JEAN-PIERRE VAN ROSSEMEen zonderlinge provocateur

Jean-Pierre Van Rossem moest maandag in zijn eentje de eed als volksvertegenwoordiger afleggen. Toen zijn collega's van het Belgische parlement vorige maand trouw aan de grondwet zwoeren, zat Van Rossem achter de tralies op verdenking van verduistering. "Een stage bij de kleine gangsters ter voorbereiding op mijn werkzaamheden bij de grote gangsters van het parlement" , zoals hij zegt.

Van Rossem zit nooit om een straffe uitspraak verlegen. Zijn provocaties ( "de dag dat ik er financieel weer bovenop ben - en die dag komt - koop ik het gerechtsgebouw in Antwerpen en ik maak er een groot bordeel van" of "als ik mijn mond opendoe, valt morgen de regering" ), zijn excentrieke levenstijl en zijn uiterlijk van verlopen hippie maakten van hem een populaire mediafiguur.

De 46-jarige Van Rossem werd in Brugge geboren, als zoon van een spoorwegbeambte en een winkeliersdochter. Het kleinburgerlijke, conformistische leven van zijn ouders verstikte het moeilijke, vroegrijpe baasje en hij maakte vader en moeder al vlug duidelijk dat hij alles in het werk zou stellen om aan zijn milieu te ontsnappen. Op school was hij geen briljante leerling, maar had hij een ongebreidelde passie voor de Russische litteratuur. Daarin ontdekte hij de wereld waar hij van droomde, die van onbegrensde mogelijkheden.

De grote bevrijding voor hem kwam op de universiteit in Gent. Overdag studeerde Van Rossem economie en wiskunde. 's Nachts werkte hij in een papierfabriek om zijn studies te financieren. Hij werd marxist en, zo hij dat al niet was, anarchist. Na zijn studies volgde hij in de Verenigde Staten les bij Nobelprijswinnaar Lawrence Klein, bekend om zijn econometrische modellen.

Toen hij in 1968 naar Gent terugkeerde, was het studentenprotest in volle gang. Van Rossem ging er helemaal in op. Zozeer zelfs dat hij in de versukkeling geraakte. Hij werkte bij enkele banken, maar werd telkens ontslagen, omdat hij onregelmatig op het werk verscheen. Hij raakte verslaafd aan LSD en heroine, en belandde vanwege een duister faillissement in de cel.

Totaal berooid ( "ik sliep op de grond, zat op water en brood en verachtte alles en iedereen" ) besloot hij miljardair (in franken) te worden en zich zo op te werken in "die maatschappij waarin alleen geld telt" . Terwijl hij, om aan de kost te komen, kantoren voor studiebegeleiding oprichtte aan de universiteiten van Gent, Antwerpen en Leuven, begon hij verwoed te zoeken naar het perfecte systeem om rijk te worden. Hij wilde een econometrisch model bouwen waarmee hij de ontwikkeling van beursindexen kon voorspellen. Intussen kwam hij, trouw aan zichzelf, geregeld in aanraking met het gerecht. Zo ronselde hij meisjes tussen de 14 en 18 "met ongegeneerde habitus" voor een film met Yves Montand. De Franse acteur bleek van niets te weten.

In 1987 keerde het tij. Van Rossems gewroet met de econometrische modellen had vruchten afgeworpen. Moneytron heette zijn geesteskind. Het was een beurssysteem waarmee met wiskundige zekerheid winst kon worden gemaakt op de Amerikaanse beurs. De formule kende maar een schoonheidsfoutje. Ze werkte alleen als er minstens enkele tientallen miljoenen dollars werden ingelegd en was dus alleen bestemd voor de hele rijken. Toen Van Rossem in amper drie maanden tijd een beleggingssom van 26 miljoen dollar wist om te toveren tot 40 miljoen, was hij niet meer te stoppen. De faam van de beursgoeroe ging snel de wereld rond en van alle kanten - Londen, Parijs, Frankfurt, Djeddah - werden hem gigantische bedragen - vaak zwart - toegestopt.

Van Rossem werd met de dag rijker en schafte zich tientallen Ferrari's, Rollsen en Lamborghini's aan. Hij verzamelde schilderijen van Appel, Alechinsky en Sisley, en kocht zich in in de Formule 1-renstal Onyx. Maar zijn avontuur in de wereld van de 'haute finance' was van korte duur. In juni 1990 riep hij enkele journalisten bij zich. "Ik heb goed nieuws en ik heb slecht nieuws. Het goede nieuws is dat er een kapitalist minder is op deze wereld. Het slechte nieuws is dat ik het ben." Naar eigen zeggen werd hij, bij beleggingen op de Amerikaanse futuremarkt, het slachtoffer van twee oplichters. Maar het Belgische gerecht hechtte weinig geloof aan zijn cowboyverhaal en Van Rossem vloog de gevangenis in.

In zijn cel nam hij zich voor de Nederlandse letteren uit het moeras te tillen. Want, oordeelde hij, buiten Hugo Claus is het in Vlaanderen huilen met de pet op. Tijdens de zes weken gevangenschap, flanste hij het boek 'Staat in staat van ontbinding' in elkaar, over de nooit opgeloste zaak van de bende van Nijvel. Een best-seller, maar de kritici waren het er over eens dat als zulke werken de Vlaamse letteren een impuls moesten geven, het er voor de litteratuur somber uitzag.

Vorig voorjaar besloot Van Rossem in de politiek te stappen. Hij richtte een partij op, ROSSEM (Radicale omvormers en sociale strijders voor een eerlijker maatschappij) en stelde zich kandidaat voor de parlementsverkiezingen. Zijn programma was simpel: sanering van de overheidsschuld, privatisering van de sociale zekerheid, invoering van kerkbelasting en van twee verplicht televisieloze dagen per week.

Hij werd bestormd door de binnen-en buitenlandse pers, die opvallend weinig weerwerk gaf aan zijn populistische slogans. Diezelfde pers keek beteuterd, toen hem na de verkiezingen werd verweten de 'vloedgolf-Van Rossem' te hebben veroorzaakt. Vanuit het niets ontstaan, had ROSSEM talloze proteststemmen weten binnen te rijven. Dit leverde drie zetels op.

In zijn nieuwe functie zal Van Rossem wellicht nog vaak van zich laten horen. "Er moet opnieuw ambiance komen in het parlement" , kondigde hij aan. Gisteren begon het al goed. Aan de pers onthulde het kersverse parlementslid - zelf verdacht van het laten verdwijnen van 170 miljoen gulden - hoe de Westvlaamse textielreus Beaulieu in de jaren tachtig, gedekt door de CVP, 2,2 miljard gulden aan onrechtmatige subsidies wist te innen. Het werd een ingewikkeld verhaal, met bloedstollende, Dallas-achtige ingredienten - moord, smeergeld en geheime rekeningen in Beiroet, Panama, Zwitserland - . . . maar zonder harde bewijzen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden