Jean-Marie Le Pen geeft hoop op presidentschap in 2012 op

Jean-Marie Le Pen heeft vijf keer een gooi gedaan naar het presidentschap van Frankrijk. Een zesde keer zit er niet meer in, liet de leider van de extreem-rechtse partij Front National weten.

De Franse extreem-rechtse leider Jean-Marie Le Pen gaat met pensioen. Aan de volgende presidentsverkiezingen in 2012 zal hij niet meedoen, ’uitzonderlijke omstandigheden daargelaten’.

De 80-jarige volkstribuun die al in 1974 van de immigratie zijn hoofdthema maakte, kondigde dit aan in het rechtse opinieweekblad Valeurs actuelles. Het moet raar lopen als hij er over vier jaar weer bij is om voor een zesde keer een gooi te doen naar het presidentschap, zegt hij.

Wel wil Le Pen zijn partij nog twee jaar leiden om de leiding vervolgens het liefst over te doen aan zijn dochter Marine. Marine staat volgens Le Pen als ’werkende moeder dichter bij de problemen van gewone mensen’ dan haar voornaamste concurrent Bruno Gollnisch, een ex-universitair docent Japans.

Met de aankondiging komt een einde aan een van de meest controversiële politieke carrières in de naoorlogse geschiedenis, die een hoogtepunt bereikte in 2002. Toen haalde Le Pen de tweede ronde van de strijd om het Elysée-paleis ten koste van de socialist Lionel Jospin: talloze Fransen hielden de adem in.

Hij debuteerde in 1956, als volgeling van de populist Pierre Poujade en werd met 27 jaar het jongste parlementslid ooit. Hij kwam voor het eerst in opspraak toen hij als verkoper-uitgever begin jaren zeventig van historische lp’s een opname met de titel ’Liederen en stemmen van het Derde Rijk’ uitbracht. Die leverde hem een eerste veroordeling op, wegens het verheerlijken van oorlogsmisdaden.

Rond die tijd werd hij gevraagd voor het voorzitterschap van een kleine partij die dan net is opgericht, het Front National. Het is een formatie van oud-collaborateurs (dat was Le Pen zelf overigens niet), oud-strijders en reactionairen die een hekel hebben aan generaal De Gaulle die Algerije verkwanseld zou hebben.

In 1984 breekt het Front door met een discours dat is gebouwd rond de slogan Les Français d’abord, eigen volk eerst. Bij verkiezingen voor het Europees parlement krijgt Le Pen bijna 11 procent van de stemmen: vanaf dat moment is hij in staat traditioneel rechts, dat zijn kiezers hard nodig heeft, dwars te zitten. De verontwaardiging dat een ’protestpartij die drijft op de logica van de zondebok’ zoveel stemmen krijgt, is enorm.

Op het moment dat Le Pen door lijkt te kunnen stoten naar kiezers in het midden, noemt hij ’de gaskamers een detail in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog’, een uitspraak die hij tien jaar later nog een keer herhaalt, ondanks een veroordeling in 1991. In februari kreeg hij nog drie maanden voorwaardelijke celstraf omdat hij de Duitse bezetting ’niet bijzonder onmenselijk’ had genoemd.

Zijn opvolger erft een partij in grote politieke problemen. De toestand ziet er ernstiger uit dan in 1998, toen Le Pens secondant Bruno Mégret voor zichzelf begon en er een scheuring plaatsvond. Sinds klassiek rechts, aangevoerd door president Nicolas Sarkozy, zich heeft ontfermd over de Front-thema’s veiligheid en immigratie, is de partij onzichtbaar. Sarkozy leende zelfs Le Pens slogan ’je houdt van Frankrijk of je vertrekt’ in iets gewijzigde vorm: ’wie niet van Frankrijk houdt, kan altijd weg’.

Le Pen kwam niet verder dan 4,7 procent bij de verkiezingen van 2006. Het Front is dood, heeft Sarkozy zich laten ontvallen. In de peilingen blijft de partij onzichtbaar. De partij heeft ook schulden: Le Pen bood onlangs zijn gepantserde limousine te koop aan op internet en het partijkantoor werd verkocht, aan een Chinese universiteit. Daarbij heeft de drukker van affiches en ander materiaal nog veel geld te goed.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden