JEAN-CLAUDE TRICHET - De Duisenberg van de Franse franc

Het was een 'coup', die veertiende mei 1996, zeggen de Fransen. De centrale bankiers van de Europese Unie besloten toen in Frankfurt Wim Duisenberg voor te dragen tot voorzitter van het Europese Monetaire Instituut, het embryo van de ECB, de centrale bank die de Euro in goede banen moet leiden. De weg voor Duisenberg naar de baan van Eurobankier nummer 1 leek daarmee geplaveid.

Jean-Claude Trichet, gouverneur de la Banque de France, stuurde daarop een welgemeend briefje met de mededeling: “Waarde Wim, je bent de beste die we kunnen hebben.” De Fries, of de West-Fries, zoals de Duitsers hem noemen, zal het epistel aan zijn hart koesteren nu Frankrijk een tegenzet heeft gedaan en diezelfde Trichet (54) als tegenkandidaat naar voren geschoven. President Chirac en de socialistische premier Jospin deden dat in hun eerste gemeenschappelijke verklaring van hun nu vijf maanden durende cohabitation.

In mei vorig jaar was Parijs niet klaar voor een dergelijke zet. De benoeming van Duisenberg was door Duitsland, Nederland en anderen bekokstoofd, de Fransen stonden voor een fait accompli. Een eigen kansrijke kandidaat tegen deze degelijke bankier - volgens Parijs een 'marionet van de Duitse geldpolitiek' - was er niet. President Chirac was in een woordenstrijd verwikkeld met zijn eigen centrale bankdirecteur Trichet, de beste kandidaat voor de baan in Frankfurt.

Trichet was op dat moment teveel beschadigd, werd door de politieke klasse als kop van jut gebruikt voor het eigen falen. Chirac verweet hem dat hij zich als baas van de nationale bank niet boven de politiek moest opstellen alsof hij God zelf was. Zijn strikte beleid van een 'sterke franc' ten koste van alles, ging de president te ver. Hij zou daarmee mede schuldig zijn aan de hoge werkloosheid in Frankrijk. Trichet handelde in Chiracs ogen te onafhankelijk en volgde teveel de Duitse koers.

In het dagblad Le Monde werd Trichet de vraag gesteld: “Bent u er zeker van dat u niet teveel de koning van Pruisen dient?” En daarnaast werd de gouverneur van de Franse bank nog in verband gebracht met het miljardendebacle van de bank Crédit Lyonnais.

Maar het moet gezegd. J. C., zoals Jean-Claude Trichet wordt genoemd, bleef fier overeind ondanks de kritiek van de Président de la République. Zelfs meer dan dat. Trichet werd geprezen, vooral buiten zijn land, voor de volhardende wijze waarop hij de franc op het niveau van de D-Mark wist te houden en er voor wist te zorgen dat de inflatie in zijn land minder was dan in de Bondsrepubliek. Het vertrouwen in het Franse geld nam onder zijn regime sterk toe.

Anderhalf jaar na de 'coup' van Frankfurt durfde Parijs het aan om Trichet kandidaat te stellen. Allereerst om te laten zien dat de procedure Duisenberg de Fransen niet was bevallen, dat Frankrijk zich niet wil laten wegcijferen nu de Europese Centrale Bank in Duitsland wordt gevestigd. En bovenal hoopt Parijs met deze kandidaatstelling eventueel een andere hoge post in Europa in de wacht te slepen. Dat door de manoeuvre juist de eigen kandidaat Trichet geen schijn van kans heeft op de post lijkt de Franse politieke leiding niet te deren. Een derde - de Spanjaard Luis Angel Rojo bijvoorbeeld - zou er met de buit vandoor kunnen gaan.

En dat is zonde. Niet alleen voor Duisenberg, maar ook voor Trichet. De Fransman verdient het niet om zich als pion in een Europees schaakspel te laten gebruiken. Deze 'ayatollah van de Franse franc' heeft een glanzende carrière doorlopen, wordt bewonderd door links en rechts als 'superfonctionnaire'. Zowel in Frankfurt als Parijs, in vloeiend Engels of in het Frans, krijgt hij een zaal met gemak aan zijn voeten. Kijkend over zijn leesbrilletje zet hij zijn gehoor op het verkeerde been, weet met zijn charme en gevoel voor droge humor de aandacht te behouden. Kwinkslagen, grafiekjes, anecdotes, desnoods dichtregels hanteert hij om moeilijke kwesties uit te leggen.

Jean-Claude Trichet, getrouwd en vader van twee kinderen, is er nooit de man naar geweest om op de voorgrond te treden. Hij kwam op de wereld in Lyon, ging naar de middelbare school in Parijs, volgde de opleiding tot ingenieur aan de ücole des Mines (mijnonderwijs) in Nancy en doorliep met glans de eliteschool ENA (ücole Nationale d' Administration) waar de meeste Franse grootheden onderwijs hebben genoten. In de woelige jaren '68 was hij wat linksig, schreef pamfletten waarin hij het woord 'politiemacht' veranderde in 'repressiemacht'.

Jean-Claude voelde zich verwant met de PSU, de voorloper van de Parti Socialiste, en met de vakbond CFDT. Zijn vrienden uit die tijd zeggen dat J. C. niet tegen onrechtvaardigheid kan en noemen hem Justix (vrij naar Asterix). Hij is soms een dromer, die gedichten maakt of poëzie uit zijn hoofd voordraagt. Maar hij is volgens hen vooral een noeste werker en een pragmaticus die ondanks zijn poëtische dromen met beide benen op de grond staat en streeft naar consensus. Zijn eenvoud is zijn kracht; hij is wars van cynisme en houdt niet van politieke spelletjes.

Sommigen verwijten Trichet dat hij geen ruggengraat heeft. Hij diende immers vele heren, of ze nou politiek links of rechts georiënteerd waren, het interesseerde hem niet. J. C. adviseerde president Valéry Giscard d' Estaing in het ülysee tot in 1981, was het economische brein achter de socialistische premier Pierre Bérégovoy, werd directeur de cabinet van minister van financiën Edouard Balladur ('86,'87) en daarna directeur du Trésor (hoogste ambtenaar op financieën) totdat hij in 1993 werd benoemd tot gouverneur van de nationale bank.

Hij hield ervan in de schaduw te opereren en tussen de middag gewoon op een terras in Parijs te vertoeven: Les Deux Magots aan de boulevard Saint Germain was een van zijn favoriete plekken. Maar in die schaduw wist Trichet al zijn directe bazen, links of rechts, ervan te overtuigen dat zijn economisch denken, zijn stricte financiële beleid de enige juiste weg is voor Frankrijk om zich te handhaven in Europa. Zelfs is Trichet in zijn land een fervent propagandist van het Nederlandse model.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden