Je zou er zo een foto van maken

In de akkers van het Zeeuwse Zonnemaire floreert het ook deze zomer weer kunstzinnig

Henny de Lange

Er staat een eenzame koe in het weidse landschap bij Zonnemaire op Schouwen-Duiveland, midden in een gerstveld. Met haar tong probeert ze een vlieg te verjagen. Het is een oer-Hollands tafereel: een poldersloot, daarachter graanvelden en op de achtergrond combines die als vraatzuchtige insecten de gele akkers kaal grazen.

En op de voorgrond die verdwaalde koe als blikvanger. Je zou er zo een foto van maken, van dit authentieke landschap waarin de koe – letterlijk -als fotomodel fungeert. Fotograaf Vincent Mentzel fotografeerde het dier dat voorbijgangers levensgroot vanuit een aluminium frame aanstaart vanachter de sloot.

In de polder aan de Schapenweg in Zonnemaire staan nog veel meer uitvergrote foto’s die soms zo vloeiend overgaan in de omgeving dat je even twijfelt wat het echte landschap is. Allemaal zijn ze geïnspireerd op het platteland.

De expositie Agri-Cult is een initiatief van de Stichting Zonnemaire Buitengewoon van akkerbouwer Jaap Verseput. Sinds 1995 organiseert hij in de zomermaanden regelmatig theater- en muziekfestivals op zijn erf, afgewisseld met kunstroutes over zijn akkers. In 2000 mochten bezoekers dwars door zijn tarwe-en suikerbietenvelden lopen om beeldende kunst te bekijken. In 2004 organiseerde hij een mini filmfestival: toen werden er ’s nachts films vertoond op acht grote schermen. Dit jaar heeft hij gekozen voor een drive-in foto-expositie op de landerijen langs de Schapenweg, waar ook zijn bedrijf is gevestigd. Je hoeft de auto niet uit te stappen om alle panelen te kunnen bekijken, maar de sensatie van die enorme foto’s in frames van drie bij vier meter tussen tarwe, gerst, aardappelen en uien is veel intenser als je de route te voet aflegt.

Verseput beheert zijn akkerbouwbedrijf in een maatschap met twee anderen. Daarnaast besteedt hij zoveel tijd aan kunst, dat hij zichzelf wel eens spottend presenteert als ’agri-cultureel ondernemer’. Voor akkerbouwers is het vaak hollen of stilstaan, vertelt hij. Na weken van grote drukte als er moet worden ingezaaid, geploegd of geoogst, treedt er vaak een periode van betrekkelijke rust in. Veel akkerbouwers doen er activiteiten bij, ook omdat dat financieel vaak een vereiste is. „Ze hebben een camping, zijn actief in besturen of houden een manege. Ik doe toevallig iets met kunst.”

Tijdens zijn studie in Groningen leerde Verseput de (inmiddels overleden) boer en kunstmecenas Albert Waalkens kennen. Het inspireerde hem om in 1995 zijn eerste theaterfestival op het erf van zijn bedrijf te organiseren. „We serveerden de bezoekers ook streekproducten, zoals vlegelbier gemaakt van Zeeuwse gerst. Het begon als een geintje, maar het viel zo in de smaak dat het een traditie is geworden.”

Verseput is net terug uit Venetië, waar hij de grote tweejaarlijkse kunsttentoonstelling heeft bezocht. Hij zit alweer te broeden wat hij volgend jaar gaat doen. Daar kun je niet vroeg genoeg mee beginnen, want de grootste klus is altijd weer het vergaren van subsidiegelden. „Daar ben ik vaak de hele winter mee bezig. Gelukkig is de provincie Zeeland meestal blij met mijn ideeën, omdat die ook de toeristen plezieren.”

Verseput heeft zich persoonlijk bemoeid met de opstelling van de fotopanelen. Bijzonder goed gekozen is de plek van ’Keukenuitzicht’ van Desirée de Baar, die bij een inwoner van Zonnemaire het uitzicht vanuit het keukenraam heeft vastgelegd. We zien een vensterbank met geraniums en achter het raam zo’n typisch Nederlands schuurtje en een ligusterheg. Achter de vitrage tekenen zich de contouren van de molen van Zonnemaire af. Ook in het landschap zie je in de verte de molen, waardoor afbeelding en omgeving in elkaar lijken over te vloeien....tot de wieken ineens in beweging komen.

Het landschap, het licht en het wisselende weer maken de beleving van kunst in de polder telkens anders.

Het is nooit statisch, vindt Verseput. Veel foto’s op Agri-Cult zijn een eerbetoon aan de natuur en open ruimte. Petra Rouwendal doet dat op haast abstracte wijze door de patronen in de aarde te laten zien van een cambridgerol, het landbouwwerktuig dat na het zaaien de grond aandrukt. Teun Hocks fotografeerde een geheimzinnige man die met een gieter in een weiland een eend van een plasje water voorziet.

Paul en Menno de Nooijer zijn vertegenwoordigd met één van hun klassiekers: Zoete Paradijs, een foto ontleend aan hun gelijknamige film. Paul de Nooijer en zijn vrouw staan naakt onder een appelboom in de boomgaard bij hun huis in Middelburg. Daar groeien heerlijke appels aan, ze heten ’zoete paradijs’. Op alle mogelijke manieren zijn er relaties met het (Zeeuwse) platteland.

Zo fotografeerde Martin Luijendijk het cleane interieur van een kaasfabriek en maakte Teja van Hoften van een simpel blad van een boom een groots landschap, dat je doet denken aan de slikken en schorren in de Zeeuwse delta.

Prachtig is ook de bijdrage van de Zeeuwse scholier Berend Kooiman die een fotowedstrijd won. In Levensstrijd, een gebied aan de rand van Zierikzee, kijkend richting de Oosterschelde, fotografeerde hij een enorm brok begroeid basalt, omspoeld door het beroemde Zeeuwse licht. Het verweerde blok steen ’ligt’ nu in de polder onder aan de dijk van de Grevelingen. Het lijkt alsof het daar altijd al heeft gelegen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden