’Je wacht, maar de Heer komt niet’

Op 21 november 2001 zou de wereld vergaan, voorspelde ’profeet Elia’ Heinrich van Geene destijds. Nu, vijf jaar later, worstelen zijn door hem vervloekte ex-volgelingen met hun leven. „Waarschijnlijk komt de profeet nog, maar niet in de persoon van Van Geene.”

Voor Heinrich van Geene waren de aanslagen in New York op 11 september 2001 geen verrassing. Als de door God teruggezonden profeet Elia had hij al eerder persoonlijk een boodschap ontvangen. ’Amerika, Amerika, ik zal u laten zweten, u blakeren en in diepe rouw onderdompelen’, had God hem ingefluisterd. New York was zwartgeblakerd en kort na deze voorspelde ramp zou Jezus op aarde terugkeren, wist Van Geene. Om precies te zijn op 21 november 2001, precies vijf jaar geleden.

Van Geene (70) was, voor hij zichzelf benoemde tot profeet, jarenlang lid van een pinkstergemeente. Eind jaren tachtig begon hij goddelijke boodschappen door te krijgen over de eindtijd. Toen de profetieën in zijn eigen kerk niet serieus genomen werden, richtte hij zelf een groep op: het Efraïm Genootschap. De leden, die door Van Geene ’de bruid van Jezus’ genoemd werden, wachtten op een industrieterrein in Heinenoord samen met hun leider op de komst van de Heer.

November 2001. De honderd volgelingen van de profeet Elia waren er helemaal klaar voor. Sommigen hadden hun huis verkocht, anderen hun bedrijf en op verzoek van Van Geene werden banden met niet-gelovige familieleden doorgesneden. Eindelijk zouden de volgelingen van Heinrich van Geene thuiskomen. De familie Van der Berg – net als de andere oud-sekteleden willen ze alleen praten als ze niet met hun echte naam in de krant komen – hoorde ook tot die bruid. Maandenlang hadden de gezinsleden zich verheugd op deze dag. De toen twaalfjarige dochter Amber besloot zelfs om niet meer naar school te gaan. Zij wilde zich in alle rust voorbereiden op de grote dag van haar hemelvaart. Het vastberaden geloof van het pubermeisje haalde alle kranten.

De 21e kwam. En ging, zonder dat er iets gebeurde. Geene rekte de einddatum nog wat uit. Misschien de eerste januari in 2002? Ook die dag ging voorbij zonder dat de leden van het Efraïm Genootschap maar een glimp van Jezus hadden opgevangen. Langzaam maar zeker begon het er op te lijken dat de Heer weg bleef. Geen draaikolk, wervelwind, vurige paarden. Gewoon naar bed en weer wakker worden.

„Een verschrikkelijke, neerslachtige tijd”, zegt Rob Koning, een 59-jarig alleenstaand ex-sektelid die vijf jaar geleden zijn huis en bedrijf verkocht en het contact met zijn familie verbrak („Ik had alleen mijn autootje nog”). Het oprakelen van die periode doet hem pijn, zegt hij. „Je wacht, maar de Heer komt niet. De spanning in de groep werd steeds groter. Maar je blijft er toch in geloven. Ik was nu eenmaal gevangen in de leugens van die man. Van Geene had zich ingedekt door te zeggen dat we er nog niet klaar voor waren. Ja, zo lust ik er nog wel één. Op een gegeven moment heb ik hem ter verantwoording geroepen: ’Hoe zit dat nou met die opname?’ Op vriendelijke toon, want ja, het is wel de profeet. Vier uur lang heeft hij me vervloekt en op me gescholden, ik stond aan de grond genageld. Toen heeft hij me eruit gegooid. En dat is een genade geweest, want uit mezelf was ik er nooit uit gegaan.”

Volgens ex-lid Rita Scholliers gaf de profeet de leden zelf de schuld aan het uitblijven van de komst van Jezus. In een interview in het Reformatorisch Dagblad vorig jaar memoreert Scholliers: „De bruid was volgens Geene niet rein genoeg, daarom kon God haar nog niet gebruiken. Het gevolg was dat mensen zich schuldig voelden en daarmee werd de afhankelijkheid van Geene alleen maar groter.”

Meerdere leden vertrokken, al dan niet onder dwang van Van Geene. Han van der Berg, de vader van Amber, vindt de hele episode eigenlijk te pijnlijk om over te praten: „We zijn er meteen weggegaan. Het was een rottijd, maar het is nu voorbij.”

Rob Koning: „Ik had helemaal niets en niemand meer. Ik heb een tijd in een caravan gewoond. Heb hier en daar gewerkt. Ik wist wel dat God er nog was, maar ik ervoer Hem niet. Pas na een tijd ben ik gaan ontdekken dat Van Geene niet voor God werkte, maar voor de onderwereld. God heeft mij nooit in de steek gelaten.”

Rob Koning gelooft dat God een weg met hem te gaan had. „Alleen door diepe dalen word je gekneed en gevormd.” Hij gelooft nog steeds dat de profeet Elia op aarde is geweest. „Het was alleen niet Van Geene.”

Een vakantie waar je tienduizend euro aan hebt uitgegeven en die in het water viel. Sektedeskundige Richard Singelenberg gebruikt het beeld voor de desillusie van leden die de einddatum aan zich voorbij zagen gaan. „Je hebt geïnvesteerd en het is er niet uitgekomen. Wat doe je dan? Er treden allerlei verdedigingsmechanismen in werking om maar niet toe te geven dat je zwaar teleurgesteld bent en dat je er ingetuind bent. Het kan zijn dat je je leerstelling wijzigt: ’Er is wel een profeet maar die zit in de Bijlmer of Zuid-Oost Groningen’. Of je geeft anderen de schuld, zoals de leider. En er zijn mensen die in zo’n groep blijven, de die-hards. Die blijven even hard geloven, maar maken het uitzien naar de einddatum niet meer tot prioriteit.”

Het echtpaar Leo (73) en Els (59) van Ree is na het verstrijken van de einddatum nog drie jaar bij de zelfbenoemde profeet gebleven. Els van Ree: „We dachten eerst: hij heeft zich verrekend. We waren zo in de ban van Van Geene dat we het geloofden als hij zei: ’Nu is de eindtijd echt naderbij’ of ’God komt toch iets later’.” Eigenlijk vond Els van Ree het helemaal niet zo erg dat die einddatum maar niet aanbrak. „Ik was wel opgelucht. Stel dat je leven zomaar ineens is afgelopen. Ik wilde nog wel even door.”

Wat deed ze vijf jaar geleden op 21 november? „Spelletjes”, zegt ze nuchter, „want we hadden geen televisie meer, dat mocht niet van Van Geene. En daarna gewoon naar bed, ik dacht: ik zie het wel.”

Het breekpunt was bij het echtpaar Van Ree niet de einddatum, maar het aandringen van de profeet op een scheiding tussen de geliefden. Els van Ree: „Volgens van Geene was ik ’slecht’ en daarom zou Leo van me weg moeten. Op een dag kreeg Leo een telefoontje van Van Geene en die vroeg hem: ’Ben je al gescheiden?’ Mijn man zei: ’Je bent niet goed wijs’. Toen hebben we een vreselijke brief gehad waarin we vervloekt werden. Dat was ook de reden dat we zo lang zijn gebleven; bang om vervloekt te worden. Maar we leven nog en het gaat ons beter dan ooit, al heb ik door die periode nog steeds last van mijn bloeddruk. Wat ik het allerergste vind, is niet alleen dat we hem al ons geld hebben gegeven, maar dat we op Van Geene’s aandringen voor ’de opname’ al onze trouwfoto’s hebben weggegooid. Die zouden instaan tussen God en ons.”

Ze vervolgt: „Ik heb medelijden met de mensen die er nog zitten, ik schat dat het er nog twintig zijn. Als ik het woord ’Heinenoord’ hoor, word ik op slag misselijk. Er zitten ook kinderen bij, arme schatten. Het schijnt dat hij nu heeft gezegd dat de Heer in 2010 komt.”

Heinrich van Geene gaat, inmiddels aangeklaagd door drie ex-sekteleden, gewoon door. De profeet Elia werd niet schuldig bevonden aan oplichting en aan de dood van een sektelid met borstkanker, die niet naar de dokter was gegaan. Wel kreeg hij een boete voor smaad. Hij pint zich vijf jaar na dato op zijn site niet vast op een nieuwe einddatum, hoewel er volgens hem sterke aanwijzingen zijn dat er in 2008 iets gaat gebeuren. Geruststellend schrijft hij: ’Uit alles wat ik van de Heer geopenbaard heb gekregen, blijkt dat de Heer op schema ligt’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden