Review

Je voelt het water onder je stoel klotsen in de nieuwe Schouwburg Almere.

Een lage platte doos met nog drie dozen op het dak, die half op het land en half in het water is gebouwd. Zo ziet de nieuwe schouwburg van Almere eruit. Eenvoudig en strak, op het strenge af, maar een rustpunt voor het oog in het nieuwe stadshart van Almere, waar in een paar jaar tijd het ene spektakelgebouw na het andere is verrezen.

Na het vuurrode appartementencomplex van Erna van Sambeek, de blob-achtige popzaal (een gebouw zonder rechte hoeken) en het houten hotel-op-poten van William Alsop en het appartementengebouw met golvende gevelwand van René van Zuuk, is de simpele glazen theaterdoos die in het water lijkt te drijven haast een verademing in deze architectonische uitstalling.

Een subtiel gebouw zonder extravaganza moest er komen op deze plek aan het Weerwater, het grote binnenmeer in het hart van Almere. En daarom viel de keus op het heldere en zakelijke ontwerp van het Japanse bureau Sanaa van architecte Kazuyo Sejima. Het was de eerste keer dat Sejima in Europa bouwde, en dan ook nog een theater. „Een gewaagde keuze, want uitgaan in Japan is iets heel anders dan in Nederland”, zegt directeur Peter Swinkels van de Schouwburg Almere. „Maar daarin zat ook de uitdaging dat we hier een theater met een volstrekt eigen gezicht zouden krijgen.”

Dat je geen rode pluchen stoelen hoeft te verwachten in zo’n moderne kale doos, zullen ook de meeste bezoekers wel begrijpen. Maar de sobere, haast ascetische uitvoering, die ook ín het gebouw consequent is doorgevoerd, draagt niet direct bij tot een feestelijke uitgaansstemming. De antracietkleurige stoelen en blauw aangelichte wanden in de grote zaal (1050 stoelen) – op zich een mooie en harmonieuze combinatie – komen wel erg koel over.

Maar daar staat tegenover dat het publiek in deze zaal met drie balkons in klassieke hoefijzervorm heel dicht op de artiest ’zit’. En in de grote ontvangsthal waar de bezoekers binnenkomen, spatten de kleuren van de muur. De Taiwanese kunstenaar Michael Lin maakte een felgekleurde muurschildering van 15 bij 25 meter, waarbij hij zich liet inspireren door batikstof met een watermotief.

Ook imponerend is de wijze waarop de architect van het gebouw, dat op meer dan driehonderd palen is gebouwd, een soort kijkdoos heeft gemaakt. Waar je ook staat, bijna altijd heb je uitzicht op het Weerwater. Alleen de grote zaal, waarvan het plafond vanwege de akoestiek kan worden verhoogd, is een gesloten doos. De middenzaal (350 stoelen) en kleine zaal (150 stoelen) hebben allebei een glaswand.

Directeur Swinkels erkent dat het gebouw op een aantal plekken kaal overkomt door de toepassing van beton, staal, glas, hardstenen vloeren en de kleur antraciet. „Het is aan ons om er meer warmte in te brengen, uiteraard met respect voor het ontwerp.” In het restaurant Waterfront, waar je het Weerwater bij wijze van spreken onder je stoel voelt klotsen, is dat al aardig gelukt. De architecte wilde daar fragiele Japanse stoeltjes neerzetten, maar die hebben plaatsgemaakt voor met oranje leer beklede vlinderstoelen van de Deense ontwerper Arne Jacobsen. „Mensen moeten wel een beetje comfortabel kunnen zitten tijdens het eten”, zegt Swinkels. Ook de felle en harde verlichting zal worden aangepast.

Hoe bijzonder het gebouw ook is, Swinkels is zich ervan bewust dat na een jaar daar de nieuwigheid van af is. „Dan moeten de mensen ook nog willen komen en dat lukt alleen met een breed programma. Je kunt nog zo’n prachtig gebouw neerzetten, daarna begint het pas.”

Daarom is niet alleen in de hardware geïnvesteerd, maar ook in de software, vertelt de directeur. Toen in 2004 de bouw van de schouwburg begon, werden met financiële steun van het rijk, de provincie en de gemeente twee theatergezelschappen, Suburbia en Bonte Hond, opgericht.

Theater- en productiehuis Bonte Hond richt zich met familie- en jeugdvoorstellingen specifiek op de vele jonge gezinnen in Almere. Zijn eerste voorstelling in de nieuwe schouwburg heet ’Groen Gras’ en gaat over voetballen. Suburbia brengt toegankelijke voorstellingen in theaters en op locatie.

Wat ook een positieve uitwerking kan hebben op de toeloop naar de nieuwe schouwburg is dat het onder één dak zit met kunstencentrum De Kunstlinie, de Almeerse variant op het Centrum voor Kunstzinnige Vorming. De cursussen en workshops zorgen ervoor dat er van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat leven zal zijn in het gebouw.

De nieuwe schouwburg komt in de plaats van theater De Metropole en De Roestbak, die veel te klein waren geworden voor een stad van de omvang van Almere (180.000 inwoners) en waarin geen ruimte was voor grote publiekstrekkers als de musicals van Joop van den Ende. Jaarlijks kwamen daar ongeveer 60.000 mensen.

In het nieuwe theater worden dit eerste (gebroken) seizoen 86.000 bezoekers verwacht en het volgende seizoen 115.000. Met deze investering van 71 miljoen euro hoopt Almere tevens aantrekkelijker te worden voor bedrijven, die hun vestigingsplaats ook laten afhangen van de culturele voorzieningen.

Directeur Swinkels en zijn staf van 50 mensen willen een breed programma brengen.

Swinkels: „In Almere houden de mensen vooral van entertainment, maar wij willen ons ook richten op kunst met een grote K. We hopen daarmee aantrekkelijker te worden voor met name mensen uit het Gooi, die nu geneigd zijn naar Amsterdam te gaan. We kunnen nu zonder aarzeling zeggen: ook in Almere kun je heel goed uitgaan. Ik begrijp best dat we hier niet de historische sfeer van Amsterdam zullen krijgen, maar hier kun je wel je auto kwijt.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden