Je straat kopen om sloop te voorkomen

De bewoners van de Haagse Roggeveenstraat besloten hun straat zelf te kopen. Beeld Inge van Mill

De Haagse Roggeveenstraat stond op de nominatie voor sloop. Tot verdriet van de bewoners. Die besloten hun straat zelf maar te kopen.

Het was een flinke domper toen André van Soelen drie jaar geleden te horen kreeg dat zijn geliefde Roggeveenstraat in Den Haag klaar was voor de sloop. Net nu de aanleg van moestuin ‘het Welpje’ voor een verbroedering binnen de wijk had gezorgd. Was de buurman ziek? Dan maakte altijd iemand wel een pan soep. Tuintje van de oudere buurvrouw verzakt? Dan stond iedereen klaar met een schep en wat zand.

De rode bakstenenhuizen vervangen door eengezinswoningen zou deze saamhorigheid in gevaar brengen. Erger nog: Van Soelen zou moeten verhuizen. “Ik was bijna depressief”, zegt hij met een sterk Haags accent. Toen kwam straatgenoot Hanno van Megchelen met het plan de straat met vijfenzestig huizen te kopen. “Ik dacht: die is gek. Maar hij kwam meteen met een A-4tje waarop alles was uitgewerkt.”

Drie jaar later is het A4-tje getransformeerd tot een volledig uitgewerkt plan waar woningcorporatie Haag Wonen, de gemeente en wooncoöperatie Roggeveenstraat – de vereniging van bewoners – het allemaal over eens zijn. Gisteren was de feestelijke bekendmaking van deze pionierende woonconstructie.

Met het officieuze Haagse volkslied ‘Oh oh, Den Haag’ op de achtergrond installeren de vertegenwoordigers van de betrokken partijen een houten regenton voor één van de geveltuintjes. Het is de eerste investering in de straat die binnenkort voor 2,5 miljoen euro onder beheer van wooncoöperatie Roggeveenstraat staat. De bewoners huren hun huis voor gemiddeld 485 euro van zichzelf terug. Ze mogen de huizen niet doorverkopen.

Erfpachtconstructie

De gemeente helpt met de financiering via een erfpachtconstructie. De bewoners betalen een soort huur, zodat ze de grond niet in één keer hoeven te kopen, aldus wethouder Joris Wijsmuller (Wonen). Ook andere investeerders springen bij. Voordat alles rond is, moet de Autoriteit Woningcorporaties wel nog formeel goedkeuring geven aan het plan. Iedereen vertrouwt erop dat dit binnen twee maanden gebeurt.

Voor alle drie de partijen was het een lange, hobbelige weg. Hoewel wooncoöperaties in de nieuwe Woningwet zijn opgenomen, kent de huidige wet- en regelgeving namelijk nog veel beperkingen. Door samenwerking en uitwisseling van kennis zijn de partijen er toch uit gekomen.

Haag Wonen is onder de indruk van het doorzettingsvermogen van de bewoners. “Door hun volharding en goed doordachte plan is het gelukt”, aldus een woordvoerder. Ook de gemeente is enthousiast. Wethouder Wijsmuller: “Dat bewoners het heft in eigen handen nemen is prachtig. De Roggeveenstraat heeft nu laten zien dat het kan. Ik hoop dat het nieuwe kabinet in de toekomst meer ruimte biedt voor dit soort inspirerende initiatieven.”

De vrijheden van eigen beheer gaan wel samen met verantwoordelijkheden. “We zijn als het ware een kleine wooncorporatie”, zegt initiatiefnemer Van Megchelen in de schaduw van de moestuin. “Renovatie, onderhoud, en huur innen moeten we nu allemaal zelf doen.” In de diverse straat wonen timmermannen, loodgieters, metselaars en genoeg anderen die hun handen uit de mouwen willen steken. Waar kan, doen ze de renovatie daarom zelf.

Het plan is de straat zo duurzaam mogelijk te maken met zonnepanelen, afvalrecycling en regentonnen. Maar het moet wel betaalbaar blijven, zegt Van Megchelen, die het nog onwerkelijk vindt dat het is gelukt.

Overal poppen coöperaties op

Roggenveenstraat is niet de enige wooncoöperatie. Door heel Nederland zijn soortgelijke initiatieven, zoals in Jirnsum, Amsterdam, Wageningen en Eindhoven. Kennis- en netwerkorganisatie Platform 31 begeleidt in opdracht van Binnenlandse Zaken veertien projecten. Zo werkt de stichting aan richtlijnen, zoals een standaard statuut en een stappenplan voor wooncoöperaties. “Sinds de nieuwe Woningwet zijn wooncoöperaties mogelijk. De vraag is nu: hoe dan? Wij zoeken de juridische, financiële en samenwerkende kaders uit”, aldus junior projectleider Niels Gastkemper.

Hoewel de initiatieven inhoudelijk van elkaar verschillen, is de gedachte erachter hetzelfde. “De bewoners willen zelf beheren, eigen beslissingen nemen en meer vrijheid. Ze mogen in zekere zin doen wat ze willen, zolang ze zich wel aan de andere regels en wetten houden”, zegt Gastkemper. Hij verwacht dat het aantal wooncoöperaties zal groeien, zeker wanneer er meer duidelijkheid komt hoe alles het beste kan worden geregeld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden