Je stem laten horen in het Senegal van Wade? Beter van niet

Heeft Afrika er een overjarig staatshoofd bij dat halsstarrig weigert op te krassen? Die vraag ligt iedereen op de lippen als het gaat over de 85-jarige president van Senegal, Abdoulaye Wade (85).

Aan de vooravond van verkiezingen, gepland op 26 februari, overspoelt een protestgolf tegen Wade het West-Afrikaanse land. Vier doden al vielen er vorige week. En dat terwijl Senegal - gelegen in een regio waar coups doodgewoon zijn - een stabiele democratie heet te zijn.

Wade ontketende de volkswoede door zich verkiesbaar te stellen voor een derde ambtstermijn, wat veel landgenoten ongrondwettelijk achten. Senegals hoogste rechtbank bekrachtigde Wade's kandidatuur echter, terwijl het een dozijn andere kandidaten van verkiezingsdeelname uitsloot, onder wie de wereldberoemde zanger Youssou N'Dour.

N'Dour vertegenwoordigt de onvrede over Wade's steeds autocratischer regeerstijl. De president wilde bijvoorbeeld de grondwet wijzigen voor de schepping van de post van vice-president, te benoemen door hemzelf en in geval van zijn dood automatisch zijn opvolger.

Een wel heel doorzichtige poging van Wade om zijn impopulaire zoon Karim - met liefst vier ministeries onder zich toch al de machtigste man in zijn vaders kabinet - in de positie van troonopvolger te manoeuvreren. Wade trok zijn plan pas in na massale demonstraties in de hoofdstad Dakar.

Je stem verheffen is in Wade's Senegal steeds gevaarlijker. Vorige week stelde Amnesty International in een rapport dat critici steeds vaker worden veroordeeld, bedreigd en fysiek aangevallen. Marteling door politie en veiligheidsdiensten blijft steevast ongestraft.

Dan te bedenken dat Wade zelf tweemaal kort gevangen zat in zijn lange carrière als politiek opponent van de Parti Socialiste (PS), de partij die sinds Senegals onafhankelijkheid veertig jaar lang onafgebroken regeerde. Alvorens in 1974 de oppositiepartij Parti Démocratique Sénégalais (PDS) te stichten, studeerde Wade rechten en economie in Frankrijk - zijn Franse echtgenote kent hij uit die tijd - en doceerde hij in Senegal aan de universiteit.

Als leider van de PDS - een functie die hij nog steeds bekleedt - verloor Wade vervolgens viermaal verkiezingen. Uit deze periode stamt zijn bijnaam 'diombor', ofwel 'haas' in het Wolof, Senegals lingua franca, een verwijzing naar zijn uithoudingsvermogen.

Bij zijn vijfde poging in 2000 was het eindelijk raak. Wade, 74 inmiddels, won de verkiezingen met de hoopvolle slogan 'Sopi!', ofwel 'Verandering!' Vooral jongeren verwelkomden hem als een ware verlosser. Veel tastbare verandering hebben de Senegalezen sindsdien echter niet gezien. Behalve dan wellicht wat geasfalteerde wegen in hun hoofdstad en het gigantische Monument van Afrikaanse Renaissance, een afzichtelijke kolos van Noord-Koreaanse makelij die de staatskas 20 miljoen euro kostte. Intussen maakte Wade over de grens wel goede sier als zelfbenoemd pan-Afrikaans visionair en internationaal conflictbemiddelaar.

In 2002 vertelde Wade aan The New York Times dat hij sinds zijn machtsovername beter begreep hoe macht leiders als Zimbabwe's Mugabe had gecorrumpeerd. "Macht is erg gevaarlijk", filosofeerde het kersverse staatshoofd destijds. Een decennium later lijkt hij zijn eigen waarschuwing glad te zijn vergeten.

...het Constitutionele Hof in Senegal hem, de zittende president, gisteren een derde zittingstermijn heeft toegestaan. Anderen, zoals de populaire zanger Youssou N'Dour, mogen niet aan de verkiezingen meedoen. Vooral de jeugd is de oude garde zat.

In het nieuws omdat...

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden