Je schaamt je bijna journalist te zijn

null Beeld

En opnieuw kenden media hun grenzen niet. Het twaalfjarige Groningse meisje dat moeder is geworden, kwam nog net niet zelf in beeld, maar het huis waarin zij heeft gewoond, is nu voor iedereen te vinden.

De krant in haar regio, Het Dagblad van het Noorden, publiceerde naam noch foto van de twaalfjarige. Hoofdredacteur Pieter Sijpersma kwam in onze kolommen aan het woord, en zijn uitspraken wekten verbazing. Want hoe misplaatst hij het gedrag van andere media ook vond, Sijpersma wilde er geen oordeel over vellen. Ik ben niet mijn broeders hoeder, zei Sijpersma, verwijzend naar Genesis.

Die uitspraak is Kaïn duur komen te staan, maar los daarvan: Sijpersma wordt door sommigen wél gezien als zijn broeders hoeder, want hij is niet alleen hoofdredacteur van Het Dagblad van het Noorden, maar ook de voorzitter van het Genootschap van Hoofdredacteuren.

Die vereniging wordt, gelukkig, niet gehinderd door een waslijst van ernstige doelstellingen, maar ze heeft wel een gedragscode. Die code schrijft onder meer voor dat journalisten de privacy niet verder aantasten dan voor een open berichtgeving noodzakelijk is. De code zegt ook dat herkenbaarheid van slachtoffers, nabestaanden en patiënten wordt vermeden.

Die gedragscode is in dit geval door veel media gerespecteerd, waaronder Het Dagblad van het Noorden en deze krant. Maar we hebben de afgelopen week ook evidente schendingen van de richtlijnen gezien. De code van het Genootschap biedt goede gronden om de verantwoordelijke hoofdredacties daarop te wijzen.

Dat Pieter Sijpersma dat niet wil doen, begrijp ik wel. In het respecteren van privacy kun je geen kaarsrechte lijn volgen. Geen medium is hierin helemaal consequent. Zo wordt doorgaans de kans op herkenbaarheid meegewogen. Dat kan er bijvoorbeeld toe leiden dat slachtoffers van de aanslag op Koninginnedag in Apeldoorn niet in beeld worden gebracht, maar slachtoffers van de tsunami in Japan wel. We gaan er, gemakshalve, van uit dat die laatsten voor geen van onze lezers herkenbaar zijn. Zeker weten doen we dat natuurlijk niet.

Privacy en het respecteren daarvan zijn geen absolute grootheden. Er is een grijs gebied, waarin iedere hoofdredactie eigen afwegingen maakt. En hoofdredacties moeten die afwegingen kunnen verantwoorden, Geen slapper verweer dan dat van Hans Laroes, de vertrekkende hoofdredacteur van het 'NOS Journaal'; die zond de beelden uit van Ruben, de enige overlevende van de vliegtuigramp in Tripoli, en vroeg tegelijk om regelgeving die dat hem (en andere media) zou verbieden.

Bij Laroes kan dus alles, totdat het wordt verboden. Ik vat het wat kort samen, om de schaduwkant van die opstelling te laten zien, want het gedrag van vrije media moet je niet met regelgeving willen dichttimmeren. We moeten erop kunnen vertrouwen dat die vrije media op een verantwoorde manier worden gemaakt. Daarom begrijp ik wel dat Sijpersma niet andere hoofdredacteuren de wet wil voorschrijven.

Maar het gaat wat ver om te zeggen, zoals Sijpersma deze week deed, dat het gedrag van sommige media nu eenmaal de prijs is die we betalen voor de vrijheid van meningsuiting. Want het gedrag van sommige media straalt af op de hele beroepsgroep. Op onze redactie riepen enkele collega's deze week dat ze zich schaamden journalist te zijn, niet om wat Trouw deed, maar vanwege het gedrag van andere media.

Een twaalfjarig meisje dat, na misbruik door haar vader, bevalt van een kind, is nieuws. Maar het is ook een ingrijpend menselijk drama. Voor berichtgeving over de zaak is het niet noodzakelijk te vermelden hoe het slachtoffer heet en waar ze woonde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden