Je reinste kruideniers

Het is zo klaar als een klontje. Dit kabinet denkt: het is een economische crisis, dus snijden we ook alleen nog maar op economische gronden. Tellen en wegen. Het begon vorige week met het knotten en frustreren van de psychiatrie en psychotherapie in het ziektekostenpakket, daarna volgde de kunst en in één beweging door ook de wetenschap. In alle drie branches moeten de onweegbare krachten het ontgelden. Want hoe ziek ben je nou eigenlijk als je naar de psychiater moet? Kun je de plek wel aanwijzen waar het pijn doet, is er iets te zien op een foto, kan het gegipst worden? Daarna de kunst, de grote jongens worden ontzien - het Rijksmuseum, het Concertgebouworkest - maar de kleintjes waarvan we niet precies kunnen zien wat ze voorstellen, moeten maar voor zichzelf zorgen of weg. En dan de wetenschap. Ach weet je, we geven alleen nog geld uit aan fundamenteel onderzoek als het ook economisch interessant is en commercieel succes oplevert. In alle drie de branches wordt alleen nog naar de top gekeken, naar het uiterlijk vertoon, de vlaggeschepen.

Laat ik me even buigen over de letteren, waar ik het meest van weet. De letteren zijn van huis uit geen grote post voor de Staat, het kost nu eenmaal niet veel om te schrijven, een pen en wat papier of je doet het op de computer die je toch al hebt. Toch moet er ook hier bezuinigd - snappen we heus wel. "Ik zal het fonds ook opdragen, in lijn met het raadsadvies, de komende jaren minder budget te besteden aan werkbeurzen voor auteurs", zegt staatssecretaris Halbe Zijlstra. Dat toontje: ik zal opdragen! Enfin. Waarom minder werkbeurzen? Omdat werkbeurzen per definitie gaan naar de schrijvers die niet zo goed verkopen, naar de ongelauwerden, de experimentelen, de interessante maar ingewikkelde uitprobeerders. Maar kijk eens aan, goed nieuws, over vertalers heeft Halbe het niet. Ach nee natuurlijk, want vertalers vertalen het grote Nederlandse werk voor het buitenland. We moeten een goeie indruk maken naar buiten toe, onszelf zien te verkopen. Nederlandse letteren zijn in de visie van het kabinet geen uitingen van onze aard en cultuur, maar exportartikelen. Wie niet goed genoeg is voor het buitenland moet maar elders een boterham zoeken. Hetzelfde argument wordt voor de wetenschap gebruikt: zie maar dat je jezelf verkoopt. Wat ze in Den Haag niet zien of willen zien is dat de cultuur, net zoals de wetenschap en de hele samenleving een piramidale constructie heeft. Dat er een top is jazeker, dat puntje daar, maar dat die er is bij de gratie van een brede en diverse basis, en dat als je er beneden stenen uit gaat trekken het bouwsel tenslotte zal omvallen, met top en al.

Jammer, jammer. En vooral ook heel erg dom. Natuurlijk heeft de verfijning van het subsidiemodel in de afgelopen decennia hier en daar tot geldverkwisting geleid en kan er, als de broekriem aangetrokken moet, best wat af maar om nu al die gediversifieerde systemen maar op de helling te zetten...! Alleen nog maar kijken naar grootheid, succes en verkoopbaarheid. Dat is je reinste kruideniersmentaliteit.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden