'Je moet een ander zijn geluk gunnen'

Cabaretier Youp van 't Hek weet de tijdgeest altijd scherp te vangen. Kan hij dat in 2030 ook nog, of zien we dan een mildere Youp?

Gisteravond trad Youp van 't Hek op in Beusichem. Leuke, maar ook een wat verdrietige avond - al twee keer had hij zijn optreden daar moeten afzeggen. De eerste keer omdat zijn broer op sterven lag, de tweede keer omdat die overleed. Van 't Hek: "Mijn broer rookte altijd van die kretek-sigaretjes. Ik zei weleens tegen hem: 'Je kan d'r niks aan doen als je er aan doodgaat, want op die Indonesische pakjes staat niet dat roken slecht voor je is.'"

In 2030 heeft u uw broer ruimschoots overleefd. Waar staat u dan?
"God, dan ben ik 76. Dan is mijn kleinzoon, met wie ik afgelopen week nog bij 'Nijntje de musical' zat, 22. Net zo oud als mijn jongste zoon nu. Ik denk niet dat ik nog optreed. Of het moet zijn in zo'n mooi, klein Betty Asfalt-theatertje, hier aan de Nieuwezijds Voorburgwal. Eens in de week, wie weet. Die grote zalen, nee. Er zijn vast weinig mensen die dan nog naar me willen luisteren."

Denkt u dat?
"Er moet een balans zijn. Als ik in Beusichem in de kleedkamer zit, hoor ik al dat de zaal er zin in heeft. Zij hebben zin om te luisteren, ik heb zin om op te komen. Vóór die balans zoek is, hoop ik dood te zijn of ergens in het zuiden over de oceaan uit te kijken. Tegen die tijd wil ik ook weleens mijn geld gaan opmaken. Kom ik nu niet aan toe."

Staat er in 2030 een andere Youp op het podium?
"In 2030 heb ik misschien nog meer broertjes begraven. Toen ik begon, stond ik anders in het leven. Niet dat ik nu blasé ben, maar ik had geen kinderen, ik had mijn ouders nog, al mijn broers en zusjes nog. Nu heb ik geen ouders meer, wel kinderen. Je kantelt een beetje, je neemt een andere positie in. Nu is dat al zo, maar als je 76 bent, ben je nog een stukje verder doorgerold. Dan gaan ze echt voor je staan in de tram."

Bent u straks een wijzere Youp?
"Ja. Ik ben een stapje dichter bij de dood. De dood fascineert mij mijn leven lang. Mijn broer weet het nu. Hij weet nu waarom hij hier was. Of het was voor niks, of hij is nu ergens."

Een mildere Youp?
"Door de erosie van de tijd word je milder, ja."

Is dat proces al begonnen?
"Ik kan nog steeds fel zijn, maar soms denk ik bij discussies: die heb ik al een keer gevoerd. Straks kijk ik naar de zoveelste presidentsverkiezingen in Amerika. Ik krijg steeds meer het spelletje van het leven door, ik heb meer afstand. Als ik die zaak van die Van Rey in Roermond volg, denk ik: dat hebben die PvdA'ers ook vast weleens gedaan, met elkaar gebeld: 'welke vragen kan ik verwachten?' Het is niet meer mijn eerste wethouder die vertrekt."

Maar milder?
"Ik blijf altijd zoeken naar de humor. Afgelopen zomer kwam ik Mart Smeets tegen. Ik zei: 'Mart, het sneeuwt.' Hij zei: 'Het sneeuwt helemaal niet!' 'Oh', zei ik, 'ik dacht dat jij alles geloofde'. Een zacht grapje. Milder, maar het komt niet minder hard aan. Het zegt precies wat ik denk van die Lance Armstrong-affaire."

Wie zitten er in de zaal, in 2030?
"Ik ben nu 58. Toen ik begon was ik 28, net als mijn publiek. Een deel van mijn publiek is met mij oud geworden, aan de onderkant komen er nog steeds jonge mensen bij. Ik denk niet dat je je krampachtig tot jongeren moet blijven richten als je 76 bent. Als je de aansluiting verliest, moet je stoppen. Ik denk dat in het geval van Youp van 't Hek de natuur zijn gang wel zal gaan. Mijn conditie wordt vroeg of laat minder en als mijn manager of mijn geluidsman ermee ophoudt, weet ik niet of ik het nog leuk vind."

En uw lijf is dan ook niet veel meer, zegt u in 'Wigwam', uw laatste show.
"Daar was op m'n 28ste al niks aan."

Verschuift de thematiek van uw voorstellingen?
"Mijn thematiek is het leven. Mijn cabaret is altijd heel dichtbij. Toen mijn kinderen opgroeiden vertelde ik in mijn show dat ze een knäckebrödje in de videorecorder stopten. Nu zijn ze 24 en 22 en gaat het nog steeds over wat er in mijn leven speelt: dat ik op m'n 58ste, met een wigwam op mijn rug, dronken, naar het verkeerde huis loop.

Voor mij komt de dood van mijn broer harder aan dan de tsunami. Ruim 28.000 doden in Syrië - kan je niks aan doen. Je echte leven zit straks op de fiets. Dat leven is mijn thema. In 2030 is dat niet anders."

Leeft u als was het 't allerlaatste uur?
"Natuurlijk niet. Uiteindelijk ben ik zelf die burgerlul geworden. In één van mijn shows vertel ik dat ik een Ikea-stapelbed in elkaar heb geschroefd. Dat hele stukje is gebaseerd op het moment dat ik een Ikea-stapelbed in elkaar heb staan schroeven.

Maar, toen ik als kind aan mijn vader vertelde dat ik cabaretier wilde worden, was Carré mijn droom. Ik wilde dat hele Carré vol krijgen. Da's een paar keer gelukt."

Hoe houdt u het leuk voor uzelf, tot uw 76ste?
"Door gedreven te blijven. Mijn columns en mijn voorstellingen schrijf ik nooit met gemak. Als ik weet dat mensen het niet leuk meer vinden, dat ik er niet hard genoeg meer aan werk, of als ik aan de verkeerde dingen zit te lebberen, dan stop ik.

Je moet gedreven blijven, hoog inzetten. Als mijn dochter zegt: 'Papa, ik zou wel willen... ', dan zeg ik: 'Ga het dan doen!'

In essentie gaat het erom dat je je eigen geluk nastreeft. Maar nooit ten koste van anderen. Je moet een ander zijn geluk gunnen. Er zijn veel mensen die dat niet kunnen, die de kaarsjes van een ander uitblazen. Terwijl, als je er een kaarsje bijzet, heb je het zelf ook gezellig."

Wat heeft u achtergelaten in 2030?
"Mijn dochter vertelde me laatst: 'Je hebt me ooit een levensles meegegeven, zonder dat je het weet. We waren eens in een benzinestation om een pakje batterijen te halen. Thuis kwamen we erachter dat je een tweede pakje had meegenomen. Per ongeluk. Toen zijn we teruggegaan om dat pakje terug te brengen.' Anna was toen acht, is nu 24 en denkt daar nog steeds aan. 'Ik lees vaak in de krant over mensen die de batterijen niet terugbrengen', zei Anna. 'En als ik nu soms naar mensen luister, denk ik: ja, ook jij moet de batterijen terugbrengen.' Vond ze een van de belangrijkste lessen die ze had geleerd. Terwijl ik niet anders deed dan wat mijn ouders mij leerden: niet terugbrengen is ook jatten!"

En op grotere schaal?
"Een vriend zei: je hebt beweging gebracht binnen je eigen generatie. Veel mensen stoppen nu eerder met werken om op reis te gaan. Een paar keer heb ik een tanker uit koers gelegd. Door mijn actie tegen T-Mobile heb ik bedrijven laten nadenken: nee, het is inderdaad niet aardig dat we de telefoon niet opnemen en nooit antwoord geven. Veel bedrijven zijn nog steeds niet aardig, een aantal wel. Misschien kan ik in 2030 zeggen dat ik de wereld aardiger heb gemaakt. Positiever. Eerlijker. Mensen moeten de batterijen terugbrengen - zo simpel is het."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden