Je moeders ramen lappen

Niemand bepaalt voor de huisvrouw wanneer zij ramen lapt of koffie drinkt

LEONIE BREEBAART

Het is alweer bijna twee weken geleden, maar de woorden waarmee Edith Schipper de bezuinigingen op de thuiszorg motiveerde, blijven maar in mijn hoofd nagalmen: "Wat is er nou zo erg aan om je moeders ramen te lappen?"

Had Edith Schipper gezegd: die ramen moeten gelapt worden, het geld is op, dus helaas pindakaas: iemand zal het gratis moeten doen, dan was er niets aan de hand geweest. Maar dat deed zij niet: zij richtte zich tot de kinderen -en reken maar dat vooral de dochters zich sterk aangesproken voelden.

Inmiddels is haar aan het verstand gebracht dat zij die vraag beter niet had kunnen stellen. Vrouwen van nu hebben het tenslotte al druk zat: ze werken buitenshuis, zorgen voor de kinderen en dan moeten ze er ook nog leuk uitzien. Bovendien wonen ze zelden meer bij hun moeder om de hoek.

Allemaal waar natuurlijk, althans in veel gevallen. Toch valt één ding wel op. Wie van Nederlandse vrouwen iets extra's vraagt, langer werken bijvoorbeeld (zoals Elma Drayer deed), of grotere betrokkenheid bij school (Marja van Bijsterveldt), krijgt al snel de wind van voren.

Maar hoe erg is het nou eigenlijk om de discussie over je agenda aan te gaan? Waarom voelen vrouwen zich enerzijds zo sterk aangesproken, en reageren ze anderzijds zo gebelgd?

De verklaring moet daarin liggen dat vrouwen in Nederland heel lang niet aan het arbeidsproces hebben deelgenomen, en dus geen directieven van bovenaf ontvingen.

Het huis moest wel aan kant, maar niemand bepaalde voor jou wanneer je koffie dronk, hoe vaak je de ramen lapte, of wat je op tafel zette. De historica Els Kloek heeft in haar boek 'Vrouw des huizes' (2009) laten zien dat juist de Nederlandse huisvrouw bekendstond om haar bazige zelfstandigheid, zolang het om haar huishouden ging. Daar had zij de broek aan.

Toch was dat thuiszitten zelf meestal geen vrije keuze. Zelfs na de oorlog werd werken nog sterk ontmoedigd, zeker voor gehuwde vrouwen. Pas in 1955 wist PvdA-Kamerlid Corry Tendeloo een motie door het parlement te krijgen die bepaalde dat je getrouwde vrouwen niet kon verbieden een baan te nemen. Recht op bijstand en AOW kregen ze pas in 1965, dankzij Marga Klompé.

De ideologie van de huisvrouw als steunpilaar van het gezin heeft vele vrouwen nog in haar greep. Want huisvrouw-zijn maakt hen weliswaar economisch afhankelijk, daar staat tegenover dat ze alle ruimte hebben om hun tijd zelf in te delen. Zoals immigranten soms tot hun verbijstering vaststellen, is er ook zelden een oma in huis die de huisvrouw op de vingers tikt. Ook oma woont graag zelfstandig.

Op de werkvloer is de Nederlandse vrouw inmiddels gewend dat er wel eens iemand boven haar staat - dat is al erg genoeg natuurlijk. Maar hoe ze het thuis regelt gaat niemand wat aan: historisch gezien heel begrijpelijk.

Het is waar: de professionele thuishulp kost de belastingbetaler handenvol geld. Maar politici die zorgtaken terug willen schuiven naar de burger kunnen zich voorlopig beter expliciet richten op mannen. Vrouwen laten hun vertrouwde bastion van vrijheid niet zomaar los.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden