'Je leert hier aardig doen'

De subsidie voor levensbeschouwingsles op openbare basisscholen stopt. De leerlingen van juf Hetty schrijven een protestmail.

Wiebelend op hun stoelen kijken een stuk of tien kinderen naar juf Tilly Sonneveld. Ze blaast een ballon vol en laat hem weer leeglopen. "Kijk eens goed. Zit hier iets in?" Ja, lucht, klinkt het. "Maar zien jullie dat ook?" Nee, dat niet, beaamt de klas. "Kijk nog eens goed?"

Wat ze wil duidelijk maken, vertelt Sonneveld, is dat je soms weet dat iets bestaat (zoals adem), terwijl je het niet kunt zien. "En zo is het ook met God. Nadat Jezus naar de hemel ging, liet hij de mensen met Pinksteren weten: ik ben er nog, al zie je me niet."

Het klasje van juf Tilly op de Goejanverwelleschool in Hekendorp is een van de 4654 levensbeschouwingslessen op 2600 openbare basisscholen waarvoor het kabinet volgend jaar de subsidie afschaft. Ouders kunnen hun kinderen nu nog naar de protestantse, katholieke, humanistische, hindoeïstische of islamitische variant sturen. Sinds vijf jaar geeft de overheid voor zulke gastlessen subsidie.

Voor die tijd namen religieuze organisaties de kosten op zich. Maar omdat de Tweede Kamer vond dat het niveau van de gastdocenten omhoog moest, kwam er geld vrij om hen op te leiden en aan te sturen via de koepelorganisatie GVO-HVO (godsdiensting vormingsonderwijs en humanistisch vormingsonderwijs). Stopzetten van de subsidie levert de overheid een bezuiniging van tien miljoen per jaar op.

Een christelijke school is er niet in Hekendorp. Dus volgt Wouter van Vliet (11), uit een protestants gezin, de godsdienstlessen van juf Tilly. Hij tolt na afloop van de les rond op een bureaustoel. Lastig te zeggen of hij hier nu wat van opsteekt, zegt Wouter, terwijl hij zich uit laat draaien. "Nah. Thuis lezen we al twee keer per dag uit de Bijbel, en we gaan zondags twee keer naar de kerk. Dan weet je het meeste al wel."

Toch bevalt het vak godsdienst hem een stuk beter dan rekenen en taal. "Daar moet je werken. Hier hoef je niet zo veel te doen."

Voor Wouters ouders was het bestaan van het godsdienstklasje een van de overwegingen om zich in het dorp aan de Lange Linschoten te vestigen. "Het huis vonden we leuk", zegt moeder Wilma van Vliet (45), huisarts in Hekendorp. "En om de kinderen nu in Oudewater, het dorp verderop, naar de christelijke school te sturen? Dat leek ons niets. Je ligt hier dan al gauw buiten de gemeenschap. En met spelen is het ook wel zo handig als de kinderen hier vriendjes en vriendinnetjes hebben."

Moeder Van Vliet ziet wel wat de godsdienstlessen toevoegen. "Wat we zelf doen, als ouders, is het belangrijkste. Maar het is fijn als ze er, ter ondersteuning, ook op school iets over leren; of van klasgenootjes horen dat ze niet de enige op school zijn die naar de kerk gaan."

In de les van juf Tilly werd Wouters zusje Rhena (7) nog terechtgewezen. Ze speelde tijdens het bijbelverhaal met een pen die een bal kan afschieten. Laatst kwam ze thuis met iets nieuws, vertelt haar moeder. "Mam, Iva zegt dat er geen God is!" Dat haar kinderen nu weten hoe anderen denken, kan volgens Van Vliet geen kwaad. "Zo slikken ze tenminste niet alles voor zoete koek. Het scherpt aan. Des te bewuster maken ze straks een keuze, voor het geloof, of niet - dat is aan henzelf."

Een lokaal verder op de Goejanverwelleschool begint katholieke juf Hetty van de Laar met haar les. Zij besteedt de les vandaag aan het afschaffen van haar vak. Het zit Van de Laar hoog. Op de radio hoorde ze een bestuurder van GVO-HVO reageren op het nieuws over de bezuiniging. "Dat was zo raar. 'Ach', zei hij, het was maar een nevenfunctie, en hij was al met pensioen. Maar het gaat toch niet om hem? Het gaat om het werk wat we doen."

Juffen Tilly en Hetty komen hier nu drie jaar. Vroeger deden de dominee en de pastoor hun werk. Nu de overheid zich terugtrekt zal de kerk wel weer iets voor het godsdienstonderwijs gaan regelen, denken ze.

Haar les zit dicht tegen de humanistische variant aan, legt juf Hetty uit. "Kinderen leren respect te hebben voor elkaar, dat is het doel. De essentie van het leven overbrengen. Aan de hand van verhalen uit de levensbeschouwelijke tradities iets leren over humaniteit. Levensvragen als: Hoe ga je om met de dood? Wat is vriendschap? Wat is eerlijk zijn?"

Juf Hetty deelt ondertussen in haar klas papieren uit. Iedereen krijgt een tekening van een computer en smartphone, waarop ze een mail, sms of appje kunnen schrijven, met een protest tegen het beëindigen van de godsdienstles.

Met een frons op haar gezicht tekent Cathelijne Beijen (11) haar blad helemaal vol. "Door de crisis is er te weinig geld voor godsdienst", heft ze een mail aan. Wat zij van de lessen vindt? "Soms is het niet heel gezellig in onze klas", vertelt Cathelijne. "Er wordt wel eens gepest. Uit de verhalen over Jezus hoor je dat mensen goed met elkaar om moeten gaan. Hier leer je hoe je tegen iedereen moet doen: aardig."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden