Je kunt jaren met elkaar vergelijken en 2016 was een prachtexemplaar

Noem me een fossiel, maar ik houd een dagboek bij. Sinds mijn dertiende. Het is geen barok vormgegeven boekwerkje met een leeslint en een slotje, nee, het is gewoon een word-document. Beveiligd met een wachtwoord, dat wel, al staan er geen grote geheimen in. Niet meer. Ik houd bij wat er zoal gebeurt in m'n dagelijks leven, ik voer gesprekken met mezelf over de boeken die ik schrijf of lees, vaak gebruik ik het dagboek voor werkschema's of to-dolijstjes.

Eind december blader ik dan terug en probeer ik een algemene indruk te vormen van het voorbije jaar. Je kunt jaren met elkaar vergelijken en in dat opzicht was 2016 een prachtexemplaar. Maar de individuele gebeurtenissen van één gegeven jaar staan niet in een rangorde. De vreugde van een reis met mijn geliefde of het plezier in een avondje tafelen en tanken met vrienden is niet te vergelijken met de euforie teweeggebracht door het winnen van een literaire prijs of het ontvangen van een mooie recensie. En dat hoeft ook niet, vergelijken. Die gebeurtenissen kunnen uitstekend naast elkaar bestaan.

In de digitale wereld wordt daar anders over gedacht. Spotify stuurde mij onlangs een mail waarin mijn muziekjaar in cijfers werd uitgedrukt (11.786 minuten geluisterd, verspreid over 475 artiesten; mijn favoriete dag om te luisteren blijkt de woensdag te zijn). Ook schonk het bedrijf me een playlist met de nummers die ik in 2016 het vaakst heb beluisterd, wat een beetje de equivalent is van die veel bekritiseerde facebook-algoritmen waardoor gebruikers louter het nieuws krijgen voorgeschoteld dat precies in hun straatje past. Maar daarbij: ik ben toch niet dement? Ik weet toch wel naar welke muziek ik graag luister?

Toch wisten die cijferlijstjes mijn informatiebehoefte niet te bevredigen. Integendeel, ik kreeg alleen maar behoefte aan méér. Want 11.786 minuten naar Spotify luisteren: is dat veel? Hoeveel minuten luisteren andere mensen en wat zijn dat dan voor mensen? Zijn er grote verschillen tussen de diverse leeftijdsgroepen? En wat zegt het eigenlijk dat de woensdag mijn favoriete luisterdag is, terwijl ik een vrij beroep uitoefen en het verloop van mijn werkweek zodoende geen strikt patroon vertoont? Zou het toeval zijn, die woensdag? Vragen, vragen!

Eigenlijk was ik toen al doodmoe, maar kwamen ook nog eens de kranten met hun jaaroverzichten van Grote Nieuwsgebeurtenissen en hun lijstjes met beste films, boeken, tv-momenten. Zelden lijkt het nieuws trivialer dan bij het doornemen van die jaaroverzichten, maar aan het einde van 2016 misschien wel meer dan ooit. Want we weten nu niet eens meer zeker of dat nieuws wel echt is.

We spreken schande van Russische propaganda, we spreken er schande van hoe Erdogan de vrije pers in zijn land gewurgd heeft. Maar onze eigen nieuwsvoorziening dan? Het NOS-journaal dat volslagen geobsedeerd is door de figuur van Geert Wilders (ik denk dat Ron Fresen in een existentiële crisis belandt als Wilders zich ooit uit de politiek terugtrekt) en dat kritiekloos al zijn leugens, valse beloftes en andere propaganda uitzendt. Of neem de talkshows die aandacht aan hem besteden terwijl hij zelf niet de moeite neemt om op te komen dagen, bang voor moeilijke vragen. Bestaat die man eigenlijk wel? Is het toeval dat hij dezelfde haarkleur heeft als Sunny Bergman? En heb ik onlangs echt vijftig keer naar 'Wuthering Heights' van Kate Bush geluisterd op Spotify?

In januari 2016 nam ik het verstandige besluit om een jaar lang alleen maar klassieke werken uit de wereldliteratuur te lezen of te herlezen ('Wuthering Heights' van Emily Brontë was er een van - ah ja, nu weet ik weer waar Kate Bush vandaan kwam...). Slechts drie of vier keer heb ik mijn spelregels overtreden en las ik een nieuw verschenen titel. Nu zie ik de jaarlijstjes voorbijkomen en denk: al die boeken - bestaan ze echt? Wie schrijft dat dan allemaal? En waarom maken we onszelf wijs dat het onmisbare boeken zijn terwijl we 98 procent ervan over een jaar alweer vergeten zijn?

Het enige waar ik min of meer zeker van ben, is dat wat ik zelf heb meegemaakt. Dat is echt. Uitsluitend het verslag van dat leven, dat ik zelf heb opgetekend, durf ik te vertrouwen. En zelfs dan nog. Heb ik al die dagelijkse aantekeningetjes écht zelf gemaakt, of probeert een of andere hacker me te doen geloven dat ik een leven heb geleid dat ik niet daadwerkelijk heb geleid?

Misschien moet ik toch maar eens zo'n bakvissenboekje aanschaffen. Een velletje poesiealbumplaatjes en een roze vulpen. En natuurlijk een slotje erop.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden