Interview

‘Je kunt Holocaustoverlevenden toch niet afschepen met een fooi en SS’ers ruim vergoeden’

‘Je kunt toch niet zes miljoen mensen vermoorden, een paar die overblijven afschepen met een fooi en degenen die op hen hebben gejaagd ruim vergoeden.’Beeld Bram Petraeus

Nog steeds krijgen Nederlanders die bij de Waffen-SS zaten, een uitkering uit Duitsland. Veel hoger dan wat Holocaustoverlevende Albert de Leeuw (82) ontvangt. “Het Europees Parlement moet dat rechttrekken.”

Goed nieuws, uw gettopensioen wordt meer dan verdubbeld, hoorde Albert de Leeuw drie jaar terug. Maar maandelijks scheelde het niet veel: van 12 naar 28 euro. “Een klap in je gezicht”, zegt de oud-textielhandelaar uit Almere. Nadat zijn vader was weggevoerd en later in Sobibor zou overlijden, werkte De Leeuw in 1942 drie maanden lang in het Joods ziekenhuis in Amsterdam. “De hele dag aardappels schillen.” Hij was zes jaar. 

Later zou blijken dat dit precies de leeftijd was vanwaaraf de Duitse pensioenwetgeving ervan uitgaat dat gettowerkers vrijwillig konden werken. Maar andere regels bepaalden dat iedereen die in 1935 en 1936 werd geboren, alleen maar een gettopensioen krijgt over de feitelijk gewerkte maanden. Net als alle andere Duitsers. Gettobewoners die destijds ouder waren krijgen de hele mep, al snel circa 400 euro, en wie jonger was hoefde niet te werken.

Naar schatting leven nog ruim 200 Joden uit deze twee geboortejaren. Voor degenen in deze groep die in een getto zaten, voert De Leeuw (82) al jarenlang strijd, gesteund door zijn vrouw Gladys (70). Zeventig jaar duurde het om heel Amsterdam door de Duitsers erkend te laten worden als getto, zodat iedereen die er woonde en werkte in aanmerking kwam voor het pensioen. Eerder waren er de strijd om een eenmalige uitkering voor alle Holocaustoverlevenden, een bedrag dat veel lager uitviel dan elders. Ruim 1400 euro kreeg De Leeuw voor het verlies van 158 van zijn 164 familieleden. Zijn moeder, die overleefde, herkende hij niet meer toen hij na een vlucht uit de trein naar Westerbork en jarenlang onderduiken buiten de stad werd opgehaald door haar nieuwe man. Zonder familie, opleiding en zelfvertrouwen maar met een door alle ontberingen voorgoed geknakte rug moest De Leeuw zich vanuit de goot opwerken op de maatschappelijke ladder. 

Later kwam het soebatten om een aanvullende uitkering. En dan dat lage gettopensioen dat hij sinds 2013 ontvangt. Dat was net in de tijd dat de oorlogstijd volop terugkwam in de herinnering van De Leeuw, die besefte dat veel van het leed dat hij zag bij de mensen die hij als vrijwilligers hielp om een pensioen te krijgen, ook hem was overkomen. “Ik dacht altijd dat het een hersenspinsel was, maar nu begreep ik dat het werkelijk was gebeurd: hoe ik door verzetsmensen uit de trein was gegooid en zo niet in Westerbork kwam. Maar ook hoe ik op enkele opvangadressen daarna werd mishandeld, en misbruikt door onder anderen de pastoor aan wie ik was toevertrouwd.”

Drie jaar terug werd bekend dat Nederlanders die in de oorlog bij de Waffen-SS dienden, nog steeds een aanvullend pensioen krijgen uit Duitsland. Dat ligt tussen de 800 en 1500 euro per maand. En daar zit De Leeuw dan met 28 euro. “Je kunt toch niet zes miljoen mensen vermoorden, een paar die overblijven afschepen met een fooi en degenen die op hen hebben gejaagd ruim vergoeden.” Tv-programma ‘EenVandaag’ ontdekte deze week dat nog 34 ex-Waffen-SS’ers – of hun weduwe – dit pensioen krijgen.

Het steekt

“Het maakt me verschrikkelijk woedend”, zegt De Leeuw. Maar het geeft hem ook nieuwe energie om Duitse ambtenaren, parlementariërs en zelfs kanselier Angela Merkel aan te schrijven en te wijzen op het onrecht van de twee geboortejaren. “Officieel is dat criterium geschrapt, maar er is enorme onwil ons alsnog een hogere uitkering te geven. Ondertussen heeft Merkel wel verklaard dat alle Holocaustoverlevenden, zonder uitzondering, een waardig pensioen zouden krijgen”, zegt De Leeuw. “Dat steekt.”

De Leeuw vestigt nu zijn hoop op het Europees Parlement. “Wanneer landen als België en Nederland samen druk uitoefenen, kan dit worden geregeld.” En ook al rukt de ziekte van Parkinson geleidelijk verder op, De Leeuw wil de strijd niet loslaten. “Ik ga door tot de dood. Voor mij is de oorlog niet afgelopen, ik zit er nog middenin.”

Lees ook:

Kristien Hemmerechts: Vlaamse SS’ers waren de ergste

De vader van Hein en Toon Van den Brempt was SS’er, hun moeder de secretaresse van het hoofd van de Belgische SS. De Vlaamse schrijfster Kristien Hemmerechts heeft, met de broers, hun familiegeschiedenis ontrafeld om zo het taboe op collaboratie te doorbreken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden