Je kunt asielzoekers wel spreiden, maar niet voor lang

Een groep asielzoekers op een snelweg in Denemarken, op weg naar Zweden om asiel aan te vragen.Beeld AP

EU wil 160.000 vluchtelingen over lidstaten verdelen. Uiteindelijk zullen ze hun eigen weg zoeken.

Een jonge man met een verfrommeld portret van Angela Merkel in zijn handen. Mannen die in Hongarije 'Germany!' scanderen. De eindbestemming staat voor een deel van de huidige migranten vast. Zullen de 160.000 asielzoekers die de Europese Commissie wil herverdelen over de lidstaten in het hen toegewezen land blijven?

Volgens de regels kan een asielzoeker met een tijdelijke verblijfsvergunning andere EU-landen wel bezoeken, maar kan hij er niet zomaar naartoe verhuizen. Dat is pas mogelijk als hij een paar jaar een paspoort heeft. Zo kan iemand die in Slowakije is beland niet meteen doorverhuizen naar Duitsland.

Rekening houden met persoonlijke belangen
Hoogleraar integratie- en migratiestudies Han Entzinger denkt dat asielzoekers die regels niet massaal aan hun laars zullen lappen. "Als je echt vreest voor vervolging, ben je allang blij dat je veilig bent. Al zijn mensen in een land minder hartelijk en is het arbeidsperspectief minder, ik denk dat je dan wel genoegen neemt met wat je krijgt toebedeeld."

De Tilburgse hoogleraar straf- en vreemdelingenrecht Anton van Kalmthout heeft daar een hard hoofd in. "In hoeverre wordt bij de verdeling rekening gehouden met iemands persoonlijke belangen? Stuur je iemand met familie in Nederland naar Zweden? Wat doe je met een Syriër die Frans spreekt? Als het neerkomt op lootjes trekken wie er naar Nederland mag en wie naar Zweden, ben je ervan verzekerd dat het een grote chaos gaat veroorzaken."

De Europese Commissie schrijft bij de verdeling rekening te willen houden met factoren als studie, werkverleden, taalvaardigheden en familiebanden. Toch zal ze niet iedereen tevreden kunnen stemmen, denkt Van Kalmthout. "Het is onvermijdelijk dat mensen van het ene naar het andere land gaan reizen. Als ze ergens niet legaal mogen blijven, sluiten ze zich aan bij het Europese leger van zes tot acht miljoen illegalen."

Herschikking
"In sommige gevallen zal dat wel zo gaan", zegt Entzinger, "maar dan loop je wel voortdurend het risico opgepakt te worden door de politie." De Rotterdamse hoogleraar verwacht eerder dat groepen zich zullen verplaatsen als zij over een paar jaar een paspoort op zak hebben. Zoals veel Somaliërs zich in Groot-Brittannië zijn gaan vestigen, kunnen andere groepen elkaar gaan opzoeken.

Ook Leo Lucassen, directeur onderzoek van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis in Amsterdam, voorziet pas over een paar jaar zo'n herschikking. "Mensen zijn niet stom. Ze blijven niet altijd vluchteling en moeten hun eigen broek ophouden. Als je als kernfysicus in een land zit waar geen vraag is naar kernfysici, kijk je verder. Zoals iedereen met een Europees paspoort dat kan."

Zulke verschuivingen zijn volgens Lucassen ook helemaal niet erg. "Wat een braindrain is voor Syrië, is een braingain voor Europa. Dat is cynisch, maar waar. De baas van Daimler zei laatst al dat hij die migranten wel kan gebruiken. De vraag is of het kabinet ook vooruit durft te kijken. Dat moet nu niet alleen aan huisvesting denken, maar ook aan arbeidsmarktperspectief."

Van Kalmthout vindt eveneens dat de politiek de migranten moet omarmen, ook met het oog op toekomstige vacatures. "Eigenlijk denk ik dat we de komende jaren heel weinig kunnen doen om de asielinstroom in te dammen", meent de hoogleraar. "We worden steeds meer gedwongen te accepteren dat de geschiedenis loopt zoals die loopt. We kunnen daarom maar beter investeren in wie hier komt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden