Reportage

Je koopt er voor 120.000 euro een dik herenhuis, toch willen maar weinig mensen in Kerkrade wonen

Wethouder Tim Weijers bij flats die gedeeltelijk gesloopt worden. Beeld Koen Verheijden

Een vervelend vooruitzicht voor het Zuid-Limburgse Kerkrade: het stoomt af op het grootste woningoverschot van Nederland in 2030, zo’n 1450 woningen. Uit alle macht probeert de gemeente het tij te keren. 

Zijn lange vlecht zwiept over zijn rug als hij zijn arm vol tatoeages optilt en vanuit zijn winkel naar de overkant wijst. “Daar hebben nu al drie zaken gezeten, zijn allemaal over de kop gegaan”, zegt Leon Gillisen (53) eigenaar van verzamelwinkel Bij d’r Joep. Ondanks de leegstand heeft de gemeente rondom zijn zaak bijgebouwd. “Ze willen de stad een nieuw gezicht geven en toeristen trekken en dat is goed. Maar er komen weinig nieuwe mensen bij.”

Kerkrade telt 45.643 inwoners, volgens bevolkingsprognoses neemt het aantal inwoners de aankomende twintig jaar met 19,5 procent af. Een gevolg van de vergrijzing (inwoners worden ouder) en ontgroening (er worden weinig baby’s geboren). “Wij dealen daar al langer mee”, zegt Tim Weijers, locoburgemeester en wethouder wonen van de gemeente Kerkrade. “Maar we geloven dat we die trend kunnen breken.”

Vanwege het woningoverschot heeft de gemeente, samen met de woningcorporaties, de laatste jaren al vijfhonderd woningen in Kerkrade-West gesloopt. Ook is begonnen met de sloop van vier flats met samen vierhonderd woningen in Kerkrade-Oost. Van het sloopmateriaal van de flats wordt een beperkt aantal nieuwe woningen gebouwd.  Wethouder Weijers: “We gaan niet meer zomaar bouwen. In het buurtschap Holzkuil hebben we grond waarop tweehonderd woningen zouden worden gebouwd teruggekocht van de projectontwikkelaar.”

Drie rollators

Kerkradenaar Frans Housen (52), loopt met zijn hond langs de winkel van Gillissen richting het raadhuis. “Je kunt hier heel mooi wonen voor een goede prijs. Ik heb voor 120.000 euro een groot herenhuis gezien. Dat bestaat niet in Amsterdam”, zegt hij. “Ook voor jongeren is het betaalbaar. Maar voor hen is hier te weinig te doen.” Achter hem, bij een café naast de kerk staan drie rollators. “Dat bedoel ik.”

Het woningoverschot komt volgens Anya Niewierra, directeur van VVV Zuid-Limburg, door de plotse sluiting van de mijnen Kerkrade. “Die zijn tussen 1965 en 1974 gesloten, daarmee verdwenen de grootste werkgevers en de meeste banen. Net voor de mijnsluitingen is nog waanzinnig veel gebouwd om juist nieuwe mijnwerkers te kunnen huisvesten. ”

Rond dezelfde tijd werden jongeren door de overheid gestimuleerd door te studeren, weet pastoor-deken Nevelstein van de Parochiefederatie Kerkrade te vertellen, in zijn woning naast de Sint Lambertuskerk. Omdat er in Kerkrade geen hoger onderwijs was, en de Universiteit in Maastricht pas later werd geopend, verliet een hele generatie Kerkrade om elders te studeren.

“En dat waren er veel want de katholieke gezinnen in Kerkrade waren groot. Veel van die jongeren zijn niet meer teruggekomen. Ze leerden een Hollander kennen”, zegt Niewierra. “Voor wie terug wilde komen was er geen werk.”

Wethouder Tim Weijers Beeld Koen Verheijden

Niet ideaal

Nooit is er een gelijkwaardige vervanging gekomen voor het werk in de mijnen. Er kwamen wel investeerders maar die bleven vaak maar kort om van vestigingssubsidies te profiteren. “Een groot bedrijf in Kerkrade vestigen was ook niet ideaal. De grenzen met België en Duitsland zaten nog potdicht en de stad was heel slecht te bereiken”, aldus Niewierra.

Nu zit er een gemeentebestuur dat bereid is te experimenteren. Wethouder Weijers noemt krimp een kans. Hij zit aan een lange houten tafel in de nieuwe HuB. De HuB is een samenvoeging van het bestaande theater en de bibliotheek, bedoeld als de huiskamer van Kerkrade. Het is volgens de wethouder hét voorbeeld van pionieren waarmee de gemeente het verschil wil maken. “We zijn al trots op trekpleisters als dierentuin GaiaZOO en Leisuredome rondom het stadion van Roda JC en ons culturele aanbod. Maar het nieuw ogende stadscentrum moet ervoor zorgen dat heel Kerkrade een bezoekje waard wordt.”

Kerkrade moet weer een plek worden waar de inwoners trots op kunnen zijn vindt Patrick Ypelaar van Beleef Kerkrade, de afdeling stadsmarketing van de gemeente. De pijlen zijn gericht op toeristen en buurlanden. Zo richt de gemeente zich in haar Facebookberichten ook tot de Duitse buren.

Duitsland dichterbij

Daar liggen volgens Niewierra van de VVV de kansen. De nieuwe buitenring is net af en Kerkrade is vanaf de A2 ineens heel goed te bereiken. Daarmee komen Düsseldorf en Keulen dichterbij. Sinds het verdrag van Schengen zijn de grenzen open en zo kwam Aken dichterbij. Dat is gunstig want Aken krijgt een nieuwe vestiging van hun technische universiteit en dat kan jongeren trekken.

“In Kerkrade hebben ze meer met Aken dan met Amsterdam, daar spreken ze dezelfde taal, hetzelfde dialect”, zegt Niewierra zelf geboren in Kerkrade.

Als het aan de pastoor ligt komen er ook meer hoogwaardige middelbare scholen bij. “Er is nu maar één vmbo school voor 450 leerlingen. Na groep acht moeten bijna alle jongeren op een andere plek naar de middelbare school.”

Ondernemer Leon Gillissen is positief over de toekomst. “We kregen in 2016 nog de Tourism For Tomorrow Award van de Wereld Reis- en Toerisme Raad.” In zijn Rolling Stones t-shirt loopt hij door zijn winkel langs dozen vol lp’s. “Lp’s werden ook plots weer populair onder jongeren”, zegt hij. Hij hoopt datzelfde voor Kerkrade.

Lees ook: 

Zuid-Limburg doet het al zonder stopwatchzorg

 Het einde lijkt nabij voor de vijfminutenregistratie, een regel die symbool staat voor doorgeschoten bureaucratisering in de zorg. Een thuiszorgorganisatie schrapte de regel drie jaar geleden al, anderen volgden.

Bouwsector staat onder druk 

De bouwsector ondervindt steeds meer negatieve gevolgen van de sterk stijgende bouwkosten. Dat stellen kenners van ABN AMRO in een rapport over de sector. Zo is niet alleen het inhuren van personeel steeds duurder, maar stijgen ook de kosten van bouwmaterialen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden