Taal

'Je ken er soms om lopen te lachen'

De typetjes Lisa en Mandy uit Neonletters.Beeld Jeroen van Koningsbrugge/Neonletters

Een jaar of wat geleden had je in het programma 'Neonletters' van Jeroen van Koningsbrugge en Dennis van de Ven de Rotterdamse vriendinnen Lisa en Mandy, die een voorliefde hadden voor het hulpwerkwoord ‘lopen.’ Ik heb ooit voor de grap uit een aflevering alle zinnetjes genoteerd, en ze waren allemaal hilarisch. 

Aan het begin van de aflevering domineerden de gevallen met ‘lopen te’ (met zo’n opvallende Rotterdamse ‘natte t’), zoals ‘Waar ga je nou naartoe lopen te lopen?’ Aan het einde had je ook gevallen zonder ‘te,’ maar even komisch (‘Hebt u een keuze kennen lopen maken?’)

Het leek wel of het ene komische effect geleidelijk aan werd ingeruild voor een ander. In het begin had je die natte t van ‘lopen te’, aan het einde had je meer de stapeling van hulpwerkwoorden (‘ken gaan lopen praten’).

In alle voorbeelden (het waren er 34) was ‘lopen’ het laatste hulpwerkwoord vóór het zelfstandige werkwoord. Je had dus geen combinaties als ‘heeft lopen te gaan praten’ of ‘gaat lopen kennen zingen’ of zo. Na ‘lopen’ of ‘lopen te’ volgde meteen het zelfstandige werkwoord.

Het komische effect zat hem ook soms in de keuze van dat zelfstandige werkwoord. Omdat het hulpwerkwoord alleen het betekenisaspect ‘beweging’ toevoegt, is het komisch als het zelfstandige werkwoord dat aspect al heeft (‘lopen te lopen,’ ‘lopen te komen’), als het daar onverenigbaar mee is (‘veel eten gaat vaak tussen je oren lopen zitten,’ ‘ik heb daar dus niet zelf bij lopen wezen’), of als het bewegingsaspect niets toevoegt (‘van de stufi kan je dus echt niet rond lopen te komen’). Ik heb er erg om lopen te lachen.

Heeft u een taalvraag? Mail deze naar: p.a.coppen@let.ru.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden