Je huisdier veganistisch maken: de oplossing voor het CO2-probleem?

Rick Scholtes geeft zijn huisdieren (twee honden en twee katten) veganistisch voedsel. Beeld Bram Petraeus
Rick Scholtes geeft zijn huisdieren (twee honden en twee katten) veganistisch voedsel.Beeld Bram Petraeus

Huisdieren hebben een CO2-probleem. Vooral de productie van hun voer, heeft een grote impact op het milieu. Is het veganistisch voeren van je huisdier de oplossing?

In de keuken van Rick Scholtes (40) hangt een krijtbord met boodschappenlijst. Bovenaan staat, in hanenpoten, ‘vezels’ en ‘vegan yoghurt’ geschreven. Terwijl de hond Teddy (5) vrolijk ronddartelt in de honingkleurige woonkamer in Hilversum, vertelt zijn baasje over het strikt plantaardige dieet van zijn huisdieren. “Als een van de poezen thuis komt met een gevangen vogeltje of muis word ik boos”, zegt de dierengedragstherapeut terwijl hij Teddy op schoot neemt. “Ik heb zelfs een belletje aan hun halsbandjes gehangen om het vangen van een muis of vogel wat moeilijker te maken.”

Want Scholtes is veganist in hart en nieren. Zijn ideaal is dat dieren niet hoeven te lijden en heeft hij dus vlees, vis of andere dierlijke producten afgezworen. En dat eist hij ook van zijn huisdieren. Dus toen poezen Hannah en Snoopy , inmiddels 11 en 16 jaar oud, een aantal jaar geleden uit het asiel werden geadopteerd, moest er ook een alternatief komen voor het standaard Whiskas-menu.

Die was snel gevonden. In Duitsland, Italië en Engeland wordt veganistisch dierenvoer gemaakt, bleek na wat gegoogel. Dat is hij toen gaan importeren. “De brokken zijn eigenlijk gewoon granen, rijst of maïs met daaraan de juiste voedingsstoffen toegevoegd, zoals taurine en bepaalde vitamines”, legt hij uit. Toen het gezin werd uitgebreid door de komst van het driepotige Indiase zwerfhond Rani (12) en het Spaanse bastaardhondje Teddy (5) ontwikkelde Scholtes zich eveneens tot expert in vegan hondenvoer. Inmiddels heeft hij een eigen webshop voor veganistisch dierenvoer.

Dierenmishandelaar

Op de hondenbrokken in de hoek van de woonkamer staat in sierlijke letters Animal Friendly Animal Foods. Want ze zijn er dol op, die viervoeters van Scholtes. Als bewijs houdt hij Rani een bakje voor. En verhip, na enige aarzeling gaat het bekje open.

Terwijl baasje Scholtes een kop groene thee zet, vertelt hij hoe honden- en kattenliefhebbers om hem heen reageerden toen hij zijn huisdieren veganistisch maakte. “Ironisch genoeg noemden ze me eerst een dierenmishandelaar”, zegt hij lachend. Hij haalt zijn schouders op. “Maar tegenwoordig zijn mensen steeds meer geïnteresseerd. Niet alleen uit overwegingen van diervriendelijkheid, omdat ze vinden dat er geen beesten geslacht moet worden voor hun eigen huisdieren, maar ook door de impact van vleesproductie op het milieu.”

Want, zo maakte eind vorig jaar ESU-Services bekend: de impact van een gezelschapsdier op het milieu is groot. ESU-services is een Zwitsers onderzoeks- en adviesbureau gespecialiseerd in het berekenen van ecologische voetafdrukken. Zo zorgt een hond, formaat labrador, voor evenveel CO2-uitstoot als een gezinsauto die een kleine drieduizend kilometer aflegt. Dat is bijvoorbeeld een ritje van Groningen naar Rabat, Marokko. De Zwitsers baseren zich op CO2-factoren als ontlasting van het beest, autoritjes naar bijvoorbeeld de dierenarts, voeding en andere aankopen voor een huisdier.

Dierenwinkels

Vooral de productie van honden- en kattenvoer is, volgens dit onderzoek, de grote boosdoener. Die is het meest belastend voor het milieu. De productie van vlees in de brokken en het natvoer kost namelijk veel energie, water en andere grondstoffen. Daarnaast is voor de productie van dierenvoer veel land nodig: Per hond is dat 2000 m², per poes 1000 m².

Nu kost een vleesloos dieet voor honden en katten wel het nodige. Volgens Scholtes is de prijs van zijn veganistische koopwaar vergelijkbaar met die van de duurdere merken gangbaar voer. Maar dan heb je ook wat. De groep mensen die hun huisdier op een vega-dieet zet, is daarom ook groeiende. “Vroeger verkocht ik twee zakken per week, inmiddels is dat tachtig.” Ook dierenwinkels hebben volgens hem steeds meer belangstelling in het vlees- en visloze alternatief.

Ferry Leenstra, projectmanager bij het onderzoeksinstituut Wageningen Research Livestock, deed ook jarenlang onderzoek naar de impact van gezelschapsdieren op het milieu. Zij bestrijdt de Zwitserse conclusies geenszins, maar plaatst er ontnuchterende kanttekeningen bij. “Door de vergelijking met een gezinsauto lijkt de milieuschade heel groot. Maar de huisdieren van Nederland veroorzaken slechts twee procent van de totale jaarlijkse CO2-uitstoot van ons land.” Je hoeft dus je hond, omwille van het klimaat, dus geen worteltjes voor te schotelen. Op ruim 17 miljoen mensen leven in ons land iets minder dan 2 miljoen honden, zegt Leenstra. Het aantal katten is weer iets meer dan 2 miljoen.

Konijn

En maak je geen illusies, zegt Leenstra, veganistisch voeden van je huisdier zorgt ook voor de nodige CO2-uitstoot – al is haar uit onderzoek niet bekend hoeveel. Rijst, tarwe, mais, bonen, de bestanddelen uit de brokken van Scholtes, doen ook beslag op landbouwgronden. Deze moeten ook bewerkt worden, bijvoorbeeld met mest.

“Even voor de goede orde”, zegt ze indringend, “Ook voor het dierenwelzijn zou ik het veganistisch voeren van je huisdier niet aanraden. Het is niet gezond. Wie een klimaat- en diervriendelijke oplossing wil, kan beter een konijn nemen in plaats van een hond of kat. Of eigenlijk twee konijnen, want eentje is zielig. Die kun je je overgebleven bloemkool en worteltjes voeren en die konijnen vinden het nog lekker ook.”

Veganist Scholtes is het niet met de Wageningse onderzoekster eens. “Zo kun je iedere milieumaatregel teniet doen”, zegt hij als hij hoort van Leenstra’s vergelijking van de CO2-uitstoot van gezelschapsdieren op de totale Nederlandse uitstoot. “Als je Nederland met Amerika gaat vergelijken, valt het ook wel mee met onze uitstoot”, vervolgt hij. “Bovendien is veganistisch diervoer juist een diervriendelijke oplossing. Ze zijn hartstikke gelukkig en gezond”, Scholtes wijst naar het driepotige hondje Rani, die languit op de bank ligt te slapen en op dat moment ter illustratie dient voor een gelukkige en gezonde hond. “Volgens de dierenarts zie je geen verschil tussen mijn huisdieren en die van mensen die hun honden en katten wel vlees of vis te eten geven.”

De vorige dierenarts van Scholtes was het niet eens met het dieet van de huisdieren. “Bij de jaarlijkse controle zei hij altijd: “Ze zijn gezond maar het blijft ongezond’”, herinnert Scholtes zich. Na zijn verhuizing naar Hilversum is hij gewisseld. Nu heeft hij een dierenarts die het veganistische dieet van de dieren niet aanraadt, maar bij elke controle bevestigt dat de dieren gezond zijn en niets aan eiwitten of mineralen ontberen. Dankzij de toevoegingen in het veganvoer natuurlijk.

Taurine

Hoewel Rani, Teddy en Snoopy inderdaad gezond ogen – poes Hannah durft zich niet te laten zien als er vreemden zijn – waarschuwt Ronald Corbee, specialist Klinische Voeding van Gezelschapsdieren aan de Universiteit Utrecht tegen het veganistisch voeren van je huisdier. “Hartstikke goed dat mensen kritisch zijn op hun vleesconsumptie, maar leg alsjeblieft je idealisme niet op aan je huisdier”, zegt Corbee streng. “Het gaat geheel tegen de natuur van honden en katten in, het zijn carnivoren. Ze hebben voedingsstoffen nodig die alleen in vlees of vis voorkomen.”

Corbee legt uit dat vooral katten strikte vleeseters zijn die afhankelijk zijn van dierlijke eiwitten en (amino)zuren als taurine die ze alleen uit hun voer kunnen halen. Om dit te compenseren en een veganistisch dieet mogelijk te maken, voegen aanbieders van vegan-voer synthetische supplementen toe. “Maar ook daarin zitten vaak gewoon nog dierlijke producten, zoals gelatine”, zegt de dierenvoedingsspecialist. Een volledig veganistisch dieet is volgens hem onmogelijk.

Honden kunnen zich in tegenstelling tot katten beter aanpassen aan een veganistisch of vegetarisch dieet. Corbee, zelf de trotse eigenaar van een trouwe viervoeter, legt uit dat honden wat dat betreft meer op mensen lijken en veel beter in staat zijn zelf de juiste stoffen aan te maken. “Ze zijn daarvoor minder afhankelijk van hun voeding dan katten.”

Restvlees

Maar ondanks dat honden zich beter kunnen aanpassen, is het voor het milieu volgens Corbee helemaal niet nodig om je geliefde huisdier op een plantaardig dieet te zetten. “Honden- en kattenvoer is voor het overgrote deel gemaakt van restvlees. De lekkere delen van een koe eten wij op, de dingen die overblijven zoals de lever, gaat naar je hond of kat. Je zou dus kunnen zeggen dat je hierdoor juist goed bezig bent omdat je verspilling tegengaat.”

Wie ook dit argument niet accepteert, moet volgens deze professor diergeneeskunde dan maar helemaal geen huisdier nemen. “We weten inmiddels al langere tijd dat een huisdier evenveel verbruikt als een auto, dus als je echt een verschil wil maken op milieugebied, moet je er geen nemen.”

Lees ook:

Achter de vlees- en visblikjes voor huisdieren zit een enorme industrie.

Hoe slecht is dat eigenlijk voor het milieu?

Iedereen kan helpen om milieuproblemen op te lossen, door alledaagse keuzes.

Wat is effectief? Babette Porcelijn, nummer 73 in de Trouw Duurzame 100, zocht het uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden