'Je eigen geld verdienen is het doel'

Het percentage mensen met een psychiatrische aandoening dat werkt zou de komende jaren van 10 nu, naar zo'n 60 procent kunnen stijgen. Een uit de VS overgenomen formule om patiënten weerbaar te maken in arbeidssituaties moet dat succes brengen.

EINDHOVEN - Zowel Edgar als Hans heeft als psychiatrisch patiënt deelgenomen aan de proef met de voor Nederland nieuwe methode, de 5de Liberman-module genaamd. ,,Voor een heel groot deel van de mensen met een psychische of psychiatrische aandoening is het een doel'', zegt Edagr, ,,je eigen geld verdienen. Ook voor mij.''

Beiden zijn ze voor hun ziektebeeld meerdere malen opgenomen in instelling 'De Grote Beek' in Eindhoven. Edgar werkt daar nu ook, in de Groenvoorziening. Hij doet de verkoop van de planten, bloemstukjes en potten die gekweekt en geproduceerd worden door hem en zijn mede-patiënten. Op de instelling spreken ze overigens tegenwoordig over cliënten. Hans werkt ook drie dagdelen per week op de Grote Beek, op de boekbinderij.

Het gaat bij beiden om niet-betaald werk in het kader van de behandeling: reactivering. Hans is inmiddels een stuk verder dan Edgar. Hij werkt tevens vijf dagdelen per week in een bedrijfsmatige omgeving. Hij verdient, nog wel enigszins beschermd, zijn eigen geld. Voor Edgar is dat voorlopig hét doel: ,,In februari kan ik misschien naar een sociale werkplaats in Eindhoven.''

Nu de economie omslaat verandert dat wellicht, maar de afgelopen jaren waren ook voor gehandicapte werknemers kansen op de arbeidsmarkt. Een man als Hans (34), met een aardige dosis computervaardigheden, of als Edgar(33), in zijn kassen een kundige en harde werker, kan zo aan de slag. ,,De cliënten weten zich vaak goed te presenteren bij een sollicitatie, daar zit het probleem niet'', zegt Karin Castelijns, werkzaam in de begeleiding van pschiatrische patiënten. ,,Het probleem zit hem in het houden van het werk.''

Daar is de Liberman-methode dan ook op gericht. Zoals Edgar het uitdrukt: ,,Werken binnen de muren van de instelling is makkelijk, je hoeft niet aan bepaalde productie-eisen ofzo te voldoen. Hier kan ik rustig een slechte dag hebben, dat is geen probleem. Maar als ik dadelijk bij Ergon (de sociale werkvoorziening) ga werken, is dat anders. Dan is het commercieel, daar is werkdruk.''

Hans dreunt op wat hij heeft geleerd bij de Liberman-cursus. Het komt erop neer dat hij een methode aangereikt heeft gekregen om problemen niet langer uit de weg te gaan, maar aan te pakken en liefst op te lossen. De methode die gaat van stap 1: het signaleren en opschrijven van het probleem, tot stap 7: het probleem te lijf gaan.

Karin geeft een voorbeeld uit de cursus: ,,Een eenvoudig probleem is vaak voor mensen met een psychische stoornis een struikelblok. Zoals als de wekker stuk is en er moet de volgende dag wel gewerkt worden. Als het probleem eenmaal onderkend wordt en niet uit de weg gegaan, dan ben je al halverwege. In de cursus kwamen de cliënten uiteindelijk met oplossingen als de telefonische wekservice, of het raam open laten staan.'' Hans vertelt: ,,Bij mijn terugkomdag heb ik het probleem voorgelegd dat ik niet goed wist wat er op mijn werk van me verwacht wordt, daar liep ik over te piekeren. Uiteindelijk zijn we gezamenlijk tot de oplossing gekomen dat ik bijvoorbeeld de kunst van collega's kan afkijken, het aan anderen kan vragen of gewoon dingen uitproberen. Zo los ik een voor een de problemen die ik tegenkom op. Het gaat nu erg goed. Ik mag nu zelfs spoedopdrachtjes doen.''

Karin vertelt dat de cursus het stappenplan door voortdurende herhaling erin wordt gestampt. ,,Met voorbeelden en oefeningen steeds een beetje dichter bij de praktijk. Uiteindelijk kunnen dan op drie terugkomdagen echte problemen uit de praktijk worden behandeld.'' Bovendien krijgen de patiënten een agenda-achtig boekwerkje mee waarin de formule staat, aangevuld met telefoonnummers van begeleiders en anderen die te hulp geroepen kunnen worden.''

Edgar is laatst bij Ergon gaan kijken en heeft er nu zijn zinnen op gezet. ,,Het is onvoorstelbaar hoe breed de mogelijkheden daar zijn. En ze houden overal, met alle psychische problemen, rekening. Zo is er een afdeling waar ze zonnecellen voor Shell maken. Eeen heel nauwkeurig werkje, uitermate geschikt voor autisten.'' En dan nogmaals: ,,Het is echt heel belangrijk voor mensen om iets te doen, niet de hele dag op de bank te liggen. Het gaat om zelfrespect.''

De 5de Liberman-module heeft de testfase in Eindhoven en in Leiden doorstaan en wordt vanaf nu breder ingezet. De resultaten in de Verenigde Staten zijn bemoedigend. Van de doelgroep die de module volgt, heeft tachtig procent negen maanden na het traject de baan nog steeds. Veel langer dan doorgaans lukt, zo meldt een persbericht van de Stichting Liberman.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden