Je eigen DNA aan de muur, in heftig rood.

Bij DNA denk je al gauw aan forensische onderzoeken, aan misdadigers die hun sporen hebben achtergelaten op slachtoffers, of aan enge erfelijke ziektes. Het is geen woord dat je spontaan associeert met schoonheid en al helemaal niet met kunst. Maar als het aan Rafael Redczus ligt, hebben we straks allemaal ons eigen DNA-kunstwerk aan de muur hangen. „Wat is er nou mooier dan genieten van het meest persoonlijke kunstwerk dat er is: je eigen genetische kenmerken gevisualiseerd in een schilderij.”

De reacties stromen binnen bij DNA-Art, het bedrijf dat volgens oprichter Rafael Redczus een brug kan slaan tussen kunst en wetenschap. „Kennelijk zijn veel mensen nieuwsgierig naar hun DNA en hoe je dat zichtbaar kunt maken op een kunstzinnige manier.” In april van dit jaar kreeg Redczus, eigenaar van een reclamebureau in Groningen, het idee om ’iets leuks’ te doen met DNA tijdens een bezoek aan de tentoonstelling van de beeldend kunstenaar Marc Quinn in het Groninger Museum.

Quinn gebruikt voor zijn schilderijen, portretten en sculpturen niet alleen standaard materialen als glas, marmer of brons, maar werkt ook met ijs, brood, bloed en zelfs DNA. Quinn liet in Groningen onder meer een ’DNA-portret’ van Kate Moss zien, maar dat zag er niet bepaald aantrekkelijk uit, vond Redczus. „Het was een soort glazig snotje in water. Maar het maakte me wel nieuwsgierig of je met dat gegeven niet iets veel mooiers zou kunnen maken, iets kleurrijks voor aan de muur. Ik heb toen meteen mijn vriend Rudolf Wessels opgebeld, die moleculair bioloog in opleiding is om te peilen wat de mogelijkheden waren.”

De uitvoering bleek ingewikkelder dan Redczus zich van te voren had gerealiseerd. Laboratoria zijn nu eenmaal niet zijn ingericht op het maken van mooie plaatjes. Ook lastig was dat 99,9 procent van de DNA- structuur bij alle mensen gelijk is. Slechts 0,1 procent is verantwoordelijk voor de eigenschappen die je uniek maken. „Je moet dus heel sterk inzoomen op die 0,1 procent om unieke kunstwerken te kunnen maken.” Maar na een paar maanden experimenteren lukte het om de genetische kenmerken van Wessels vast te leggen in een heftig rood schilderij. Zijn eigen DNA-code is in een stuk kristal gelaserd.

De techniek en bewerkingen die daarvoor nodig zijn, zijn een ingewikkeld verhaal, maar simpel gezegd komt het er op neer dat in het laboratorium eerst de DNA-code tevoorschijn wordt gehaald uit cellen van het wangslijmvlies. Door met een wattenstaafje voorzichtig langs de binnenkant van de wang te wrijven, kun je die cellen verzamelen.

Met een speciale camera wordt de DNA-code vastgelegd, vergroot en op canvas gedrukt of in een stuk kristal gelaserd. Vier kenmerken kunnen op aanvraag zichtbaar worden gemaakt in de kunstwerken: de bloedgroep, het geslacht, de oogkleur bruin en het alcoholgen. Als je dat laatste gen niet hebt, wat bijvoorbeeld geldt voor de meeste Aziaten, kun je slecht tegen drank.

In de toekomst kan deze reeks nog worden uitgebreid, verwacht Redczus, met het smaakgen en het gen dat bepaalt of iemand kleurenblind is. Hij had ook heel graag het gen dat iemand in staat stelt een gootje met zijn tong te maken, willen visualiseren, omdat dat zo’n bekend voorbeeld is in de biologieboeken, maar dat zit er niet in.

Zo op het eerste gezicht heeft een DNA-schilderij wel iets weg van een abstract landschap. Als leek zie je daar helemaal niets in, erkent Redczus. Daarom krijgt iedereen die zijn eigen genetische blauwdruk bestelt bij DNA-Art, ook het boek ’DNA en Genen’ van Richard Walker plus een uitleg.

Gevoel voor commercie hebben Redczus en Wessels wel, want belangstellenden kunnen kiezen uit negen kleuren en drie formaten, zodat de DNA-kunstwerken in elk interieur passen. Het kleinste formaat (60 x 40 cm) kost 499 euro, het grootste (140 x 90) 899 euro. Maar er hebben ook al mensen gebeld die hun DNA nog veel groter in beeld gebracht willen zien, zelfs tot 9 bij 11 meter toe.

„Dat zijn waarschijnlijk mensen met een heel groot ego”, veronderstelt Redczus, die thuis ook de ruimte hebben om dat te manifesteren. Ook wilde iemand een tatoeage laten zetten van zijn DNA-code. Er hebben zich ook al belangstellenden gemeld voor het kristallen blokje (12 x 18 x 8 cm) van 1499 euro, waarin in plaats van de bekende DNA-streepjes de vier letters, ATCG, worden gelaserd die in het laboratorium worden gebruikt om een DNA-structuur zichtbaar te maken.

Natuurlijk willen ze de dure laboratoriumkosten eruit halen, zegt Redczus, maar het zijn niet alleen snobs met grote ego’s die zo nodig hun eigen wangslijm aan de muur willen. „Er belde ook een vrouw die dit jaar haar zoontje heeft verloren aan een ernstige ziekte. Er ligt nog DNA-materiaal van haar kind in een laboratorium en ze vroeg of ze dat mocht opsturen. Op deze manier zou ze een aandenken aan haar zoon kunnen hebben. Normaal hebben we als regel dat we het DNA verkrijgen uit wangslijm. Maar voor deze vrouw maken we een uitzondering.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden