Je best doen, zonder poespas

52 scholen kregen afgelopen februari het predicaat excellent. Wat levert zo'n Michelinster eigenlijk op? 'Eindelijk erkenning.'

Stuur jij je kind naar die school met die buitenlanders? Simone Sengers kreeg verbaasde blikken toen ze haar dochter Bo (9) afgelopen mei van de buurtschool af haalde. Ze woont in Dierdonk, een van de betere wijken van Helmond. Nu fietst ze iedere dag met Bo naar achterstandswijk Rijpelberg.

Daar, verstopt tussen huizenblokken, staat basisschool De Straap. Een school met dertig nationaliteiten: Portugees, Pools, Vietnamees, Soedanees. "Mam, ik mag tafeltjes leren!", riep Bo enthousiast toen ze thuiskwam van de eerste week op haar nieuwe school. Binnen drie weken had ze vier tafels onder de knie. Iets waar ze op haar oude school een heel jaar tegenaan had gehikt. Haar woordenschat is met sprongen vooruit gegaan. Ze is nooit meer angstvallig bezig om te verbergen dat ze iets niet snapt. "Het is zo fijn dat Bo eindelijk op een school zit waar ze eruit halen wat erin zit", zegt haar moeder. "Het enige waar ik spijt van heb, is dat ik mijn drie oudere kinderen niet naar De Straap heb gestuurd."

De Straap haalt al zes jaar bovengemiddelde Citoscores. Opmerkelijk, omdat de helft van de ouders laagopgeleid is en slecht Nederlands spreekt. Uit tevredenheidsonderzoek onder ouders komt steeds weer een positief beeld naar voren. Ze prijzen de duidelijke regels, de open sfeer en de aangename rust op school. Toch kwamen autochtone ouders uit de buurt vaak niet eens naar open dagen, als ze een school voor hun kind zochten. Zeker niet nadat de school in de lokale krant als zwarte probleemschool werd geportretteerd.

Nieuwe aanwas
"Al doe je het nog zo goed, tegen zo'n imago valt niet op te boksen", zegt directeur Marianne van Mierlo in haar piepkleine kantoortje. Nog geen jaar geleden zag het er naar uit dat ze een klas zou moeten opdoeken, omdat de school te weinig nieuwe aanwas kreeg. Maar sinds het bordje 'excellente school 2012' op de schooldeur prijkt, is het beeld 180 graden gedraaid. De Straap heeft er twintig nieuwe leerlingen bij. Precies wat Van Mierlo hoopte, toen ze vorig jaar besloot mee te dingen naar de titel. Vrijwel wekelijks wordt ze gebeld door ouders, die informeren of hun kind kan overstappen naar De Straap. "Geweldig, al moeten we wel oppassen, dat we niet te veel zwakke leerlingen krijgen. Als mijn kind maar eenmaal op De Straap zit, komt het wel goed, denken sommige ouders nu."

De Straap is een van de 52 scholen die zich een jaar lang excellent mag noemen. Het idee voor deze 'Michelinsterren voor het onderwijs' komt van voormalig onderwijsminister Van Bijsterveldt. Ze wilde goede scholen gelegenheid bieden om zich te onderscheiden. Want de onderwijsinspectie kent maar twee categorieën: voldoende of onvoldoende.

Dat De Straap door de voorrondes zou komen, had Van Mierlo wel verwacht. Maar bij de prijsuitreiking in Den Haag kreeg ze een steek in haar maag. Daar werd een filmpje getoond van kleuters die vioolles kregen. "Als het op die tour gaat, maken wij geen enkele kans en is alle moeite voor niets geweest", vreesde ze.

De Straap is een school zonder poespas. Er werken toegewijde leerkrachten, met gemiddeld twintig jaar ervaring. Lesmethodes worden strikt gevolgd en het rooster is iedere dag hetzelfde. "Tegen veel leuke projecten zeg ik nee", vertelt Van Mierlo. "Een kringgesprek hoeft ook niet elke dag." Er is geen adjunct-directeur. De drie onderwijsassistenten zitten niet bij vergaderingen en de intern begeleider komt maar twee dagen per week. Zo houdt de school geld over voor kleine klassen en kunnen er drie ochtenden twee mensen voor de klas staan. Van Mierlo: "Het klinkt niet spectaculair, maar we doen gewoon wat een goede basisschool moet doen." Bij taal- en rekenonderwijs wordt de lat bewust hoog gelegd. Kinderen krijgen al vanaf groep drie huiswerk voor taal en rekenen mee en zo nodig krijgen ze extra les.

Het team is apetrots dat de school toch werd uitverkoren. "Eindelijk erkenning voor jarenlang keihard werken", zegt Mike de Wit. Hij is leerkracht van groep zeven. "Dat geeft een stoot energie." "Ik moest me altijd verdedigen", vertelt zijn collega José Pijnenburg. "Alsof ik in een afvoerputje werkte." Leerkrachten van andere scholen wisten wel dat De Straap goede resultaten boekte. "Ja, maar jullie krijgen zoveel extra geld", zeiden ze fijntjes. Basisscholen krijgen extra geld voor kinderen van wie de ouders laagopgeleid zijn. Pijnenburg glundert. "Jullie zijn echt goed!", hoor ik nu." Dat ook de ouders glommen van trots, verraste het team. Een moeder bakte een hele nacht cupcakes en anderen kwamen met champagne aan. "Zie je wel dat onze kinderen de school niet naar beneden halen", zei een Poolse vader.

Niet onomstreden
De schoolverkiezing, die vorig schooljaar voor het eerst werd gehouden, is niet onomstreden. Slechts 142 scholen deden mee. 'Onderwijs is geen wedstrijd' vond de Algemene Vereniging van Schoolleiders. Veel goede scholen hadden geen zin om mee te doen: ze vonden het te veel gedoe om alle formulieren in te vullen en presentaties te houden. Hoogleraar onderwijssociologie Jaap Dronkers, die scholen al jaren rapportcijfers geeft, noemde de selectiecriteria soft. Omdat niet alleen naar schoolprestaties werd gekeken, zou alleen de middelmaat een Michelinster krijgen.

Vreselijk jammer dat er zo laatdunkend werd gereageerd, vindt Van Mierlo. "De toetsing was buitengewoon grondig: de hele school is binnenstebuiten gekeerd." Schoolprestaties vertellen niet het hele verhaal, meent ze. Zo liet de jury bij De Straap ook meetellen dat veel kinderen met een taalachterstand op school komen. Van Mierlo: "Op die manier wordt echt duidelijk wat je als school toevoegt." Ze heeft De Straap dit jaar weer aangemeld. "Het is een hoop werk, maar je krijgt er een gratis kwaliteitscontrole voor terug. En het stimuleert het hele team om na te denken wat nog beter kan."

Sinds De Straap het predicaat 'excellente school' draagt, hebben zich twintig nieuwe leerlingen aangemeld.

'Excellent 2013'
In januari 2014 wordt bekend welke scholen het predicaat 'excellent 2013' krijgen. Er hebben zich 139 scholen aangemeld. 45 van de 52 excellente scholen uit 2012 dingen weer mee. Titia Boomgaardt, directeur van de Willem Alexanderschool in Leeuwarden, heeft haar school niet opgegeven. Ze heeft geen spijt dat ze vorig jaar heeft meegedaan. Ondanks de reacties van omringende scholen: 'Jij durft wel, zeg'. Zeven jaar geleden werd de school door de onderwijsinspectie beoordeeld als zeer zwak. Twee jaar later kreeg de school een voldoende, maar het bleef rondzingen dat de school slecht was. "Ouders lezen geen inspectierapporten. Nu kan ik laten zien dat ik een steengoed team heb." De school heeft een handvol meer aanmeldingen dan vorig jaar. Precies goed, vindt Boomgaardt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden