Je bent jong en je snoeit wat

Heel wat buitenlandse jongeren komen jaarlijks vrijwillig in de Nederlandse natuur werken, zelfs uit Mexico en Taiwan. Bomen snoeien verbroedert.

In een paar uur tijd ligt het zandpad in Gasteren bezaaid met stammen en takken. De Amerikaanse vogelkers moet weg, te dichte begroeiing uitgedund. Aan sommige struiken, zoals een zoete kers, heeft de begeleider van Staatsbosbeheer wc-papier gehangen. Die moeten blijven. De natuurclub biedt deze weken voor de zesde keer ruimte aan een jongerenkamp van de SIW, oorspronkelijk de Stichting Internationale Werkkampen. Enthousiaste twintigers werken zich hier met zagen en scharen in het zweet.

Boswachter Kees van Son probeert Lucie Evans van het fietspad te krijgen. Ze ligt languit, geen benul van de fietstoeristen die door Drenthe peddelen. Lucie heeft speciaal gekozen voor zwaar werk, in de buitenlucht. Maar om half drie is het wat haar betreft tijd voor pauze. "Van de week stonden we tot over de knieën in een moeras aan boompjes te trekken. A swamp, really!" Ook een stortbui heeft haar verrast. "Nu lig ik tijdelijk in het gebouw op de vloer, tot mijn tent droog is."

Bij de lokale winkels worden de jongeren aangestaard als een bezienswaardigheid. Het is ook een opvallend stel. Twintig jongeren van allerlei kleur. Uit Wales, zoals Lucie, een Fransman, Italianen, Oost-Europeanen, een Mexicaan, twee meisjes uit Taiwan en een Japanner.

Van alle 70 landen waar de SIW vrijwilligersweken aanbiedt, kwamen deze jongens en meiden terecht in Nationaal Park Drentsche Aa. Tussen keurig bewaarde hunebedden, nette boerderijen, afgerasterde weilanden en geasfalteerde wegen. "Tja, misschien hebben Afrika of Zuid-Amerika wel grootsere natuur te bieden", lacht Radovan Vidjikant, uit Servië. "Maar dat is vanuit een luxe positie gedacht. Voor verre reizen moet je geld hebben." Kost en inwoning zijn hier verzorgd, maar de reiskosten moeten de SIW'ers zelf betalen.

Radovan steekt veel op van zijn twee weken in Nederland. Als student waterbouwkunde let hij vooral op bruggen en beken, maar eigenlijk vindt hij alles hier goed geregeld. "Waar ik vandaan kom is het ook redelijk vlak, met gras en bomen. Maar jullie gaan veel bewuster met het landschap om. Jullie weten wat de natuur waard is en zijn er zuinig op."

Het valt hem ook op aan de huizen. "Als mensen hier veel geld hebben, bouwen ze een mooie boerderij. Ze letten op energieverbruik. Bij ons moet het zo groot mogelijk met drie verdiepingen, een muur eromheen en lelijke sfinxen voor de deur."

Vlakbij zijn stad Novi Sad ligt het Nationaal park Fruska Gora, met een berg vol oude kloosters. Het is pas sinds kort dat er beschermingsmaatregelen zijn getroffen en nu leven er weer jakhalzen. Radovan: "Waar auto's worden geweerd, zie je herten terugkeren. Normaal mocht iedereen daar gewoon rondrijden."

Goed onderhouden
Staatsbosbeheer vindt natuurlijk ook dat 'zijn' Nationaal Park er goed onderhouden bijligt. Maar toch kan boswachter Van Son de jongeren goed gebruiken. "Zo'n grote groep neemt ons veel werk uit handen." Hij wijst op de hopen groen. "Straks hoeven wij de takken alleen nog in de versnipperaar te doen. En als we het wat langer laten liggen, hebben omwonenden de grootste stukken er al uitgevist."

Het 'moeras' van Lucie is een heuse pingoruïne, stammend uit de ijstijd, meer dan tienduizend jaar geleden. Destijds stuwde bevroren grondwater de bodem omhoog tot een heuvel, een pingo. Toen het klimaat opwarmde, zakte de boel weer in en bleven kleine kratermeertjes over. Trots wijst Van Son op een ronding in het veld. De meeste toeristen zullen er voorbij fietsen, maar hier ligt weer een ruïne open, in volle glorie. "Dankzij deze harde werkers."

Drie collega's van Staatsbosbeheer zijn druk met de begeleiding, maar verder kost de extra werkkracht niets. De Rabobank draagt ruim 3000 euro bij. Lokale ondernemers lenen fietsen of leveren brood van de vorige dag. In ruil daarvoor helpt de groep dan weer bioboer Cor Buist met het weghalen van een oud raster.

De benaming werkkamp is niet meer van toepassing. En het gaat hier ook niet om natuureducatie. Van Son: "Nederlandse scholieren breng ik wel bewustzijn voor onze natuur bij. Dat zijn onze boswachters van de toekomst, maar bij deze jongeren gaat het meer om de interculturele ontmoeting. Het is best bijzonder dat je met verschillende geloven en achtergronden optrekt."

Ze mogen dus ook een dagje uit in Groningen of een middag wadlopen. En elke dag moet een ander 'land' koken. Op de eerste dag was het stamppot zuurkool en vandaag maken de Taiwanezen zoete curry met kip. Van Son: "Net een groot gezin, dat is voor mij ook een van de drijfveren om dit te blijven doen."

Suzan van Dijk kan dat alleen maar beamen. Ze is al vier jaar begeleider namens de SIW. "Twee weken Engels praten, interessante mensen ontmoeten. Het is ook leuk om vraagbaak te zijn. Het streelt je ego als je een beetje belangrijk bent."

Ondertussen is ze haar eigen omgeving meer gaan waarderen. "Ik kom hier vandaan, en was altijd erg op Groningen en Assen gericht. Maar toen ik gisteren bij het bruggetje over de Drentsche Aa keek, al dat gras- en heideland. Dan geniet ik erg van het landschap hoor!" Boven het water zweven groenblauwe weidebeekjuffers. Bij de pingoruïne heeft ze dit jaar voor het eerst lavendelheide ontdekt.

De boswachter nam de jongeren meteen de eerste dag al mee op een fietsrondje langs Anloo en Zeegse. De Marokkaanse Sophia Soghri (26) zat toen nog achterop, maar inmiddels kan ze fietsen. "Ik ben gisteren helemaal naar de supermarkt gereden", glundert ze. Ze wrijft over haar benen, want ze zit nu wel met spierpijn.

Op zo'n tocht doceert de boswachter meteen over zijn gebied. Over de herkenningspunten waarop mensen zich honderd jaar geleden oriënteerden, zoals de Kymmelsberg bij Schipborg, in wezen maar heuveltje. Of de kerk van Rolde. "Dit is het enige Nationaal Park waarin dorpen liggen. Cultuurhistorie voert hier de boventoon, met esdorpen en rietgedekte boerderijen. Dat riet hadden ze nog nooit gezien, ze wilden allemaal even voelen."

De Taiwanese meiden hebben eerst nog tien dagen rondgereisd in Nederland. "De Zaansche Schans, de kaasmarkt in Alkmaar. Scheveningen", somt Vivi Hu op. Het echte Nederland buiten de Randstad vindt Hu gelukkig ook wonderful. "Wij zijn opgegroeid in de stad, midden in Taiwan. Ik had geen idee dat het Nederlandse landschap zo mooi is. En zo georganiseerd." Sophia heeft thuis bergen en uitgestrekte vlaktes. "Maar bij ons is het veel droger. Hier is alles zo groen!"

Frisse lucht
Ievgeniia Diadko (30) is al in 14 landen geweest, waaronder China, Japan, Noorwegen en Tunesië. De belangrijkste reden dat zij nu voor een natuurproject in Nederland koos, is de frisse lucht. "Zuurstof. Ik kom uit Dnjepropetrovsk, een stad met zware industrie en meer dan 1 miljoen inwoners."

Ze werkt op een hogeschool en organiseert informatiebijeenkomsten over autisme. Een druk leven, meestal in mantelpak. "Dit is voor mij de ultieme vakantie, je nuttig maken samen met andere, interessante mensen. Het is ook een manier om mezelf weer te vinden, weg uit de sleur van werk en huis. Ik ben hier veel actiever." Even later komt ze met een joekel van een paddestoel uit het bos, per ongeluk meegehakt. Ze weet dat die eetbaar is en blijft er maar aan ruiken. Eekhoorntjesbrood, leert Van Son haar. Maar dat valt voor een Oekraïense nauwelijks uit te spreken.

Tijdens buitenwerk leer je mensen beter kennen, is haar ervaring. "In een kroeg kom je niet zo snel tot een echt gesprek. Hier durf ik alles te vragen, over familiezaken, politiek. Waarom Sophia een hoofddoek draagt. Deze mensen zijn ook open en vol ideeën. Je komt hier in een soort sprookjeswereld. Iedereen is aardig tegen elkaar en ik voel me zelf ook een beter mens. Eigenlijk moet iedereen dit een keer meemaken."

Uitwisseling
SIW organiseert al zestig jaar uitwisselingsprojecten in binnen- en buitenland. De opzet is dat jongeren elkaar door de intensieve werkweken goed leren kennen en daardoor meer begrip krijgen voor andere gewoonten en culturen. In Nederland zijn dit jaar zo'n 150 buitenlandse vrijwilligers op 11 projecten gezet. Nederlandse deelnemers kunnen kiezen uit zeventig landen, hooguit met één landgenoot. Het kan gaan om onderhoud aan de natuur of het beschermen van schildpadden, maar er is ook sociaal cultureel werk of scholenbouw. Morgen, zaterdag 31 augustus is er een informatiedag van 12.30 tot 16.00 uur in de Vrijwilligerscentrale in Utrecht, Janskerkhof 1. Per land of regio zijn er (ervarings)deskundigen aanwezig.

Meer informatie is te vinden op www.siw.nl

Radovan Vidjikant (links) en een andere deelnemer zagen een boom om.

Samen eten: iedere dag verzorgen jongeren uit een ander land de maaltijd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden