jazz

GRONINGEN - 'Opa, opa', krijste het jongetje vanaf het balkon naar zijn grootvader, beneden in het kerkje van Oldehove. Aan de muziek stoorde hij zich niet. Ook zijn moeder had een houding van: 'laat hem nou maar'.

In het Concertgebouw zul je niet gauw een kind horen roepen om zijn opa. Het publiek zou het niet pikken. In Oldehove stoorde zich er zaterdagmiddag slechts een enkeling aan. In het middendeel van het gebouw speelde de Engelse pianist Veryan Weston samen met de Nederlandse Rouppe Group. De muziek was niet minder intensief en aandacht eisend dan de zoveelste van Mahler. Maar het kader van jazz, improvisatie en hedendaagse gecomponeerde muziek in deze slagwerkloze groep was minder streng.

Bovendien vond het concert plaats in het kader van de ZomerJazzFietsTour. En dat hield toch al in dat mensen tijdens het concert regelmatig het zaaltje betraden of verlieten - met alle rumoer vandien.

De ZomerJazzFietsTour, waar dit jaar in verband met de dreigende weersomstandigheden ook talloze automobilisten aan deelnamen, vierde zijn tiende verjaardag met een veelzijdig en alleszins genietbaar programma van nieuwe improvisatiemuziek. Het festijn begon al om elf uur 's morgens in de stad Groningen met de fietsfanfare Crescendo, die een speciaal voor de gelegenheid door Harrie van Lier geschreven jazzachtig fanfarestuk speelde. Niet onaardig, maar spectaculair werd het pas toen de vijftig, in klederdracht gestoken fanfareleden later die middag al spelend fietsten van Niehove naar Garnwerd. De klanken waaiden alle kanten uit. En dan het potsierlijke beeld. Prachtig!

Tot ruim na middernacht brachten De Nazaten Van Prins Hendrik in een tent in het plaatsje Garnwerd een menigte bezoekers aan het dansen op een feestelijke mix van Surinaamse kaseko, Nederlandse harmonie- en fanfaremuziek en Amerikaanse jazz. In de tussenliggende uren bezochten de bezoekers concerten in middeleeuwse kerkjes en een enkele boerenstal in onder de rook van Groningen gelegen gehuchtjes als Oostum, Niehove en Saaksum.

Fanatiekeling Vanwege de verspreide ligging van de plaatsjes moesten de fietsers een strenge selectie maken uit de vijftien optredens. Een enkele fanatiekeling haalde er acht, de meesten bleven steken bij vijf, zes concerten. Met de auto was het makkelijker. Toegegeven: het was laf, laf laf (zo voelde het ook de keren dat ik kwam aanrijden tussen de bezwete en roodaangelopen fietsers). Maar daardoor woonde ik wel tien optredens bij.

Het concert van de dag vond plaats in Aduard bij het Trio Borstlap/Vloeimans/Reijseger dat traditionele jazzstandards weergaloos samen laat gaan met spannende improvisaties. Het mooiste moment kwam toen Ernst Reijseger al strijkend op zijn cello door het publiek liep. Zijn optreden culmineerde in een 'gitaar-solo' waarbij een meisje uit het publiek de laatste akkoorden mocht tokkelen.

Het aandeel van Engelse musici was dit jaar vrij groot. In Fransum speelden saxofonist Elton Dean en pianist Alex Maguire. Dean maakte enige tijd deel uit van de fameuze rockjazzgroep Soft Machine, maar hij liet daarna lang weinig van zich horen. Op sopraan heeft hij nog altijd een mooi geluid, maar inhoudelijk bereikten zijn improvisaties met Maguire nauwelijks enige diepgang.

Het duo van saxofonist Paul Dunmall en bassist Paul Rogers lukte dat in Feerwerd wel. Zij improviseerden op oude folkthema's. Het resultaat was mystieke, bezwerende muziek. De Nederlandse gitarist Piet Hoeksma en de uit Sarajevo afkomstige rietblazer Vlatko Kucan baseerden zich ook op folkmuziek, maar dan van een min of meer denkbeeldige aard met raakvlakken aan muziek van de Noorse saxofonist Jan Garbarek. Geen 'wind-waait-door-de-bomen'-muziek, maar 'wind-waait-door-de-polder'-muziek. Zeker zo mooi.

In de composities die het trio van de Duitse gitarist Frank Wingold speelde in een grote, van soepgeuren doordrongen schuur in Saaksum, waait de wind ook. Wingold is geïnspireerd door meestergitarist Bill Frisell, maar hij probeert zijn eigen weg te vinden. Vooralsnog lijkt zijn zoektocht nog niet voltooid.

Van Available Jelly kun je hetzelfde zeggen, maar bij dit sublieme sextet is het zoeken inherent aan de muziek. Vaste basis vormt het enorme muzikale inlevingsvermogen en de technische beheersing. Maar van daaruit biedt ieder thema weer de kans op spannende avonturen, zoals bleek in het fraai gelegen kerkje in het centrum van Niehove.

De charme van de ZomerJazzFietsTour is de combinatie van het fietsen tussen de schattige boerderijtjes inhet platte, open Groninger landschap, de kleinschaligheid van de concerten en de bijzondere akoestiek van de prachtig opgeknapte oude kerkjes. Die kleinschaligheid dreigt ten onder te gaan aan de groeiendepopulariteit van de fietstour.

Het concert van Available Jelly speelde zich bijvoorbeeld af in een barstensvolle kerk. En bij de Sun Ra-muziek die Joost Buis & His Famous Astronautes 's avonds in Garnwerd speelden, zaten bezoekers zelfs op de vloer. De vraag is of de ZomerJazzFietsTour toe is aan uitbreiding. Meer deelnemende kerkjes bieden immers meer routemogelijkheden en meer luisterplezier aan de vele liefhebbers.

Als het evenement maar niet aan gezelligheid inboet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden