jazz

AMSTERDAM - Steps Ahead, Spyro Gyra, The Brecker Brothers, The Wayne Shorter Septet, en The Zawinul Syndicate. Wat klopt er niet aan dit lijstje? Alle, behalve The Brecker Brothers, hebben de afgelopen weken Nederland aangedaan. Nee, dat bedoel ik niet. Alle, zo lijkt het, behoren ze tot de top van de huidige fusionmuziek. Alle, behalve het Zawinul Syndicate. Deze groep is altijd een buitenbeentje geweest. Een toonaangevend en invloedrijk buitenbeentje, dat wel, maar toch.

Het optreden van het Zawinul Syndicate, woensdag in de bomvolle nieuwe grote zaal van De Melkweg, de Max geheten, maakte duidelijk dat de groep onder leiding van toetsenman Joe Zawinul weliswaar nog altijd onvervalste fusionmuziek maakt, maar dat die, ondanks de hoge mate van improvisatie die de muzikale koers blijft bepalen, nauwelijks nog valt binnen het vroegere jazz-kader. En dat is bij de andere, hierboven genoemde groepen wel het geval.

Wereldcultuur

De in Oostenrijk geboren en getogen, maar sinds 1959 in de Verenigde Staten woonachtige Zawinul is een eclecticus pur sang. De wereldcultuur is zijn cultuur. Vanuit zijn huidige woonplaats Malibu in Californië bestrijkt hij de hele wereld. Op zijn laatste cd, 'Lost tribes', was hij op zoek naar verdwenen stammen, imaginaire verdwenen stappen wel te verstaan.

“Mijn muziek heeft niets van doen met reggae, township-jive uit Soweto of popmuziek. Ze is niet terug te voeren naar een bepaalde streek of stijl. Daarvoor”, vertelde Joe Zawinul mij toen, “is ze te uniek en eigen.” Hoe breed de toetsenman zich opstelt blijkt ook uit zijn 'klassieke' projecten. “Af en toe stoei ik ook wat met klassieke muziek. Samen met Friedrich Gulda speel ik dan stukken van Brahms en Mozart. Op zich maakt het niet uit of iets nu jazz is of klassiek. Goede muziek is goede muziek.”

Fiks

De samenstelling van het huidige Zawinul Syndicate is een goed voorbeeld van de brede instelling van de 63-jarige groepsleider. Vanachter een fikse batterij keyboards, inclusief de stem vervormende vocoder leidde hij zijn band. Matthew Garrison, zoon van de legendarische John Coltrane-bassist Jimmy Garrison, speelde basgitaar. Drummer Paco Bery toonde zich thuis in jazz en wereldmuziek. Onder de handen van de Pakistaanse top-gitarist Fareed Haque klonk het snaarinstrument soms als een Indiase sitar of een Griekse bouzouki. Ook typische Afrikaanse en Latijnsamerikaanse technieken schudde hij met gemak uit zijn mouw. Een belangrijke rol in het kwintet was ook weggelegd voor de mij onbekende percussionist en vocalist Arto Tuncboyaciyan. Ritseltjes en exotische stemklanken kleurden de muziek, soms tot bijna kitscherige niveaus.

Regenwoud

Nee, fusion in de jazz-betekenis van het woord, maakt het Zawinul Syndicate niet meer. Zelfs wervelende solo's van de leider en de gitarist veranderen daar niets aan. Maar echte wereldmuziek wordt het ook niet. Daarvoor luistert Zawinul te veel naar wat er in de wereld om hem heen gebeurt om daar dan zijn eigen conclusies uit te trekken. Een stukje flamenco wordt bij hem iets heel anders, al blijft de bron veelal wel hoorbaar. Vaak worden invloeden eerder gesuggereerd, dan geciteerd. Het Braziliaanse regenwoud klinkt dan wel, maar meer in het hoofd van de luisteraar, dan daadwerkelijk in de muziek. En dat is knap, heel knap.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden