jazz

AMSTERDAM - Het groepsgevoel is in de jazz een raar, vrijwel onbekend fenomeen. Jazzformaties bestaan veelal uit een leider, verantwoordelijk voor de composities en het werven van concerten en individualistisch ingestelde musici die hun eigen positie boven het groepsbelang stellen.

Uitzonderingen zijn er ook. Een fraai voorbeeld is de vroegere fusionband Weather Report, een schip met twee kapiteins, maar met een onmiskenbaar en veelgeprezen groepsgeluid waaraan de individuele inbreng van alle groepsleden ondergeschikt was.

In Nederland is Sfeq een voorbeeld van zo'n groep, waarbij het totaal belangrijker is dan de delen. De groep bestaat al enige tijd uit dezelfde musici: altsaxofonist Bart Suer, basgitarist Peter Bergman, drummer Stefan Kruger en DJ Git Hyper op draaitafels en samplers. Alle vier dragen ze stukken bij aan het repertoire, die alle voldoen en bijdragen aan de typische Sfeq-groepssound. In dat groepsgeluid vormen de schiftende harmolodics van Ornette Coleman en de gebonden vrijheid van de D-Base van Steve Coleman (geen familie!) complementaire delen, naast die van elementaire funk en basale jazz.

Om niet in de valkuil van voorspelbaarheid te vallen, treedt Sfeq regelmatig op met gastmusici. Het voordeel is duidelijk: de gastmusici brengen hun eigen ervaringen in, waarmee ze de vaste groepsleden uitdagen. Maar is dat ook zo? Wel in het verleden, zoals blijkt uit de opnamen die verschenen zijn op de nieuwe cd 'Sfeq United, Volume 1'.

Maar tegenwoordig, te oordelen naar de wijze waarop de band maandagavond in de Kleine Komedie in Amsterdam samenwerkte met gastmusici (twee extra percussionisten, basklarinettist Maarten Ornstein, gitarist Jesse van Ruller en - in enkele songs - zangeres Lilian Vieira), lijkt bovengenoemd voordeel nauwelijks nog aanwezig. De gasten leverden hun hoogstpersoonlijke zegje, maar leken de vaste groepsleden daarmee amper tot nieuwe inzichten te kunnen verleiden.

Dat de soep niet zo heet gegeten wordt, als ze wordt opgediend, geldt evenwel ook voor Sfeq. Zo viel op hoezeer het Sfeq-groepsgeluid gegroeid is. Ongeacht de componist is elk Sfeq-nummer onmiddellijk herkenbaar door de hoekige swing, de ronde melodieën, de repeterende rifjes en de prikkelende scratches en samples. Daarin schuilt echter ook het gevaar dat het groepsgeluid gedefinieerd is en af. Ofwel, in hoeverre kan de groep dat geluid nog verder ontwikkelen? Misschien kan Sfeq hoop putten uit het feit dat beide Colemans hun muziek de afgelopen jaren steeds weer een stapje verder wisten te brengen.

Zich van geen gevaar bewust - of is het onbevreesd? - is Sfeq onlangs een eigen platenlabel begonnen: DOX, nadrukkelijk bedoeld voor groepsproducties en cd's van de individuele leden. De eerste release is een cd van DJ Git Hyper, 'Zimmerman', met boeiende proeven van zijn samplerkunst. De tweede is 'Sfeq United, Volume 1'. Er liggen nog zoveel opnamen op de plank, dat 'Volume 2' snel volgt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden