Jazz onder palmen is een prima alternatief voor de volle, zweterige zaaltjes van North Sea Jazz. Het complete overzicht van de Europese buitenoptredens.

De Festivalmaand juli is aangebroken, hoogtij voor de jazzliefhebber. Welke van talrijke festivals met geïmproviseerde muziek die deze maand door heel Europa plaatsvinden zijn het best te combineren met uw vakantieplannen? Waarom de drukte van het North Sea Jazz niet eens verruilen voor een concert tussen olijfbomen aan de Franse zuidkust of dansen op jazz tijdens een boottocht op de Bosporus?

Frankrijk was al in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw een geliefde uitvalsbasis voor jazzmuzikanten uit de wieg van het genre. Vooral degenen met een donkere huidskleur konden er hun beurs spekken. Ver weg van de segregatie die ze thuis in hun broodwinning belemmerde, droegen de Fransen ze op handen als de sterren van een nieuwe, hippe muziekstijl. Het is dan ook niet vreemd dat het eerste internationale jazzfestival niet plaatsvond in de Verenigde Staten, maar in Frankrijk.

In 1948 afficheerde Nice zich als 'capitale internationale du jazz' en bood daarmee een podium aan de grote jazzsterren van die tijd. In de jaren zeventig ging er de Grande Parade du Jazz van start, tegenwoordig bekend als het Nice Jazz Festival en jaarlijks goed voor een kleine vijftigduizend bezoekers. Liefhebbers van mainstream-jazz hebben er niet veel te zoeken, maar fans van grote namen uit de funk, soul en wereldmuziek kunnen in het tweeduizend jaar oude Romeinse amphitheater Arènes de Cimiez of tussen de olijfbomen in de Cimiez-tuinen luisteren naar onder anderen Chic, Rickie Lee Jones, Rokia Traoré en Peter Gabriel.

Wie wil weten hoe alt Jessey Norman zich staande houdt in een programma met klassiekers van Duke Ellington, George en Ira Gershwin, zal zeker naar Nice moeten komen, want daar geeft ze op 23 juli een eenmalig concert. Het festival vindt plaats van 21 t/m 28 juli en sluit traditiegetrouw naadloos aan op de jazztiendaagse in de mondaine badplaats Juan les Pins bij Antibes.

Gelegen aan de Côte d'Azur tussen Nice en Cannes in een pijnboomrijke omgeving met brede zandstranden, brengt dit festival sinds 1960 jaarlijks het beste uit de Amerikaanse jazztraditie. Charles Mingus, Ella Fitzgerald en Miles Davis maakten er in het verleden hun opwachting en met Sonny Rollins, Jimmy Smith, Keith Jarret, Brad Mehldau en Joshua Redman op het programma, schaart Jazz à Juan zich van 10 t/m 20 juli wederom onder Europa's ontspannendste locaties voor het beluisteren van improvisatiemuziek van de hoge school.

Sinds de Tweede Wereldoorlog is de Europese jazzmuzikant uitgegroeid van imitator tot improvisator met een eigen geluid, in meer of mindere mate karakteristiek voor zijn land van herkomst. Hollandse jazz heeft humor, Mediterrane jazz is lyrisch, Duitsers maken radicale keuzes... het zijn typeringen die niet voor niets tot clichés zijn verworden. Hoe zit dat met Oostenrijk?

's Lands beroemdste jazzer, synthesizerspecialist Joe Zawinul, legt nou niet een typisch Oostenrijkse stijl aan de dag. Dat geldt wel voor zijn landgenoot, swingviolist Toni Stricker. Op zijn nieuwste cd 'Perspective: Pannonia & Jazz' toont hij duidelijk interesse voor de volksmuziektradities van zijn 'heimat'. Stricker is te beluisteren in het Oostenrijkse programma op het Jazz Fest Wien, t/m 14 juli op verschillende locaties in de binnenstad van Wenen.

Dat ook Oostenrijkse jazzmusicihun oren steeds vaker te luister leggen over de grenzen van genres en nationaliteiten bewijst de jonge garde op het Jazz Fest. Zo klinkt er multi-etnische groove jazz van het Sowo Quintett en wereldfeestmuziek van Niefty's Dirty Klezmer. Met het vijftienjarige altsaxwonder Francesco Cafisoen trompettist Enrico Rava presenteren de twee grootste jazzfestivals van Italië, Pescara Jazz en Umbria Jazz, dit jaar respectievelijk de jongste telg en het boegbeeld van de Italiaanse jazz. Pescara Jazz, het oudste jazzfestival van Italië, is het artistieke kind van Lucio Fumo. Aanvankelijkhad hij bij de totstandkoming ervan de wind flink tegen. Midden vorige eeuw was in Italië nauwelijks animo voor jazz; alles draaide om klassieke muziek. Daarom besloot Fumo na afloop van, door zijn invloedrijke vrienden georganiseerde, klassieke pianoconcerten, het podiumvrij te maken voor jazzmuzikanten als Stephane Grappelli en Kenny Clarke. Om Pescara op de toeristische kaart te plaatsen besloot de stad in 1969 uiteindelijk toch Fumo te ondersteunen bij de organisatie van een jaarlijks jazzfestival. In het Teatro D'Annunnzio spelen van 14 t/m 18 juli onder meer Pat Metheny en Joe Lovano en in de hele stad klinkt de Italiaanse pianojazz.

Umbria Jazz in Perugia, de stokoude stad in de Tiber-vallei, beleeft van 9 t/m 18 juli zijn eenendertigste editie. Het festival dat altijd prat ging op het brengen van jazz in zijn 'puurste' vorm kiest vanaf dit jaar voor een brede aanpak met tal van aanverwante genres (Burt Bacharach!). Blues, soul, funk en populair repertoire is te beluisteren in de openluchtarena Santa Giuliana en mainstream-jazz klinkt 's avonds en 's nachts in de theaters. Tegelijkertijd wordt op pleinen en terrassen licht verteerbare kost geserveerd.

Maaltijdjazz is ook een succesformule gebleken tijdens Vitoria-Gasteiz Jazz in Spaans Baskenland. Het van 11 t/m 17 juli lopende festival opent sinds vorig jaar met een New Orleans-picknick op de grasvelden van de Campas de Armentia. Minder idyllisch is de Mendizorroza sportarena waar ruim vierduizend toeschouwers rond een als boksring opgesteld podium kunnen meemaken hoe internationale sterren met akkoordenschema's worstelen. Dit jaar zijn dat onder meer The Randy Brecker -Bill Evans Soulbop Band, Herbie Hancock, Wayne Shorter, Dave Holland en Brian Blade.

De zomer vraagt om jazz in de openlucht, maar niet in alle gevallen is dat een fris alternatief voor kleffe binnenlocaties. Op het Istanbul Jazz Festival (7 t/m 18 juli) beginnen de concerten weliswaar pas om negen uur 's avonds, maar in de openluchtarena Cemil Topuzlu kan het dan nog behoorlijk zweterig zijn. Misschien wel de perfecte ambiance voor de Spaanse gitarist Paco de Lucia die er zijn jongste flamenco-impro-cd 'Cositas Buenas' presenteert. Ook geprogrammeerd staat het vermaarde Liberation Music Orchestra met bassist Charlie Haden en pianiste Carla Bley en onder de noemer 'Young Masters of Jazz' speelt de Kurt Rosenwinkel Group met in de gelederen onder meer saxofonist Joshua Redman en toetsenist Brad Mehldau. Op het heetst van de dag dansen op jazz in een koel zeebriesje kan door in te schepen op de jazzboot voor een tocht over de Bosporus.

Waar op menig festival grote publiekstrekkers de minder bekende artiesten 'subsidiëren', zijn er helaas ook organisators die uit lijken te zijn op puur winstbejag. Zo presenteert Europa's bekendste 'jazz'-festival Montreux (2 t/m 17 juli op drie locaties aan het Meer van Genève) alles behalve een staalkaart van het genre. Tussen de overdaad aan mega-acts, variërend van Status Quo en Cheap Trick tot Suzanne Vega en Gianna Nannini, staat maar een karig aantal jazzers op de planken. Dan zorgt het om zijn randprogrammering vaak verguisde North Sea Jazz (9, 10 en 11 juli in Den Haag) nog voor een waar luxe probleem bij het kiezen uit de bulk aan geprogrammeerd improvisatietalent. Dus toch maar naar binnen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden