Jarig Pegida krabbelt weer op door vluchtelingenstroom

Pegida viert deze week haar eerste verjaardag. Beeld afp

De Duitse Pegida-beweging, fel gekant tegen integratie en islamisering, leek eerder dit jaar op sterven na dood. Maar de groepering, precies een jaar oud, herrijst uit de as. Dankzij de grote toestroom van vluchtelingen worden de wekelijkse Pegida-demonstraties in Dresden weer drukker bezocht.

Vorige week maandag deden er negenduizend mensen mee aan de protestmars. Vanavond werden dat er nog meer. Zo'n twintigduizend mensen kwamen bijeen om de verjaardag van de beweging te vieren. Dat ging niet zonder slag of stoot voorbij, al gauw ontstond er onrust in verschillende delen van Dresden. Op vier plekken verzamelden zich zo'n veertienduizend tegendemonstranten. Beide kampen bekogelden elkaar met onder meer vuurwerk. Eén Pegida-aanhanger raakte zwaargewond.

Tegenbewegingen
Sinds haar ontstaan veroorzaakte Pegida tegenbewegingen in Duitsland. Grote groepen links georiënteerde mensen gaan elke maandagavond in Dresden de straat op om de rechts-radicalen weg te fluiten.

Dit protest, na januari uitgedoofd, is weer helemaal opgebloeid nu Pegida overeind krabbelt. Ook voor vanavond hadden tegenstanders van Pegida grote tegendemonstraties aangekondigd, onder het motto "Es reicht! Herz statt Hetze" (Genoeg! Hart in plaats van haat).

Opleving
De opleving van Pegida komt voor velen als een verrassing, want eind januari ging het snel bergafwaarts. De beweging stortte in doordat leider Bachmann in opspraak raakte. De 42-jarige, veroordeeld voor inbraken, rijden onder invloed, cocaïnehandel en mishandeling, had een selfie op Facebook gezet met een Hitler-snor en dito kapsel. Daar konden de Duitsers niet om lachen.

Tot overmaat van ramp begon justitie een onderzoek tegen Bachmann wegens haatzaaien, nadat hij vluchtelingen op Facebook had afgeschilderd als 'beesten', 'tuig' en 'vuil gespuis'. Het werd een grote rel. Bachmann moest op 21 januari aftreden. Veel Pegida-fans haakten af, en na een scheuring gaven analisten geen stuiver meer voor de club.

'Open-armen-politiek'
Maar het kan verkeren. De beweging, die op het hoogtepunt in januari 25.000 aanhangers op de been bracht, heeft de weg omhoog teruggevonden. Dat is niet de directe verdienste van Bachmann, die in februari terugkeerde als leider en woordvoerder. De opleving is eerder een gevolg van de groeiende vluchtelingenstroom en de 'open-armen-politiek' van de Duitse bondskanselier Angela Merkel.

Onvrede over immigrerende moslims geldt als het fundament onder Pegida, een naam die staat voor Patriottische Europeanen tegen de Islamisering van het Avondland. De beweging trekt op straat fel van leer tegen immigranten, asielzoekers en allochtone criminelen. Daarbij wordt de islam afgeschilderd als bedreiging voor de westerse cultuur. Her en der zie je immers al gescheiden zwemuurtjes voor mannen en vrouwen. Sommige kerstmarkten worden omgedoopt tot wintermarkt. Kortom, als we niet oppassen, nemen moslims de tent over.

Beeld Trouw. Bron: Wikipedia

Deze boodschap slaat aan bij de duizenden demonstranten in Dresden, onder wie veel hooligans. Maar is Pegida daarmee ook invloedrijk? Alexander Häusler, onderzoeker van rechts-extremisme aan de Fachhochschule in Düsseldorf, aarzelt.

Er is de laatste maanden een enorme toename van rechts-extremistisch geweld tegen Duitse asielzoekerscentra, begint hij. Tegelijk raakt het politieke discours rond immigratie sterk gepolariseerd. "Ik zeg niet dat Pegida dit allemaal heeft uitgelokt", aldus Häusler, "maar de beweging heeft wel de deur op een kier gezet".

Beperkte invloed
Pegida was inderdaad een wegbereider in het immigratiedebat, beaamt de Nederlandse extremisme-expert Sarah de Lange, universitair hoofddocent politieke wetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam. Maar toch is de invloed volgens haar beperkt. "Er zijn in Duitsland de afgelopen jaren veel meer wegbereiders geweest, zoals de partij Alternative für Deutschland, en ook politici uit mainstream-partijen. Die hebben een veel grotere invloed op het politieke discours gehad dan Pegida."

De Lange noemt het weliswaar opmerkelijk dat een radicale rechts-populistische beweging als Pegida voet aan de grond heeft gekregen in Duitsland, gezien de gevoelige geschiedenis. Maar de beweging is grotendeels beperkt gebleven tot Dresden; er volgde geen landelijk succes, laat staan een internationale doorbraak. En daarbij, vervolgt De Lange, kent Duitsland een veel sterkere protestcultuur dan Nederland. Duitsers rennen sneller de straat op om hun ongenoegen te uiten, net als de Fransen. Dat maakt de Pegida-marsen toch net wat minder indrukwekkend.

Pegida-leider Bachmann vindt zelf ook dat zijn politieke invloed tegenvalt. Daarom kondigde hij vorige maand aan dat hij zijn beweging wil omvormen tot een politieke partij. De Lange acht de kans op succes uiterst klein. "De ideeën van Pegida zijn te extreem", zegt ze. "Zo'n partij zou bij landelijke verkiezingen de kiesdrempel waarschijnlijk niet eens halen. De veel gematigdere partij Alternative für Deutschland lukte het ook niet."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden