Jaren in de rij voor Grieks pensioen

Econoom waarschuwt: Het systeem stort in

Lena Koutsimani (62) staat al ruim een halfuur in de rij voor een kantoor van IKA, het grootste pensioenfonds van Griekenland. Haar hondje kwispelt ongedurig. "Zo gaat dat nou elke keer", zegt Koutsamini. "Ik heb mijn pensioen al een jaar geleden aangevraagd. Ik ben al zeker tien keer langs geweest, maar weet nog steeds niet wanneer ik mijn geld krijg."

Koutsimani is een van de bijna 80.000 Grieken die volgens cijfers van IKA op goedkeuring van hun pensioen of prepensioen wachten. Voor alle pensioenfondsen samen gaat het om een veelvoud, zeggen experts. En het worden er steeds meer. Ze beweren dat pensioenfondsen de aanvragen bewust vertragen omdat de bodem van de kas in zicht is.

Econoom en jurist Giorgos Romanias gaat nog een stap verder. "Dit systeem staat op instorten. Iedereen die zegt dat we nog wel even vooruit kunnen, gelooft in sprookjes." De voormalig directeur van het Griekse elektriciteitsbedrijf, zelf gepensioneerd, staat al tien jaar mensen bij die hun pensioen proberen te krijgen. In Griekenland betalen werknemers de uitkeringen van de huidige gepensioneerden. En daar beginnen de problemen. Door de hoge werkloosheid komen er steeds minder premies binnen. Veel bedrijven zijn gestopt met het betalen van het werkgeversdeel van de pensioenpremie. Ze kunnen dit door de financiële crisis niet meer opbrengen. Tot slot pakte de schuldsanering van de Griekse overheid twee jaar geleden desastreus uit. Veel fondsen belegden in Griekse staatsobligaties die de staat niet meer in zijn geheel kan aflossen. "Dat heeft de pensioenfondsen samen 16 miljard euro gekost", weet Romanias. "Het politiepensioenfonds raakte in een keer tweederde van zijn beleggingen kwijt, het artsenfonds de helft."

Dit beleid van de overheid raakt de pensioengerechtigde Grieken hard. In diverse stappen zijn de uitkeringen de afgelopen jaren met tientallen procenten gekort, soms met de helft. Romanias kreeg bijvoorbeeld voor het begin van de crisis 2.700 euro per maand; nu is daar nog 1.400 van over. Verder is de pensioengerechtigde leeftijd verhoogd naar 67 jaar voor mannen en vrouwen, al zijn er uitzonderingen.

Ook degenen die nu met pensioen gaan, merken dat het huidige stelsel in zijn voegen kraakt. Zij krijgen te maken met een andere eigenaardigheid van het Griekse systeem: ze kunnen hun uitkering pas aanvragen als ze al gestopt zijn met werken. Zo'n aanvraag duurde altijd al lang, maar een deel van Romanias' cliënten wacht nu al vier jaar. Zijn agenda zit bomvol. Hij kan het niet bewijzen, maar beweert dat iedereen die met Griekse pensioenen werkt weet dat de fondsen aanvragen bewust vertragen.

Dat gevoel heeft ook Koutsimani in de rij voor het kantoor van IKA."Telkens is er weer een ander formulier dat ik mee moet nemen of invullen", klaagt ze. "Ik ben zelfs naar Thessaloniki gestuurd om bij het IKA-kantoor daar allerlei bewijzen op te halen. Ik heb daar ooit gewerkt en dus een deel van mijn pensioen opgebouwd." Ze heeft recht op een voorschot maar begrijpt niet waarom ze dat niet krijgt. Het is niet moeilijk om in de rij andere voorbeelden te vinden. Even verderop rookt Giorgos Marinakis (67) een sigaretje. "Ik heb al in juni vorig jaar een aanvraag gedaan. Ik leef nu samen met mijn moeder van een pensioen van 340 euro per maand."

IKA erkent de problemen, maar zegt op de goede weg te zijn. Automatisering moet de lange wachttijden terugdringen. "We hebben financiële moeilijkheden, maar ik verzeker u dat we daarmee bezig zijn. Nieuwe financiering door de overheid en pensioenkortingen zijn niet nodig", zegt directieadviseur Liana Karagianni. "De geleidelijke afname van de werkloosheid en het scheppen van nieuwe banen zullen zeker helpen."

undefined

Trojka eist hervormingen

De hervorming van het pensioensysteem is een van de heikele punten waarover Griekenland het niet eens kan worden met zijn trojka van internationale geldschieters. Griekenland zei in oktober nog dat het pensioensysteem tot 2060 meekan en wilde het onderwerp volgens berichten in Griekse media niet eens bespreken. De Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds eisen verregaande hervormingen. Ze willen bijvoorbeeld af van de vele uitzonderingsmogelijkheden, waardoor veel Grieken toch voor hun 67ste met pensioen kunnen.

De kans is groot dat ministers van financiën van de eurolanden maandag besluiten om het laatste deel van de lening aan Griekenland daarom voorlopig niet uit te keren. Het huidige leningenprogramma zou eind van deze maand aflopen, maar vertegenwoordigers van de trojka weigeren naar Athene te komen om de voortgang van de hervormingen te bespreken. Ze willen eerst overeenstemming op hoofdpunten. Daarom willen de eurolanden het leningenprogramma nog een tijdje laten doorlopen in 2015.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden