Japanse sneeuwbollen

Op de Hundertwasser-tentoonstelling in het Cobra-museum was ik meer geboeid door het werk van de negentiende-eeuwse Japanse kunstenaar Utagawa Hiroshige dan door dat van Friedensreich Hundertwasser zelf. Hundertwasser (1928-2000) vond de rechte lijn 'goddeloos' en demonstreerde dat door gebouwen in de trant van Gaudí te ontwerpen en kleurige schilderijen met spiraalvormige elementen te schilderen. Best aardig allemaal maar ook op een of andere manier erg gedateerd, een beetje het werk van een ouwe hippie. Tussen zijn schilderijen door hingen een paar prenten van Hiroshige. Ik had er, gek genoeg denk ik nu, nog nooit van gehoord. Hiroshige (1797-1858) was een negentiende-eeuwse kunstenaar van houtsnedes, waar Hundertwasser kennelijk erg van hield. Vooral zijn afbeeldingen van landschappen met regen frappeerden hem. En daarom hing dat werk van Hiroshige ook op zijn tentoonstelling. Gelukkig met mijn bijvangst en vastbesloten om de naam van de maker te onthouden (niet zo moelijk: Hiroshima - ma + ge), ging ik naar huis en googlede de kersverse ontdekking. Onmiddellijk stroomde er een enorme hoeveelheid prenten bij mij binnen. Van Japanse vrouwen, van vissen en stillevens, maar vooral van landschappen en tafereeltjes. Die vrouwen en vissen interesseerden mij niet zo, ik ging voor de landschappen. En inderdaad vooral de regenbuien vond ik mooi. Ik bleek er zelfs al een te kennen. Het was 'Plotselinge regenbui', een stelletje Japanners wordt op een brug overvallen door een hevige regenbui en haast zich naar het droge. Van Gogh, kennelijk ook een liefhebber, had het ding nog nageschilderd. Maar het mooiste vond ik een houtsnede getiteld 'Yamabushi vallei', die liet een stel priesters zien in een storm. Hiroshige had de regenvlagen zo dik getekend dat het leek of je door een soort traliewerk naar het tafereeltje zat te kijken: een priester die tegen de storm in probeerde te lopen, een ander die achter zijn weggewaaide hoed aan liep, dat alles in een dramatisch berglandschap. Prachtig. En ook ondanks de heftige natuur een kleine wereld. Hiroshige leefde in een tijd dat Japan de deuren voor de buitenwereld nog dichthield. Het centrum van de wereld was Japan en het centrum van Japan bestond uit Japanse tafereeltjes. In 'De spiegel van de zonnegodin' van Ian Buruma las ik dat Japanse kunstenaars in die periode (Edo-periode) zich wijdden aan 'het chroniqueurschap van een hele kleine wereld, een soort verfijnde viskom'. Ja, maar nog meer deed Hiroshige me denken aan de sneeuwbollen die ik in mijn jeugd wel had gekregen van familieleden die een verre reis hadden gemaakt (met een sneeuwbol uit Suriname, sneeuwbui in de jungle, als bizar hoogtepunt). Op school leerde ik dat de Japanners vooral imitators waren die onze spullen goedkoop namaakten, maar mij was vooral dat geïsoleerde Japan, die eigen wereld, lief. Inmiddels heb ik een paar prenten van Hiroshige gekocht, helemaal niet zo duur. Hiroshige was een broodschilder, gelukkig maar. Als een jongetje naar die sneeuwbollen kijk ik ernaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden