Japanse economie blijft hangen in het dal

De Japanse economie staat er niet florissant voor. Al jaren is sprake van niet of weinig groei. Een belangrijke oorzaak zijn de zuinige Japanse huishoudens.

Janne Chaudron

Japan lijkt wat in de vergetelheid te raken nu alle ogen zijn gericht op de donkere wolken die vanuit de VS komen aanwaaien. „Verwacht niet een al te grote bijdrage van Japan aan de wegzakkende wereldeconomie”, zei een econoom van het IMF recent.

Het Japanse bankwezen staat er nog redelijk voor. Harde klappen zijn er niet gevallen. Voor een belangrijk deel is dat volgens het IMF te danken aan een verstandig beleid van de banken als het gaat om het aanvaarden van risico’s. Geen slecht nieuws uit Japan dus voor de korte termijn.

Maar op lange termijn ziet het er allemaal minder rooskleurig uit. Jarenlang kende Japan nauwelijks economische groei. De overheid pompte miljarden in het systeem, en overal in het land verschenen wegen, bruggen en spoorwegen. De investeringen mochten niet baten. De Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling (Oeso) verwacht dat de Japanse economie dit jaar opnieuw beperkt groeit, met 1,6 procent.

Japanse consumenten zitten liever op hun geld dan dat ze het uitgeven. Om die reden hield de centrale bank van Japan jarenlang de rente op nul procent. Inmiddels heeft de bank deze verhoogd naar een half procent. De reden voor de lage rente was consumenten te stimuleren om hun geld uit te geven in plaats van het op te sparen. De maatregel mocht niet baten. De Japanse burger blijft zuinig.

Het achterblijven van consumentenuitgaven heeft voor een groot deel te maken met de lage lonen. Hoewel Japanse bedrijven de afgelopen jaren winst hebben gemaakt, heeft de Japanse werknemer daarvan weinig terug gezien in zijn portemonnee. In geen enkel ander geïndustrialiseerd land besteden huishoudens zo weinig als in Japan.

De consument profiteerde weliswaar niet van de lage rente. De Japanse economie wel, tot op zekere hoogte. Buitenlandse beleggers leenden de Japanse yen tegen de lage rente van een half procent. De yen wisselden ze vervolgens in voor bijvoorbeeld de Nieuw-Zeelandse dollar die een veel hogere rente genereert. Door middel van deze zogeheten carry trade maakten beleggers veel winst.

Tot een paar weken geleden. Door de wegzakkende dollar wordt de yen steeds duurder. Beleggers halen hun geld snel terug, voordat de Japanse munt nog kostbaarder wordt.

De verwachting is niet dat de Japanse economie snel opklimt uit het dal. De export zal in de toekomst lijden onder de dure yen. Japan voert veel van zijn elektronica uit naar landen als de Verenigde Staten. Bovendien hebben de Japanners, net als de rest van de wereld, veel last van hoge voedsel- en olieprijzen. En de demografische ontwikkelingen spelen de tweede economie van de wereld parten. De bevolking vergrijst in rap tempo. Een vijfde van de Japanse bevolking is ouder dan 65 jaar. Ter vergelijking: in Nederland is op dit moment 15 procent ouder dan 65.

De Japanse politici weten zich geen raad met de situatie. De politiek verkeert in een impasse en zal voorlopig geen structurele hervormingen doorvoeren in de economie. Dat onderstreept de affaire rond het aanstellen van de president van de centrale bank. De regering schoof deze week ex-onderminister van financiën Koji Tanami naar voren, maar de oppositie gaat niet akkoord met de keuze. De regering is afhankelijk van de steun van de oppositie omdat die een meerderheid heeft in het Japanse Hogerhuis.

Het gekibbel in de Japanse politiek komt voor de economie op een zeer slecht moment.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden