Japanners kweken eerste netvlies

Japanse wetenschappers hebben in een bakje een onrijp oog gekweekt. Er ontbreekt nog van alles aan, zoals een lens, iris en hoornvlies. Maar het belangrijkste, het netvlies, is goed ontwikkeld en mogelijk transplanteerbaar. Met hun primeur halen de Japanners vandaag vakblad Nature.

De wetenschappers begonnen met stamcellen uit een muizenembryo. Deze cellen kunnen tot alle eenvoudige weefsels uitgroeien, van huid tot bot. Maar losse stamcellen organiseren zich buiten het lichaam niet zomaar tot een complex orgaan als het oog. Het kweken van een netvlies bleek tot nu toe een brug te ver.

Het Japanse geheim schuilt in een speciale gel die precies de juiste chemische groeiprikkels afgeeft. Als de stamcellen in die gel zweven, dan vormen ze als vanzelf een dubbelwandige oogbol, met aan de buitenkant een deklaagje van pigmentcellen, en aan de binnenkant het lichtgevoelige netvlies.

De Japanners verbazen zich erover hoe gemakkelijk het ging. Tot nu toe dachten deskundigen dat een netvlies alleen zou willen groeien in een ingewikkelde chemische dialoog met andere omliggende structuren, zoals de lens of bindweefsel. Maar dat is allemaal niet nodig.

"Spectaculair", reageert Hans Clevers, directeur van het Hubrecht Instituut voor ontwikkelingsbiologie en stamcelonderzoek in Utrecht. "Het is ongelofelijk hoe alle lagen en cellen vanzelf op de juiste plaats komen te liggen."

Het netvlies bevat de lichtgevoelige cellen die beelden opvangen, omzetten in elektrische signalen en doorsturen naar de hersenen. Een kapot netvlies is de meest voorkomende oorzaak van blindheid. Medisch hangt er dus veel van af.

Als het gekweekte netvlies goed werkt, is het volgens Clevers een mooi proefdiervrij model om oogziektes te bestuderen en medicijnen te testen. Hij denkt ook aan het kweken van netvliezen die bij blinden kunnen worden getransplanteerd, in de hoop het zicht te herstellen. De Japanners sturen daar ook op aan.

"Er wordt al geëxperimenteerd met het inspuiten van losse stamcellen in het netvlies", vult Clevers aan. "Bij muizen werkt dat goed. De eerste proeven bij mensen zijn onderweg." Zeker als grote delen van het vlies beschadigd zijn, verdient een heel nieuw lapje wellicht de voorkeur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden