Japan wil ook groot zijn met vliegtuigen

ANALYSE | Regiojet kent veel concurrenten

In navolging van Rusland en China, probeert ook Japan de markt voor regionale vliegtuigen te betreden. Het is een markt die vrijwel ondoordringbaar lijkt.

Zoals Airbus en Boeing al jaren dominant zijn met grote passagiersvliegtuigen (meer dan honderd stoelen), zo zijn het Canadese Bombardier en het Braziliaanse Embraer dat met hun kleine. Waarom beginnen de Russen, Chinezen en Japanners dan toch met zulke kostbare missies? Zijn het economische drijfveren? Zien ze een gat in de markt? Of hebben andere overwegingen de overhand: prestige, aanzien, de wens om zelfvoorzienend te zijn?

Made in Japan. Zolang dat maar duidelijk was, afgelopen woensdag. Hoogwaardigheidsbekleders en de nationale pers verzamelden zich op een startbaan bij Nagoya, zo'n 100 kilometer ten oosten van Osaka, om de eerste vlucht van de Mitsubishi Regional Jet (MRJ) te bewonderen. Het gestroomlijnde toestel is het eerste met de naam Mitsubishi sinds het gevechtsvliegtuig A6M Zero uit de Tweede Wereldoorlog.

De 'Regional Jet' is een passagiersvliegtuig voor korte trajecten. Bijzonder, want het laatste passagiersvliegtuig van Japanse makelij dateert van ruim veertig jaar geleden. Sindsdien hebben de Japanners zich niet meer aan vliegtuigen gewaagd - mede doordat de VS de Japanse militaire vliegtuigindustrie in de nasleep van WO II ontmantelden.

Mitsubishi Aircraft, onderdeel van de Mitsubishi-groep die ook auto's maakt, betitelde de testvlucht als een 'groot succes'. De regering, die het prestigeproject zwaar subsidieert, sprak van 'een nieuw tijdperk'. De luchtvaarttak van Mitsubishi hoopt het eerste exemplaar begin 2017 op te leveren. Het moet plaats bieden aan zeventig tot negentig passagiers en afstanden tot 3500 kilometer kunnen overbruggen. Daarmee is de MRJ geschikt voor trajecten binnen Europa, de VS en Azië.

Hoe willen de Japanners een voet aan de grond krijgen in deze overladen markten? Het duurde, door meerdere vertragingen, bijna tien jaar om het vliegtuig te ontwikkelen, maar tegen 2035 wil het ambitieuze Mitsubishi de helft van de mondiale markt voor regionale vliegtuigen in handen hebben. Naar eigen schattingen zullen luchtvaartmaatschappijen tot dat jaartal 5190 vliegtuigen in deze klasse bestellen.

Mitsubishi lijkt in Rusland en China op voorhand kansloos. Het Russische staatsbedrijf Soechoj (met de Superjet 100) en het Chinese staatsbedrijf Comac (met de ARJ21, waarvoor het Nederlandse Fokker Services het interieur en de slaapcabines ontwierp) zullen in de eigen landelijke behoeften voorzien.

Ongeacht de honderden miljoenen die ontwikkeling van de toestellen hen heeft gekost, willen beide grootmachten minder afhankelijk worden van buitenlandse vliegtuigbouwers. Daarbij speelt aanzien ook een grote rol. Vooralsnog zijn ze weinig succesvol: van de Superjet 100 zijn de afgelopen jaren 185 stuks besteld en van de ARJ21 342.

In Amerika en Europa denkt Mitsubishi wel een goede kans te maken. Maatschappijen uit de VS zouden al 170 MRJ's hebben besteld en op nog eens 170 hebben ze een koopoptie genomen. Westerse luchtvaartmaatschappijen zijn niet verplicht om vliegtuigen van een bepaalde fabrikant af te nemen. Bovendien maken het Amerikaanse Boeing en Europese Airbus geen vliegtuigen meer voor minder dan honderd passagiers. De Japanse aankopen inbegrepen, zijn er 407 toestellen besteld, aldus Mitsubishi.

Om het verschil met concurrenten te maken, garandeert Mitsubishi passagiers wat meer ruimte: binnen zijn ze 2,03 meter hoog, tegen 2 meter van de Embraer en 1,89 meter van Bombardier. Ook beloven de Japanners dat hun toestel 20 procent zuiniger is dan de concurrent. De prijs bedraagt 44 miljoen euro.

Ondanks de vliegende start en de overwegend positieve vooruitzichten is het de vraag of de investeringen in de MRJ ooit worden terugverdiend. Volgens Japanse media heeft de ontwikkeling al bijna 1,4 miljard euro gekost. Is dat ooit terug te verdienen? Zelf zegt het bedrijf van wel. Maar het project draait niet alleen om geld. Voor de Japanse regering moet de MRJ de voorbode zijn van een indrukwekkende Japanse luchtvaartindustrie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden