Japan vreest religieus geïnspireerde gekken

Japan heeft een extra reden om bang te zijn voor de millenniumwisseling. Dit beladen tijdstip kan voor één van 's lands tweehonderdduizend (!) sekten en religieuze groeperingen aanleiding zijn om het einde der tijden te bespoedigen.

De angst wordt nog eens aangeblazen door de vrijlating, vandaag, van Fumihiro Joyu, de nummer twee van de Aum Shinrikyo-sekte. Hij heeft drie jaar cel opgeknapt voor zijn aandeel in de gifgasaanval in de Tokiose metro in 1995. Joyu, ingenieur, geldt als het brein achter de aanval met sarin-gifgas, waarvan de sekte genoeg in voorraad had om 36 miljoen mensen te doden.

Japan heeft geen tekort aan religieus geïnspireerde gekken. Onlangs kwam de Leven-Ruimtesekte in het nieuws, die aanhangers genezing van alles-en-nog-wat belooft, tegen forse betaling. Vorige maand ontdekte hotelpersoneel een verdord lichaam. Dat bleek toe te behoren aan Shinichi Kobayashi, een 61-jarige die in juli overleed aan een beroerte. Hij was door zijn zoon - lid van de Leven-Ruimtesekte - weggehaald uit het ziekenhuis, en naar het hotel gebracht. De sekteleden denken dat als de mummie met rust wordt gelaten, hij over enkele maanden genezen en gelouterd zijn hotelkamer zal uitwandelen.

Onlangs kwam aan het licht hoe de sekte 'Ho-no-Hana Sanpogyo' (Bloem der Boeddhistische Leer) 1,2 miljard gulden heeft verdiend. Sekteleden lazen in de voetholten van hun tienduizenden slachtoffers dat dezen dreigden te overlijden aan kanker of aids. Maar een cursus, voor minimaal 40 000 gulden, kon uitkomst bieden.

Het fundament voor de huidige religieuze janboel is in 1945 gelegd door de Amerikaanse generaal Douglas MacArthur, het hoofd van de bezettingsmacht in Japan. Hij verordonneerde de vrijheid van godsdienst, in de hoop zo het christendom te verspreiden. Dat pakte anders uit. Het verslagen Japan industrialiseerde. Arme boertjes werden fabrieksarbeiders, die het Japanse Wirtschaftswunder bewerkstelligden. De ex-boeren voelden zich verloren in de grote stad. ,,De nieuwe religies boden een tehuis voor deze dolende zielen'', legt dr. Yasuo Furuya uit, hoogleraar theologie aan de Seigakuin-universiteit. ,,Niemand had door, dat die nieuwe religies geloofsfabrieken met winstoogmerk waren.''

Hoewel 70 procent van de Japanners zich beschouwt als niet-religieus, vieren ze Kerst als waren zij christenen, nieuwjaar op de shinto-manier, en herdenken ze hun doden op boeddhistische wijze. Japanners geloven in geesten, en in voorouderlijke en nog veel meer goden. Met nieuwjaar bidden ze in shinto-heiligdommen voor materiële voorspoed, en andere aardse dingen.

,,Niemand die hier een seconde aan het eeuwige leven denkt'', zegt de theoloog. Ook goed en kwaad speelt geen rol. Die ethiekloosheid is wel eens 'nipponisme' genoemd. Professor Furuya: ,,Je reputatie in de buurt is belangrijker dan wat je doet of nalaat. Het is belangrijker je bedrijf te beschermen, dan de waarheid te spreken.''

Met de sekten is het hetzelfde liedje. ,,De eigen geloofsgemeenschap moet koste wat kost beschermd worden, desnoods met een gasaanval of een leugen. Niet een god is eeuwig, maar Japan is eeuwig, of je bedrijf, of dat nou Mitsubishi heet of Aum. Harmonie is wat telt, niet waarheid, niet rechtvaardigheid.''

De ongelimiteerde vrijheid van al of niet criminele goeroes, is pas een paar weken terug door twee nieuwe wetten enigszins beteugeld. Maar de overheid komt veel te laat in actie tegen dubieuze sekten, klaagt professor Furuya. ,,De meeste religieuze groepen in Japan doen aan geldklopperij'', meent hij. ,,Op de pseudo-religieuze wildgroei is vijftig jaar lang geen enkel toezicht uitgeoefend.''

De nieuwe wetten hebben hun beperkingen. Zo bepaalt een wet dat alleen groepen kunnen worden aangepakt die ,,de afgelopen tien jaar lukraak massamoorden hebben aangericht.'' Zo bont heeft alleen de Aum-sekte het gemaakt - tot nu toe.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden