Japan snakt naar wat inflatie

Economie stagneert door decennia van prijsdalingen op vastgoedmarkt

"Het gaat nu al een jaar of twintig hetzelfde. Vrij slecht eigenlijk", zegt Yoshikazu Sawabe, makelaar in West-Tokio. Sinds de vastgoedzeepbel begin jaren negentig uiteenspatte, is de huizenmarkt in Japan nooit meer de oude geworden.

Dalende huizenprijzen - het lijkt misschien dat die leiden tot een ultiem kopersklimaat. Toch brachten decennialange prijsdalingen op de vastgoedmarkt Japan vooral een stagnerende reële economie. Nu de huizenmarkt in Europa inzakt, heerst de angst voor een Japans 'verloren decennium' in de EU.

"Het is simpel: speculatie lag aan de basis van onze vastgoedcrisis", zegt Jun Honma, vastgoedjournalist bij de financieel-economische uitgeverij Nikkei. Japans razendsnelle naoorlogse economische groei en de spaarzucht van Japanners zorgden ervoor dat banken voldoende geld hadden om eenvoudig leningen te verstrekken. 'Waardevast' onroerend goed leek een prima belegging.

Woningen, winkels en kantoorflats werden in hoog tempo uit de grond gestampt voor de steeds welvarender bevolking. Aan het eind van de jaren tachtig - de hoogtijdagen van het Japanse economische wonder - veranderde een vierkante meter grond in hartje Tokio voor 175.000 euro van eigenaar. Alleen het keizerlijk paleis was al meer waard dan alle grond in de Amerikaanse staat Californië bij elkaar.

De speculatieballon barstte in 1990. De Nikkei-index zakte in en sleepte de waarde van vastgoed in zijn val mee. "Het enige voordeel was dat huizenbezit ook voor jonge Japanners in beeld kwam. Maar het enorme nadeel was dat juist ook gewone mensen leden onder deflatie. Iedereen voelde de gevolgen in zijn portemonnee", zegt Jun Honma.

Door het spook van deflatie - dalende prijzen - kwam de economie muurvast te zitten. Consumenten en bedrijven stelden grote uitgaven uit, in de wetenschap dat hun geld alleen meer waard zou worden. Banken zaten met een grote voorraad niet-aflosbare leningen.

Zo werden de jaren negentig een verloren decennium. "De regering hield grote banken overeind met steunkapitaal, omdat ze too big to fail waren. Met dat geld werden weer slecht presterende bedrijven in stand gehouden", legt Honma uit. "De arbeidsmarkt kwam vast te zitten en de staatsschuld liep op. Een duurzame oplossing was niet in zicht." Pas na 2000 herstructureerde de overheid de schuldenlast van de Japanse banken.

"Net toen rond 2007 de huizenmarkt weer wat aantrok, stortte de Amerikaanse investeringsbank Lehman Brothers in. Sindsdien zitten we weer met dalende huizenprijzen", aldus makelaar Sawabe. Ondanks de vergrijzing en economische stagnatie in Japan hopen makelaars en analisten nu toch dat er wat beweging in de markt komt.

Om de staatsschuld aan te pakken, heeft het parlement onlangs een wet aangenomen om de btw de komende jaren te verdubbelen van 5 naar 10 procent. De hogere belasting zal ook de prijs van Japans vastgoed opstuwen en mogelijk zelfs wat inflatie in de economie brengen. Na jaren van deflatie of stabiele prijzen snakken Japanse politici en bankiers naar een procentje inflatie.

Wat kan Europa doen om een inzakkende vastgoedmarkt niet de hele economie mee in de afgrond te laten trekken? Geduld is in elk geval nodig meent Jun Honma, de Nikkei- journalist. "Een snelle oplossing bestaat niet. Toch moeten Europese politici zo snel mogelijk twee enorme problemen proberen op te lossen: de banken moeten blijven functioneren, terwijl slechte schulden worden geherstructureerd."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden