Japan maakt werk van repatriëring oorlogsdoden

TOKIO - In een enorm gebied, dat strekt van de Aleoeten-archipel bij Alaska tot de Solomon-eilanden ten oosten van Indonesië, sneuvelden tijdens de Tweede Wereldoorlog bijna tweeënhalf miljoen Japanse soldaten. De resten van ruim een miljoen doden liggen nog steeds op die slagvelden te wachten op repatriëring na Tokio's mislukte campagne in de jaren dertig en veertig om een 'groot-Aziatische welvaartssfeer' te vestigen.

Het terugbrengen van de stoffelijke resten is een traagverlopend en moeizaam proces. Volgens regeringscijfers werden vorig jaar nog geen duizend lichamen gerepatrieerd. De jaren daarvoor waren het er meer, maar de regering erkent dat het tempo omhoog moet.

Deels is het trage verloop gevolg van diplomatieke strubbelingen. Japan kon bijvoorbeeld pas vanaf 1972 - toen de diplomatieke betrekkingen met Peking werden hersteld - missies naar China sturen om achtergebleven lichamen te repatriëren. In Oost-Azië, waar de wonden van de oorlog regelmatig de politieke actualiteit bepalen, zijn repatriëringsmissies vaak uit- of afgesteld wegens spanningen tussen voormalige vijanden.

Dan is er nog de bureaucratische rompslomp in eigen land. Wie is immers verantwoordelijk voor het bergen van lichamen van het keizerlijk leger, dat na de oorlog werd opgedoekt? Decennialang wezen verschillende overheidsorganen naar elkaar.

De grootste vereniging voor familieleden van oorlogsdoden, de Nippon Izokukai, hamert er bij de regering op dat meer werk moet worden gemaakt van het terugbrengen van de gesneuvelden. Daarbij gebruikt de nationalistisch-georiënteerde vereniging zijn nauwe banden met de Japanse politiek. Steevast is een vooraanstaand lid van de dominante liberaal-democratische partij voorzitter van deze belangenvereniging.

De Nippon Izokukai vraagt bevriende politici bij de controversiële Yasukuni-tempel in Tokio te bidden voor de zielerust van gesneuvelde Japanners. Onder de doden die hier worden geëerd zijn een aantal veroordeelde oorlogsmisdadigers. Wanneer hoge politici, zoals premier Abe in december, het tempelcomplex bezoeken, reageren buurlanden China en Korea als door een wesp gestoken. Wat hen betreft is bidden bij de tempel voor alle oorlogsdoden, inclusief de 'fouten', synoniem voor het aanbidden van een misdadig en militaristisch Japan.

In de afgelopen jaren is de lobby van de vereniging van oorlogsdoden effectief gebleken. Er komt een nieuwe wet die de taakverdeling binnen de overheid bij het terughalen van oorlogsdoden beter organiseert. Ook gaat het budget voor de operatie omhoog.

Japanse diplomaten krijgen de opdracht het bergen van de stoffelijke resten vaker ter sprake te brengen bij Aziatische regeringen. Minister van buitenlandse zaken Kishida liet hiervan vorige week een staaltje zien. Bij een bezoek aan Burma tekende Kishida voor een groot economisch hulppakket, tegelijkertijd kaartte hij de berging van tienduizenden stoffelijke resten van Japanse militairen aan die na 1945 in het land achterbleven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden