Japan doet liever alsof homo's niet bestaan

Koyuki Higashi (links) en Hiroko Masuhara tijdens hun trouwreceptie. Ze schreven geschiedenis door op 1 maart als eerste stel een niet-erkend homohuwelijk te sluiten in Japan. Beeld afp

Lesbiënnes Hiroko en Koyuki wilden trouwen en konden alleen voor nep-ceremonie in een pretpark terecht. Hiroko: "Op zich kunnen seksuele minderheden in Japan vrij leven, er zijn immers geen religieuze of andere regels die ons belemmeren. Maar discriminatie en vooroordelen zijn er volop. En in juridische zin bestaan wij zelfs helemaal niet."

Volgens de 35-jarige Hiroko Masuhara gaat in Japan direct de kop in het zand zodra homo's, lesbo's of andere seksuele minderheden ter sprake komen.

Dat ondervonden zij en haar partner Koyuki - 'activistische lesbiënnes' - aan den lijve toen ze vorig jaar besloten in het huwelijksbootje te stappen. De grondwet staat stellen van hetzelfde geslacht niet toe om te trouwen. Daarom vroegen Koyuki en Hiroko aan pretpark Tokio Disney Sea of zij daar, zoals veel Japanse stellen, een feestelijke 'nep'-ceremonie konden houden.

"Toen we uitlegden dat wij als twee vrouwen een huwelijksceremonie wilden, reageerde Disney verrast. Ze vertelden dat het alleen kon als een van ons een smoking zou dragen en de ander een jurk", zegt Hiroko Masuhara. Het pretparkmanagement dacht dat een ceremonie met twee vrouwen in een jurk voor vreemde blikken van andere gasten zou kunnen zorgen. Koyuki en Hiroko waren echter niet te vermurwen: ze wilden allebei een jurk aan.

Geschiedenis schrijven met niet-erkend homohuwelijk in Japan
"Na overleg met het hoofdkantoor ging Disney overstag en konden we toch in het pretpark trouwen", zegt Masuhara. Zo schreven de twee vrouwen op 1 maart geschiedenis door als eerste stel een niet-erkend homohuwelijk te sluiten in Japan.

Software-ontwikkelaarster Masuhara kan nu wel lachen om het kledingvoorschrift waar het pretpark mee op de proppen kwam, al vindt ze het verhaal illustratief voor de situatie van seksuele minderheden: je kunt maar beter niet afwijken van de norm.

Dat niet-heterorelaties nog vaak het stempel 'vreemd' krijgen, is volgens Hiroko grotendeels te danken aan de Japanse media. "Vooral televisieprogramma's zijn heel macho. Het stereotype beeld van homo's wordt kracht bij gezet door onee-karakters (letterlijk: oude zussen) - travestie-acteurs die altijd een gekke rol spelen," zegt Masuhara. "Positieve rolmodellen als CNN-presentator Anderson Cooper heeft de homogemeenschap hier niet."

Eerder dit jaar prees het voormalige D66-Kamerlid Boris Dittrich, die nu als homorechtenactivist de wereld over trekt, Japan nog. Volgens Dittrich wordt er de afgelopen jaren meer gesproken over de positie van seksuele minderheden, bijvoorbeeld op de werkvloer.

Angst voor negatieve reacties, ontslag of overplaatsing
In het softwarebedrijf waar Hiroko Masuhara werkt met vooral jonge, hoogopgeleide collega's heeft zij geen problemen. Iedereen weet van haar relatie met een vrouw en niemand doet er moeilijk over. "Voor Japan is dat uitzonderlijk. Ik heb homovrienden bij grote bedrijven die daar niet uit de kast durven komen." Zij zijn bang voor negatieve reacties, overplaatsing naar de andere kant van het land of ontslag.

Ondanks alle moeilijkheden die ze ziet in de huidige Japanse maatschappij, is Hiroko Masuhara optimistisch over de toekomst. Verschillende lokale politici in Tokio en Osaka maken geen geheim van hun seksuele voorkeur en zetten de problemen van seksuele minderheden op de agenda.

"De Amerikaanse samenleving heeft grote impact op Japan. Het debat over het homohuwelijk in de VS kan hier stapje voor stapje tot vooruitgang leiden", denkt Hiroko. Een volwaardig homohuwelijk, komt dat er ooit in Japan? "Ik denk het wel, binnen tien jaar is het zover."

Meer zelfmoorden
Met 22 sterfgevallen per 100.000 inwoners, oftewel bijna 30.000 zelfmoorden per jaar, heeft Japan een van de hoogste zelfmoordcijfers ter wereld. De afgelopen jaren is uit statistisch onderzoek gebleken dat jonge homo- en biseksuele mannen een bijna zes keer zo grote kans lopen een zelfmoordpoging te doen dan niet-homoseksuele mannen in dezelfde leeftijdscategorie.

In deze groep komen ernstige depressies ook vaker voor. Vorig jaar heeft Japanse regering in de jaarlijkse anti-zelfmoordstrategie voor het eerst specifieke aandacht gevraagd voor het psychische welzijn van seksuele minderheden. Er is onder meer een website opgezet waar jonge homo's en lesbiënnes psychische hulp kunnen zoeken en informatie kunnen uitwisselen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden