Japan doet het goed, maar is er nog lang niet

Japanse studenten bij een cursus zakelijke omgangsvormen. Voor starters is er werk zat.  Beeld REUTERS
Japanse studenten bij een cursus zakelijke omgangsvormen. Voor starters is er werk zat.Beeld REUTERS

De Japanse economie draait goed, maar redenen tot zorg zijn er ook: bevolkingskrimp en lage inflatie.

Analisten veerden op van de cijfers waarmee Japan gisteren naar buiten kwam en gebruikten daarbij zelfs woorden als 'spectaculair'. Al zes kwartalen op rij is de Japanse economie gegroeid, ook het tweede kwartaal van dit jaar weer, en dat was al een decennium niet meer gebeurd. Als ook het derde kwartaal een plus scoort - niet onwaarschijnlijk - beleeft Japan de langste groeiperiode sinds de eeuwwisseling.

In het tweede kwartaal van dit jaar groeide de economie met 4 procent vergeleken met hetzelfde kwartaal vorig jaar, ruimschoots meer dan de 1,5 procent in het eerste kwartaal. Het gaat niet om een incidentele uitschieter in de handel of een andere oorzaak die snel kan wegebben, zoals grotere voorraden. Japanners kochten meer elektronica en auto's, de consumptie nam toe. Huishoudens zijn eindelijk over de schrik heen van de btw-verhoging van 5 naar 8 procent in 2014.

De cijfers, die nog kunnen worden bijgesteld, zijn een steun in de rug voor premier Abe die met zijn 'Abenomics'-experiment de langdurige en rampzalige deflatie probeert te verslaan. Abenomics omvat een pakket aan fiscale, monetaire en structurele maatregelen om de economie aan te jagen. Met de groeiende consumentenbestedingen en investeringen krijgt Abe nu precies waarop hij hoopte.

Krimpende bevolking

Maar Japan is er nog lang niet. Groot probleem is de krimpende bevolking van nu nog 125 miljoen mensen. Vorig jaar werden voor het eerst minder dan een miljoen Japanse baby's geboren, tegenover 1,3 miljoen sterfgevallen. De krimp zal volgens het Japanse instituut voor bevolking en sociale zekerheid alleen maar versnellen, tot in 2045 de jaarlijkse daling zo groot is als het inwonertal van een flinke stad: 900.000 mensen. Van de toestroom van vluchtelingen moeten Japanse werkgevers het niet hebben: vorig jaar accepteerde het land 28 vluchtelingen, eentje meer dan het jaar ervoor. Wel kwamen er 150.000 tijdelijke buitenlandse arbeidskrachten het land binnen.

Door de krapte op de arbeidsmarkt is voor elke werkzoekende een voltijdbaan beschikbaar. Maar de lonen stijgen amper. Deden ze dat wel, dan ondersteunden ze de al zo lang gewenste hogere inflatie, door hogere productiekosten of doordat werknemers meer gaan winkelen.

Japanners wisselen niet graag van baan, ze verkiezen zekerheid boven een aanlokkelijk salaris, meldt het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Bij loononderhandelingen zijn de eisen vaak bescheiden, juist vanwege die lage inflatie. Hervorm de arbeidsmarkt, adviseert het IMF, stimuleer arbeidsmobiliteit. Zorg dat vrouwen willen gaan werken door ze hetzelfde salaris te bieden voor hetzelfde werk. Door kinderopvang en goede ouderenzorg te regelen.

Omdat de vergrijzing veel geld gaat kosten, moet Japan ook iets doen aan de enorme overheidsschuld: 240 procent van het bruto binnenlands product. Het IMF wijst op de noodzaak van hogere belastingen om die schuld af te bouwen. Abe wilde de btw dit jaar verhogen van 8 naar 10 procent, maar heeft dat plan 2,5 jaar uitgesteld. Een nieuwe verhoging zou de opkrabbelende consumptie zo weer de nek om kunnen draaien.

Chipdivisie Toshiba nog niet verkocht

De verkoop van de chipdivisie van het noodlijdende Japanse technologieconcern Toshiba aan investeerder Bain Capital zit in een impasse door onenigheid over termijnbetalingen.

Bain wil Toshiba pas betalen als het Japanse conglomeraat een juridisch geschil met zijn Amerikaanse partner Western Digital uit de wereld helpt. Toshiba heeft haast, het moet het faillissement van z'n nucleaire tak zien te overleven.

Als mogelijke kandidaat voor de overname wordt Foxconn genoemd, het Taiwanese bedrijf dat vooral bekend is als producent van iPhones.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden