Jan Piebenga Duitsgezind? Dat verdiende een rectificatie

Van een Friese boekhandelaar in ruste ontving ik een e-mail, waarin hij voortborduurde op zijn eenzijdige correspondentie met Trouw van drie jaar geleden.

Bron van zijn ergernis was een ogenschijnlijk onschuldige naamsverwisseling in een artikel in de krant van 20 maart 2013. In twee zinnen vertelde hij waarom hij destijds had besloten zijn abonnement te beëindigen.

'Ik was gewoon onthutst dat ik geen boe of bah mocht vernemen op mijn mails, mijn verzoek om te rectificeren', legde hij uit. 'Hoezeer het me ook speet, was dat aanleiding ermee te stoppen. Ik wenste niet te accepteren dat mijn eigen krant mij niet serieus nam.'

Sinds een aantal maanden heeft hij opnieuw een abonnement op Trouw, nu digitaal. Toch is hij de kwestie uit 2013 niet vergeten, vertelt hij in zijn mail. 'Nog altijd vind ik dat de redactie mij toen onbehoorlijk heeft behandeld. Ik zou het op prijs stellen als er alsnog naar de begane blunder wordt gekeken. De inhoud spreekt volgens mij voor zich'.

De feitelijke klacht betrof het artikel '1877 - Rank, blank, blozend en oer-Nederlands' in de serie 'Twee eeuwen Nederland'. De tekst bevatte een passage over de 'Duitsgezinde Friese arts Jan Tjittes Piebenga'. Volgens de lezer, die de familie Piebenga van vroeger kent, was het niet deze Jan die Duitsgezind was, maar zijn broer Haring en daar wees hij de redactie in zijn mails op.

Zijn verzoek aan de Trouw-redactie om te rectificeren was terecht. Ik citeer uit het Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, 1968: 'Toen Jan Piebenga in de ochtenduren van 3 december 1965 plotseling overleed, ging er door vrijwel heel Friesland een schok. Hij genoot als hoofdredacteur van de Leeuwarder Courant, als lid van Provinciale Staten, als Fries strijder, als radiomedewerker, als spreker en debater op talloze vergaderingen in dorp en stad, als schrijver van een reeks werken en werkjes, die behalve documentatie en oriëntering vooral de volksontwikkeling en de stimulering van het besef van eigenwaarde bij de Friezen beoogden, een meer dan gewone bekendheid'.

Onmiskenbaar is deze in 1965 overleden Jan Piebenga niet de Duitsgezinde Fries uit het Trouwartikel. De Duitsgezinde was, zoals de lezer maart 2013 de redactie al berichtte, zijn broer. Hij werkte tijdens de oorlogsjaren onder meer in Berlijn. Tot een rectificatie in de krant is het helaas nooit gekomen. De lezersmail, meerdere malen verstuurd, is op de redactie verdwenen. Met als vervelend gevolg voor de familie Piebenga dat in het archief van de krant bakkerszoon Jan nog steeds ten onrechte in een kwaad daglicht wordt gesteld.

De boosheid van de lezer over het uitblijven van een rectificatie is weggeëbd, maar de teleurstelling is gebleven. 'Een krant hoort een aantoonbare fout te herstellen. In dit geval zijn namen verwisseld. Trouw heeft het bont gemaakt door de latere hoofdredacteur van de Leeuwarder Courant 'Duitsgezind' te noemen'.

De auteur van het bewuste artikel, de freelance journalist Paul van der Steen, denkt dat de lezersreactie hem destijds wel heeft bereikt. In het boek 'Ware grootheid, schamele kleinte. Twee eeuwen Nederland', dat van de serie verscheen, staat namelijk de correcte naam. Van der Steen heeft nog teruggezocht in zijn mailbox, maar niets gevonden. 'Wellicht heb ik met de redactie gebeld, maar dik drie jaar na dato laat mijn herinnering me wat betreft de precieze gang van zaken in de steek.'

Met dank aan de volhardende Friese lezer zijn Jan en Haring Piebenga in elk geval weer de mannen die zij waren: de een hoofdredacteur en de tweede cultureel antropoloog, nationaal socialist en schedelmeter in Urk.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden