PROFIEL

Jan Paternotte, de kroonprins van D66

Beeld ANP

Jan Paternotte (32) geldt al jaren als de mogelijke opvolger van Alexander Pechtold. Hij wordt na de verkiezingen door D66 naar de Tweede Kamer gehaald om daar ervaring op te doen.

Een politieke baantjesjager kun je Jan Paternotte (32) moeilijk noemen. In 2005 voerde hij als student campagne voor D66 toen die partij op een historisch dieptepunt in zetels en peilingen stond. Jan Paternotte leende de auto van zijn moeder, haakte er een oude caravan achter, en achtervolgde daarmee elke dag de campagnebus van Geert Wilders bij het referendum voor een Europese grondwet. Overigens zonder succes: de Ja-campagne van D66 mislukte.

De stunt bracht hem wel in beeld bij Alexander Pechtold. Sindsdien werken de twee samen. Hun belangrijkste succes tot nu toe: de verovering van Amsterdam. De jonge lijsttrekker Paternotte maakte D66 de grootste bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen. Voor het eerst zit de PvdA er in de oppositie, en bestuurt D66 de stad, samen met VVD en SP. Het experiment geldt als een voorbeeld van hoe straks bij de landelijke verkiezingen zeer verschillende politieke partijen samen zouden kunnen gaan regeren.

Paternotte stapt volgend jaar over naar de Tweede Kamer, maakte hij vandaag bekend. De Amsterdamse fractievoorzitter rekent op een verkiesbare plaats, zelfs al wordt de definitieve kandidatenlijst pas eind november bekendgemaakt.

Opvolgerskwestie

Binnen D66 geldt Paternotte als een groot talent en mogelijke opvolger van Alexander Pechtold. D66 heeft nooit actief willen zoeken naar een nieuwe leider; tot nu toe was er geen duidelijke kroonprins of -prinses. Maar door de verkiezingsstrategie van Pechtold is dat toch urgent geworden, omdat Pechtold nu al 'regeren' tot inzet bij de verkiezingen heeft gemaakt. Er is grote kans dat dat lukt, maar zo niet, dan is hij weg. In maart kan dus acuut de opvolgerskwestie spelen.

Jan Paternotte spreekt tegen dat hij daarom naar Den Haag komt. "Ik ga eerst vier jaar goed mijn werk doen in de Tweede Kamer", zei hij tegen het AD. Hij noemt zijn voortijdige vertrek uit Amsterdam geen probleem. "Het overgrote van onze verkiezingsbeloftes is daar uitgevoerd". Hij zit al elf jaar in de gemeenteraad.

Hij is een makkelijke spreker, en is bij de Amsterdamse achterban van D66 razend populair - Paternotte kreeg daar meer applaus dan Pechtold toen ze in 2014 samen op campagne waren. Nog een andere overeenkomst die hij deelt met Pechtold: ze deden beiden tien jaar over hun studie, doordat ze op jonge leeftijd al in de gemeenteraad belandden.

Paternotte studeerde politicologie. De interesse was er al vroeg: als 10-jarige zat hij op verkiezingsavond al met een schrijfblok op schoot om de uitslagen te turven. Hij was al jong zelfstandig doordat zijn ouders veel tijd nodig hadden voor de zorg voor zijn oudere broer, die een handicap heeft. Zijn moeder stond aan de basis van de oudervereniging Balans.

Geen wonderkind

Maar een politiek wonderkind is Jan Paternotte niet. Paternotte had in elf jaar in de gemeentepolitiek een paar flinke uitglijders. De meest recente: hij had ten onrechte beweerd dat er in Amsterdam 'Gülenlijsten' rondgingen met namen van schoolkinderen, en dat burgemeester Van der Laan daar vanaf wist. Paternotte erkende dat hij een 'enorm misverstand' had veroorzaakt.

Vooral de omgang met de PvdA lijkt zijn achilleshiel. D66 hield in zijn opdracht een rapport stil dat gunstig was voor de PvdA. De gemeenteraad kreeg het rapport, over de effecten van het eerdere onderwijsbeleid, niet te lezen. In 2010 mislukte de eerste aanval op de almacht van de PvdA in ­Amsterdam, doordat D66 roekeloos onderhandelde. In de raad was het alom bekend dat de fractie hulp kreeg van Pechtold, vanuit Den Haag. Paternotte was destijds campagneleider. D66 moest het bezuren, door de strategie belandde de
partij in de gemeenteraad in de oppositie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden