Jan en Truus doen circulair bakkie in het golfslagbad

tweede leven | Tropicana was een bekend tropische zwemparadijs. Nu is het een verzamelplaats voor circulaire bedrijfsvoering en innovatie. Niet gebaseerd op hippiedromen, maar op Rotterdams pragmatisme. Iedereen kan een kijkje nemen.

Driehonderd liter bevatte de kweektank die Tim van Koolwijk vorig jaar liet ontploffen. "En de stoppen zijn ook al meermaals doorgeslagen", lacht de oprichter van Spireaux, een bedrijf dat het superfood spirulina kweekt. "Elk ander kantoor was ik allang uitgegooid."

Spireaux is een van de groene start-ups die antikraak in Tropicana trokken, nadat het zwembad zes jaar geleden failliet was gegaan. In oktober 2015 kochten enkelen daarvan het twaalfduizend vierkante meter grote pand naast de Erasmusbrug voor 1,7 miljoen euro, samen met investeerder Wouter Veer, die via zijn stichting ifund de duurzaamheidstransitie wil versnellen. Nu huizen onder de reuzenkoepel van glas en staal onder meer een zwammenkweker, een bierbrouwer, een meubelmaker, een imker en een naaiatelier. De wildwaterbaan herbergt een bar-restaurant. Binnenkort moeten daar tientallen duurzame bedrijven bijkomen.

Van koffiedrab tot bitterbal

De organisatie waarin ze zijn verenigd, BlueCity, streeft een circulaire economie na (zie kader). Zo moet het afval van de één de grondstof worden van de ander. En dus gaat Spireaux CO2 gebruiken dat vrijkomt bij de productieprocessen van RotterZwam en de biologische bierbrouwer Vet&Lazy, wiens bier op de kaart staat bij bar-restaurant Aloha. "En wij leveren weer koffiedrab aan RotterZwam", zegt Aloha-eigenaresse Femke Snijders. "Hun zwammen verwerken we in vleesvrije bitterballen. En ons groenafval composteren we met wormen die zij kweken."

In Tropicana's omkleedruimtes verrijst een laboratorium waar bedrijven straks samen verder kunnen innoveren. "De maatschappij leeft nogal in afgescheiden kokers", roept projectmanager Jente de Vries van BlueCity boven het geluid van drilboren uit. "Wij denken meer in netwerken. Hier komt apparatuur die ondernemers niet zelf hoeven te bezitten, maar die ze wel graag willen gebruiken. Denk aan 3D-printers en lasersnijders." De gemeente Rotterdam, die BlueCity heeft gebombardeerd tot 'duurzame voorbeeldstad in onze parel aan de Maas', cofinanciert 75.000 euro via subsidieplatform CityLab010. De Vries: "Voor financiering van andere projecten praten we momenteel met Stichting Doen, maar ook met investeerders en het bedrijfsleven."

Vanuit het lab-in-wording wandelt De Vries naar de voormalige inpandige discotheek. Ook hier heerst bouwwoede: zevenhonderd vierkante meter kantoorruimte en veertig flexplekken, gebouwd met tachtig procent hergebruikte materialen, zijn nagenoeg gereed voor oplevering. De Vries: "We selecteren uitsluitend huurders die passen in ons concept. Zo'n vijftig hebben we er nu, een gezonde mix van bedrijven en zzp'ers zodat er straks kruisbestuiving kan plaatsvinden." Huurprijzen zijn marktconform.

Geen hippies

Ellen van Bueren, hoogleraar Urban Development Management aan de TU Delft, plaatst BlueCity in een maatschappelijke trend: "Duurzaamheid en circulariteit waren tien jaar geleden nog totale hippietermen. Nu erkennen steeds meer traditionele partijen dat ze er iets mee moeten. Alleen weten ze vaak niet hoe. Rotterdam bijvoorbeeld staat voor een enorme transitie naar een duurzamere havenindustrie en chemie. Daarin kunnen initiatieven als BlueCity een aanjagende sleutelrol vervullen."

Elders spelen soortgelijke ontwikkelingen. Van Bueren: "Veel steden hebben inmiddels platforms voor duurzame kennisdeling en innovatie, zoals bijvoorbeeld Amsterdam Smart City en Eindhoven Living Lab. Ook vanuit Europa is daarvoor aandacht en subsidie. Het ene initiatief wekt enthousiasme voor het volgende. Logisch: ze creëren oplossingen waar steden om staan te springen."

BlueCity-investeerder Wouter Veer, die fortuin maakte met administratieve dienstverlening, pakt dat wel graag zakelijk aan. "Groene start-ups hebben vaak een hoge gunfactor, maar ik heb niet zoveel met schattigheid. Ik wil impact. Daarvoor heb je solide businessmodellen nodig."

Zo'n model heeft RotterZwam, dat in Tropicana's beautysalon oesterzwammen kweekt op koffiedrab van Rotterdamse horeca. "We leveren ook groeikits voor thuis", vertelt oprichter Mark Slegers. "En we geven speeches en workshops." Verder onderzoekt Slegers nieuwe verdienmodellen. "Momenteel ontwikkelen we een e-learningprogramma. We experimenteren met het maken van bioplastic van koffiedrab en met bodemreiniging door zwammenschimmels."

"BlueCity is puur ondernemerschap, geen vaag geitenwollensokkengedoe", zegt ook Aloha's Femke Snijders. "Wij mikken op Jan en Truus die gewoon een bakkie willen doen aan de Maas, ofwel de 98 procent van de bevolking die niet speciaal iets heeft met duurzaamheid. We laten hier simpelweg zien dat het anders kan." Binnenkort plaatst Snijders in haar zaak machines die voedselresten verwerken tot composteerbare pulp, karton vermalen tot isolatiemateriaal en glas vergruizen zodat het minder volume inneemt. "Plastic afval smelten we om tot kuipstoelen en onderzetters. We hebben bijenkasten op het terras voor honing. Natuurlijk zijn we niet perfect, maar we worden wel gestaag circulairder."

Rondleidingen

Speerpunt van BlueCity is de buitenwereld er zoveel mogelijk bij betrekken. Er zijn ruimtes te huur voor vergaderingen en conferenties. Via het project 'Plekkie voor je stekkie' brengen buurtbewoners planten langs die het pand vergroenen. De eerste maandelijkse publieksrondleiding trok onlangs honderdtwintig belangstellenden. "De tweede was 17 december", zegt Jente de Vries. "Toen konden bezoekers hier 'blauwe' kerstinkopen doen." Voor een ambitieuze verbouwing van de pui, die het gebouw toegankelijker moet maken voor bezoekers, zoekt BlueCity financiering. Mark Slegers: "We willen dat heel de stad hierheen komt, zodat we van elkaar kunnen leren." Met de Hogeschool Rotterdam en de Willem de Kooning Academie bekijkt Slegers momenteel het plaatsen van stagiaires bij BlueCity. "Ook middelbare en lagere scholieren zouden we hier graag laten kennismaken met circulariteit en duurzaamheid."

Buiten Rotterdam is eveneens interesse. Investeerder Wouter Veer: "Ik heb vragen gekregen uit Den Haag, Almere, Hengelo en Enschede. Binnenkort spreek ik een Amsterdammer die een locatie circulair wil gaan herbestemmen. Eerst moet het hier goed op de rit staan, maar over vijf jaar zijn er wat mij betreft zeker meerdere BlueCity's. De tijd is er rijp voor."

undefined

De Blauwe Economie

BlueCity ontleent zijn naam aan het boek 'De Blauwe Economie' van de Vlaamse duurzaamheidsgoeroe Gunter Pauli. In navolging van het bekendere concept circulaire economie stelt Pauli dat het huidige, lineaire economische systeem onhoudbaar is: aan het begin van de productieketens raken de grondstoffen op, in het midden stoten we rotzooi uit en aan het einde groeien de afvalbergen. Circulariteit doceert daarom het koppelen van afvalstromen om kringlopen te sluiten. De blauwe economie focust daarnaast op wat lokaal voorhanden is, op samenwerking in plaats van concurrentie en op de natuur als leermeesteres.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden