Jan de Bas

Na tien minuten pinksterzang zegt de vrijzinnig hervormde Jan de Bas zuinig: ,,Ik merk dat mijn linkervoet begint mee te tikken met het ritme.'' Het overgrote deel van de ongeveer vijfhonderdkoppige gemeente staat allang met het hele lichaam te zingen, te klappen en te gebaren.

,,Ben je groot of ben je klein of ergens tussenin, God houdt van jou. Het geeft niet of je blank bent of bruin. Hij kent je als je blij bent, hij kent je als je baalt.'' Jan de Bas zingt niet mee met het vrolijke lied, begeleid door drum, gitaar en trompet en geprojecteerd op een groot scherm voorin de zaal. Hij kijkt rond en zegt: ,,Toen ik voor de kerk stond werd ik steeds gegroet. Dat vind ik verdacht. Er heerst hier een enorme annexatiedrang.''

Terwijl de gemeente 'Glory glory' zingt, fluistert Jan de Bas: ,,Ik kom net uit bed, dan vind ik deze muziek echt niet kunnen. Te dominant. Ik moet mij over heel veel cultuurverschil heenzetten. Ja, het is wel swingend. Maar ik reserveer swingende muziek voor andere gelegenheden. Misschien komt dat door mijn opvoeding.''

Jan de Bas komt uit de rechtzinnige flank van de hervormde kerk, heeft als adolescent een religieuze zoektocht ondernomen en is neergestreken bij de vrijzinnig hervormden. De Bas: ,,Mijn vader was orthodox, maar kritisch. Dat mis ik bij de pinkstergemeente. Hier heerst een houding: het is zo. Punt.''

,,God, U houdt zooo verschrikkelijk veel van ons'', zegt een van de zangers dankbaar in de microfoon. Jan de Bas: ,,Dat vind ik goed. Er is hier veel ruimte voor dankbaarheid. Die hele lofprijzing is in de reguliere protestantse kerk toch wat mager.'' Na een halfuur zingt de gemeente nog steeds even enthousiast. Jan de Bas is jaloers op het opvallend grote aantal tieners in de zaal. Dat is in zijn eigen kerk wel anders. De Kandelaar heeft duidelijk grote aantrekkingskracht. ,,Ik begrijp het wel, maar ik deel het niet'', zegt De Bas. ,,Als je zoekend bent en eenzaam, dan is deze kerk een warme hand. Er zullen problemen moeten zijn, want deze kerk is nogal oplossingsgericht. Het is in feite één grote oplossing. Ik zou me hier gaan vervelen. Niet genoeg reliëf, altijd hetzelfde. Geen intellectuele uitdaging. Nooit: ,,Jezus zei dat, Nietzsche zei dat, en Hegel keek er zo tegenaan.''

Op het podium verschijnt een man met donker pak met een Bijbel in zijn hand. Voorganger Arjan Lock (,,Heel hartelijk welkom, ook namens mezelf'') is zendeling in Papoea-Nieuw-Guinea. ,,Ik hou van het woord van God'', begint hij, terwijl zijn zoon worstelt met een projectiescherm. Beelden volgen van Papoea's in kano's en van goed gevulde bijbelscholen. Jan de Bas: ,,Doe dat op een dinsdagavond voor geïnteresseerden.'' ,,Hier'', gaat de voorganger verder, terwijl een beeld van de jungle verschijnt, ,,willen wij een landingsbaan laten bouwen. Maar nu kan dat nog niet.'' Een computergetekend vliegtuigje explodeert op het scherm. Jan de Bas: ,,In de huidige context is dit niet zo handig.''

Dan is de voorganger toe aan de preek met het thema: 'waar woont God en waar wonen wij'. Hij begint: ,,Wat was de eerste woonplaats van de mens? De Hof van Eden.'' Hij vervolgt: ,,Veel mensen vinden het eerste hoofdstuk van de Bijbel, Genesis, niet wetenschappelijk genoeg. Maar stelt u zich eens een uitnodiging voor een verjaardag voor. Dan kijkt u toch ook niet eerst naar de kleur van de pen? Vraagt u zich toch ook niet af: waarom is dit niet op de computer getikt? En als er 10 december staat, dan zegt u toch ook niet: waarom niet 9 of 11 december, dat zijn toch gelijkwaardige data?'' Jan de Bas grinnikt. ,,Een mooie vergelijking. Maar hij gaat voorbij aan het feit dat je je toch in zo'n uitnodiging moet verdiepen.''

Lock spreekt over de Toren van Babel. Jan de Bas: ,,Dan kun je toch niet om de Twin Towers heen? Ik vind deze kerk weinig maatschappijbewust. Alles draait om het eigen geloof, om de eigen gemeenschap. Niks Afghanistan, niks Sinterklaas. In de reguliere kerken had je nu waarschijnlijk wel iets gehoord over Sinterklaas. Zij hebben meer oog voor de kerkelijke traditie, daar krijgt Sinterklaas eerder een plaats. Hier is Sinterklaas werelds. Toch zou de Sint het hier als metafoor goed doen. De gever-om-niet, die alles ziet.''

Gelooft Jan De Bas in Sinterklaas? ,,Ik geloof in hem als je kijkt naar de positieve effecten. Hij maakt mensen gelukkig, hij is een samenbinder. Hij bestaat en hij bestaat niet. Net als God. Het is een merkwaardige paradox. Sinterklaas zie je en die bestaat niet, en God zie je niet en die bestaat wel.''

Het is inmiddels elf uur. De Bas bijt ongeduldig op zijn nagel. ,,In mijn eigen kerk had ik nu al buiten gestaan.'' Lock gaat verder: ,,Wat mensen bouwen blijft niet bestaan. Wat God bouwt blijft wel bestaan.''

De Bas: ,,Als hij een centrale vraag had gehad was de preek misschien wat minder saai geweest. Nu is het een soort bijbelstudie. Een lange weg zonder eind. Die liedjes zijn wel nodig ter compensatie.'' De voorganger heeft de preek bijna voltooid. ,,En daarom zond hij Jezus'', roept hij. De Bas: ,,Daar eindigt het altijd mee.'' Lock bidt. Jan de Bas wil ervandoor. Het heilig avondmaal wacht hij niet meer af. Achter in de kerk kijkt hij nog even hoe de mensen in lange rijen langs brood en wijn gaan. ,,Veel Surinaamse en Antilliaanse mensen. Deze kerk slaagt er in zwart en wit binnen de deur te houden.'' Hij zwijgt even. ,,Weet je wat ik mooi vond? Die vergelijking met de verjaardagsuitnodiging. Daar wil ik nog weleens een keer over nadenken als ik op een dinsdagmiddag uit het raam zit te staren.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden