Jakarta jaagt geldschieters tegen zich in het harnas

,,Indonesië is de juiste weg van de economische vooruitgang ingeslagen. De internationale gemeenschap heeft vertrouwen en wil graag helpen bij verder herstel. Grijp uw kans'', zei een maand geleden vice-president Jean-Michel Severino van de Wereldbank voor Oost-Azië tegen de regering in Jakarta.

,,Onze regering heeft een ambitieus programma. Met uw hulp zal er een Indonesië ontstaan waar economische groei is voor iedereen'', antwoordde minister Kwik van economische zaken toen plechtig. Er was hoop en geloof dat de Indonesische regering daadwerkelijk het programma voor economische hervormingen zou uitvoeren.

Samen met het Internationaal Monetair Fonds (IMF) ondertekende Indonesië op 20 januari van dit jaar een lijst van tweeënveertig actiepunten. Eind maart, zo beloofde de Indonesische regering, zou Jakarta zijn huiswerk afhebben. Als beloning stelde het IMF Indonesië een nieuwe lening van 400 miljoen dollar in het vooruitzicht.

Wat moet het IMF geschrokken zijn toen het erachter kwam dat vorige week van die tweeënveertig punten slechts twee, het instellen van belasting op rookwaar en het verzamelen van de bankclaims, door de Indonesische regering zijn uitgevoerd. De lening van 400 miljoen dollar is dan ook uitgesteld. Slechts drie weken geeft het IMF Jakarta om alsnog de economie te hervormen en de failliete banksector te herstructureren. ,,Bijna een onmogelijke taak'', zegt econome Sri Adihingsih van de Gajah Mada universiteit in Yogyakarta.

Zeker geschrokken is de Indonesische president Wahid. Afgelopen weekeinde ontbood hij al zijn ministers op het paleis. De komende weken mag geen minister meer het land uit. Wie op reis was, moest terugkomen. ,,Uitstel van deze lening heeft geen gevolg voor onze betalingsbalans'', zegt een nuchtere Kwik echter. Hij meent dat over drie weken het IMF Indonesië alsnog het voordeel van de twijfel geeft.

President Wahid beseft dat er meer dan alleen een lening op het spel staat. Volgende week vergaderen de donorlanden, de zogenaamde Club van Parijs, waar Indonesië een deel van zijn in totaal tachtig miljard dollar aan buitenlandse schulden heeft uitstaan. Deze club had Indonesië uitstel van het terugbetalen van 2,1 miljard dollar aan schuld in het vooruitzicht gesteld, mits de regering zich netjes gedroeg. Wahid heeft bij het opstellen van zijn staatsbegroting, die het afgelopen weekeinde inging, daar ook rekening meegehouden. Maar omdat de olieprijzen schommelen en Jakarta uitging van een veel te hoge prijs voor een vat, en de verhoging van de brandstofprijzen werd uitgesteld (na dreiging van massademonstraties), ziet het ernaar uit dat de begroting veel te krap is. Wahid vreest dat, nu het IMF geen groen licht geeft, de Club van Parijs ook minder vertrouwen in de economische stabiliteit van zijn land zal hebben. Op zichzelf niet vreemd want tot nu lieten zich nog maar weinig buitenlandse inversteerders zien.

De goede naam die Wahid in korte tijd opbouwde, staat op het spel. De nationale munteenheid, de roepia, weerspiegelt dat; de waarde ervan blijft dalen. Een verzachtende omstandigheid is de erfenis van het voormalige corrupte regime waar de huidige regering mee zit opgescheept. Dat de banksector totaal faillie is, is onder meer te danken aan een wet die tien jaar geleden onder Soeharto werd ingevoerd en iedere zakenman met een enorm vermogen in de gelegenheid stelde een bank te kopen. De praktijk was dat de tegoeden van de bank werden doorgesluisd naar de imperia van de zakenlieden, waaronder de kinderen van Soeharto.

,,Ze sloten leningen af die binnen 84 jaar moesten worden terugbetaald'', zucht minister Kwik. ,,Wij hebben niet de capaciteit in huis om dit soort criminele praktijken te vervolgen.'' ,,Onzin'', beweert John Dodsworth van het IMF. ,,Deze regering treedt niet hard genoeg op tegen de zakenlieden die willens en wetens schulden maakten.'' Het IMF is teleurgesteld dat nog niemand door een rechter is veroordeeld.

Ruzie en gevoelens van achterdocht tussen minister Kwik en minister Bambang Sudibyo van financiën zouden de dieper liggende oorzaak zijn van het niet uitvoeren van de IMF-lijst. De Nationale Bewustwordings Partij (PKB) van Wahid riep beide ministers op, wegens gebrek aan capaciteiten, op te stappen. Minister Kwik zou niet in staat zijn leiding te geven en minister Bambang krijgt het verwijt nauwlijks contact te hebben met zijn ambtenaren. Een woordvoerder van Wahids partij liet toen maar weten dat de president als reden voor het uitstel van de verhoging van de brandstofprijzen gaf ,,dat Indonesië daar nog niet klaar voor is''. Dodsworth van het IMF bekijkt het simpel. In een interview met The Economist zei hij: ,,Dit is de prijs die president Wahid moet betalen voor zijn regenboogcoalitie.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden