Jaffa vol boos wantrouwen

JAFFA - Op het hek voor de kerk hangen grote handgeschreven plakkaten in het Hebreeuws, Engels en Arabisch. “Goldstein, je leeft nog” en “Gisteren Hebron, vandaag Jaffa”.

De boodschap is duidelijk: de soldaat die maandagavond tien minuten lang vier magazijnen leegschoot in de Sint Antonius-kerk verschilt in wezen niet van de kolonist Baroech Goldstein, die verleden jaar 27 biddende moslims doodschoot in de moskee in Hebron.

In de kerk bekijken nieuwsgierige jongeren en geschokte kerkgangers de ravage, een enkeling met tranen in de ogen. In de linker nis staat een onthoofde Antonio de Padua met de bijbel in de hand. Het Maria-beeld zit vol gaten. Aan de wanden hangen de veertien afbeeldingen van de veertien statiën, naast nummer elf en twaalf zitten grote gaten in de licht roze getinte muur. Op de grond liggen glasscherven, kleine rode rozeblaadjes, nog andere inmiddels vertrapte bloemen, stukken gebroken marmer en een antieke kroonluchter. In het gouden deurtje van het tabernakel zit een kogelgat. Verder is het leeg, de doorboorde hostiekelk is in veiligheid gebracht. Op het altaar ligt een geblakerde bijbel. Ook de muur rechts van het altaar is zwart geblakerd. Hier heeft de soldaat al met granaten gewerkt. De kerkbezoekers steken kaarsjes aan op en rond het altaar. Sommigen lopen met een zwart rouwplaatje.

De kerk is veranderd in een bedevaartsoord. Christelijke geestelijken uit het hele land komen hun medeleven betuigen, Israëlische ministers arriveren de een na de ander, als ook diplomaten uit de gehele wereld. Want de Sint Antoniuskerk is ook hun kerk, de enige Rooms-katholieke kerk in de buurt van Tel Aviv. Rechts van de ingang staat een biechthok met het bordje 'Deutsch' . Het hokje links is voor Engels, Frans, Spaans en Italiaans.

Toen hij eergisteren via een zijdeur de kerk betrad trof de 21-jarige korporaal Chaniël Koren daar zuster Maria Stella aan. Zij was bezig met de voorbereidingen voor de dienst van zes uur, een speciale dienst voor de meisjes die communie doen. De soldaat gilde dat ze weg moest “naar buiten” en begon in het wilde weg te schieten. Zuster Maria Stella is gisteren geheel overstuur opgenomen. De priester, Abdel Masih, was nog tijdens het helse kabaal toegesneld, maar de kerk weer uitgevlucht toen de soldaat op hem schoot.

Na tien minuten was Chaniël Koren uitgeschoten, gooide hij nog wat granaten rond en liep hij door de hoofdingang naar buiten, langs het bordje waarin de bezoekers beleefd verzocht worden respect te tonen en de regels in acht te nemen. Bij de ingang stond hij met zijn handen omhoog,liet hij zich overmeesteren door een agent en een kerkganger. Op straat verzamelden zich gealarmeerde voorbijgangers en omwonenden. Een uur lang hield de politie de soldaat verborgen in het kerkgebouw om een lynchpartij te voorkomen.

Gisteren werd bekend wat de soldaat bewogen had. Koren was de laatste tijd godsdienstig geworden en bracht het gebod “gij zult geen beeltenis maken” in de praktijk, aldus de politie. Vandaar dat hij zijn M-16 vooral op de beelden en schilderijen had gericht. Koren zou ook degeen zijn die verleden week in een kerk in Jeruzalem een orgel had vernield. “Hij verkeert in geestelijke nood”, luidde de verklaring.

Geen mens in Jaffa die het gelooft. “Waarom gillen ze moord en brand als een Palestijn een jood treft en is het dan wel politiek? Dan zijn alle Palestijnen terroristen. En als een jood zoiets doet is het altijd een uitzondering, is het een gek”, reageert Marcel verontwaardigd. Hij is vaste bezoeker van de kerk, en is nu met zijn tante gekomen, die verdwaasd naar de verwoestingen staart. Zijn buurman knikt instemmend, voegt er nog aan toe dat de soldaat vast in opdracht van anderen heeft gehandeld. Weer een ander spreekt van het fascisme in Israël, de haat jegens de Arabieren. “Het is niet zomaar een incident”, luidt unaniem de conclusie.

De Sint Antonius-kerk staat in het stille deel van de Jefet-straat in Jaffa. De meeste toeristen komen hier al niet meer, zij slenteren 's avonds rond in het pittoreske oude gedeelte met zijn romatische restaurantjes. De Israëliërs frequenteren voornamelijk het pleintje, waar Aboelafia, 'de bakker met vleugels', de beste platte broden in de hele Oriënt verkoopt. Jaffa, in de reisgidsen 'de oudste havenstad ter wereld', was voor de oorlog van 1948 was een grote Arabische stad, met honderdduizend inwoners. Na die oorlog waren dat er nog maar enkele duizenden. Begin jaren zestig emigreerde de helft van hen nog eens naar Canada. De gemeenschap is intussen weer een beetje opgekrabbeld, aangevuld met Arabieren uit andere plaatsen die in de grote stad willen wonen. In feite is Jaffa al bijna opgeslokt door Tel Aviv.

Yups

Tel-Avivse yup's azen op de gerenoveerde ruime oude woningen of de luxere nieuwbouw die voor de plaatselijke bevolking onbetaalbaar is. Zestig procent van de 17000 inwoners die tegenwoordig Jaffa rijk is, leven onder de armoedegrens, in de Adjmi-wijk tiert de misdaad en de drugshandel. De armoe gaat samen met het nationale conflict. “Wij zijn tweede-rangs burgers, als Palestijnen tellen we niet mee”, luidt de aanklacht.

Enerzijds zijn de Arabieren in Jaffa Israëlische staatsburgers, anderzijds identificeren ze zich met de Palestijnse zaak. Identificeert ook de Israëlische maatschappij ze als Arabieren, moeten ook zij zich onzichtbaar maken als er weer een aanslag is en de gemoederen verhit zijn. Ondervinden ze problemen bij het vinden van werk. En worden ze achtergesteld bij het verkrijgen van uitkeringen of een hypotheek, onder het mom dat zij niet in het leger hebben gediend. Want de Israëlische Arabieren zijn vrijgesteld van de dienst.

Verleden jaar, na de aanslag in de moskee in Hebron, trokken de inwoners van Jaffa voor het eerst de straat op. Twee dagen lang hielden de relletjes aan. Voor het eerst gaven de Palestijnen van Jaffa openlijk uiting aan hun gevoelens van ongenoegen, hun opgekropte woede.

Gisteren waren er ook al die zeker wisten dat de aanslag in de kerk eigenlijk bedoeld was om alle Palestijnen uit Jaffa te verjagen. Niet alleen de hittegolf, die Israël teistert, gaf het gevoel dat Jaffa broeit, dat een nieuwe eruptie een kwestie van tijd is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden