Jacquelyne Wagner zingt en speelt een puntgave Arabella

OPERA

'Arabella' De Nationale Opera ****

In de opera 'Arabella' wilden Richard Strauss en Hugo von Hoffmannstahl de sfeer van het decadente Wenen van rond 1870 oproepen. Het Wenen van die andere Strauss (geen familie) die daar toen met zijn operette 'Die Fledermaus' triomfen vierde. Hun 'Arabella' ging op 1 juli 1933 in Dresden in première - vijf maanden eerder had de nieuwe Rijkskanselier Adolf Hitler de eed afgelegd. Voor onze hedendaagse en terugkijkende ogen zouden die twee data - 1870 en 1933 - van belang kunnen zijn bij een 'Arabella' voor nu, maar regisseur Christof Loy heeft aan beide geen boodschap.

Dat is aan de ene kant een zegen, omdat ons alle associaties met nazi-Duitsland bespaard blijven. Maar aan de andere kant wordt Loys enscenering, die vrijdagavond bij De Nationale Opera in première ging, er ook wat steriel door. De helverlichte witte doos (waar hebben we die eerder gezien?) biedt als decor wel een héél fel en hard contrast met al die suikerzoete parallelle tertsen en sexten die in de orkestbak samensmelten. Misschien is dat Loys opzet geweest, want ook in de sobere kostumering (veel zwarte jurkjes) wordt geen concessie gedaan aan onze eventuele verwachtingen. Het Wenen van Loy is van een piekfijne armoeiigheid (de burgerlijke kousjes tot net onder de knie van Adelaide!) met zelfs in de baljurken van Arabella en haar moeder een weinig joyeuse eenvoud.

Brengt deze uiterst gestileerde tijdsontkenning - een favoriet middel van moderne operaregisseurs - ons dichter bij het verhaal? Niet echt. Wij blijven ongelovig kijken naar dat verarmde Weense gezin van lage adel. De geldnood is er zó hoog dat de oudste dochter Arabella fluks uitgehuwelijkt moet worden, terwijl haar zusje Zdenka door het leven gaat als Zdenko; het hebben van twee dochters was in die tijd immers veel te duur.

Helemaal niks kunnen wij nu met dat gegeven, en dus kun je er net zo goed een rijke Weense stoffering met echte baljurken tegenaan gooien - daarmee wordt het misschien zelfs wel geloofwaardiger.

Loy maakte zijn strak-steriele enscenering voor Göteborg (2006) en Frankfurt (2009); hij kwam zelf naar Amsterdam voor de herinstudering ervan. In het koele decor laat de regisseur zijn personages wel warm en echt tot leven komen. Schitterend werkt de door hem ingelaste lange pauze, vlak voor het demasqué van Zdenka, die zich midden op de bühne van haar jongenskleren ontdoet. En ook op de manier waarop Loy zijn Arabella bezit laat nemen van het podium getuigt van waar regisseurschap.

Hij boft met de Amerikaanse sopraan Jacquelyn Wagner, die niet alleen een puntgave Arabella zingt, maar ook met een fantastisch nobele persoonlijkheid door de opera wandelt. Jammer is wel dat Wagners mooie stem erg lijkt op de al even mooie van Agneta Eichenholz, als haar zusje Zdenka. Idealiter is de stem van Zdenka lichter, of die van Arabella zwaarder, zodat het leeftijdsverschil tussen beiden hoorbaar wordt. Hoe mooi de duetten tussen Wagner en Eichenholz ook klinken, en hoe goed ze ook aan elkaar gewaagd zijn in de hoogte, het gebrek aan kleurverschil doet absoluut afbreuk aan dat wat Strauss voor hen gecomponeerd heeft.

James Rutherford is heerlijk robuust als Mandryka, de onbeholpen krachtpatser die voor Arabella valt. Will Hartmann haalt het net niet als Matteo, die uiteindelijk voor Zdenka bestemd is. Ontzettend leuk is het om Charlotte Margiono terug te zien bij de opera, en dan nog wel in zo'n goeie vorm. Ze maakt van Adelaide een compleet en aandoenlijk personage. 'Welch eine Wendung!'

De muzikale hoofdrol is evenwel voor Marc Albrecht, die met 'Arabella' een nieuwe Strauss-triomf aan zijn lijstje toevoegt. Met een Nederlands Phiharmonisch Orkest in puike conditie roept hij het decadente Wenen in al zijn facetten op. Onvergetelijk hoe Albrecht de postlude van het geweldige duet 'Und du wirst mein Gebieter sein' liet spelen. In dat soort passages, en er waren er veel meer, herkent men de echte maestro.

Nog te zien t/m 2 mei. www.dno.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden