Jac Orie gelooft niet zo erg in schaatsgenen

Coach Jac Orie tijdens de training in de Gangneung Olympic Oval.Beeld ANP

Er is nog niet heel veel bekend over de mechanismen die leiden tot grote sportprestaties. Erfelijkheid? Milieu? Schaatscoach en bewegingswetenschapper Jac Orie belicht een aantal aspecten.

Schaatsen zit in de genen van de Nederlanders. Dat is een uitspraak die opgeld doet als Nederland weer eens wordt bevangen door schaatskoorts.

Of dat werkelijk zo is, is nimmer onderzocht. De Brits-Griekse bewegingswetenschapper Yannis Pitsiladis opperde afgelopen zomer in Trouw dat hij dat maar eens ter hand moest nemen. Op de internationale ijsbanen is de hoogleraar Sport and Exercise Science aan de Universiteit van Brighton dit seizoen echter nog niet gesignaleerd.

Jac Orie, de wetenschapper onder de schaatstrainers, heeft niet al te veel vertrouwen in zo’n onderzoek. “De voorspelbaarheid van sportprestaties vanuit de genen is een vaag verhaal. Er is veel marketing rond genetica en er zijn weinig echte onderzoeksresultaten. Het milieu waarin een sporter verkeert, is ook belangrijk. Nederland heeft een enorm potentieel aan schaatsers. Er ligt vast veel informatie in de genen verborgen, maar het belang ervan wordt vaak overdreven.”

Vader en grootvader

Orie zegt dat in het Zuid-Koreaanse provinciestadje Gangneung, waar vandaag de wereldkampioenschappen afstanden zijn begonnen. Met Sven Kramer en Kjeld Nuis heeft de Hagenaar twee belangrijke kandidaten voor ereprijzen. Over Kramer, onbetwiste kopman van het door Orie geleide Team Lotto Jumbo, kun je in ieder geval zeggen dat het erfelijk niet fout zit. Grootvader Hendrik reed zes keer de Elfstedentocht, vader Yep behaalde op de langebaan en in de marathon triomfen.

Voor bewegingswetenschapper Orie (49) was het verrassend dat Kramer, heerser op de lange afstanden, zich dit seizoen ontpopte als een geduchte schaatser op de 1500 meter. Op de rechte stukken houdt Kramer beide handen op de rug. Daar lag geen windtunnelonderzoek aan ten grondslag.

Rustiger

Orie: “Het geeft hem meer rust en het werkt ontzettend goed bij hem.” Het idee komt van Kramer zelf. “Waarom niet, heb ik hem gezegd. In ieder geval heb je minder luchtweerstand omdat je rustiger rijdt. Mischien is het niet bewezen, maar Kramer rijdt nu wel hard. Hij had al een tijdje de potentie om een betere 1500 meter te schaatsen, maar kon dat nog niet op het ijs leggen.”

Schaatsers hebben luchtweerstand en glijweerstand te overwinnen. Orie: “Daar hebben ze een bak vermogen voor nodig. De schaatser moet zich afvragen of hij de techniek heeft om alles uit die bak te gebruiken. Heb je een half bakkie, dan red je het niet. Je kunt wel wat aerodynamischer gaan zitten, de winnaar is toch degene met het grootste vermogen.”

Blijkens de resultaten in de aanloop naar de WK in Gangneung loopt de samenwerking tussen ervaringsdeskundige Kramer en wetenschapper Orie goed. Orie, zelf oud-schaatser uit de generatie van Bart Veldkamp, erkent dat de wetenschap niet op alles een antwoord heeft. “Je hebt een antwoord maar je kunt het niet verifiëren. Je blijft net zo lang redeneren totdat je denkt dat je een beter antwoord hebt. Elke oplossing is een voorlopige oplossing.”

De plannen en de ervaring van dit schaatseizoen zijn voor de ploeg van Orie een blauwdruk voor het schaatsjaar 2017/2018, als in Gangneung om olympische medailles wordt geschaatst. Orie: “Het trainingsprogramma ligt voor 80 procent vast. Je wilt ruimte houden om te verbeteren, dat is die 20 procent. Omdat ik ervan uitga dat het per definitie beter kan.”

Promoveren

Orie, die studeerde aan de Vrije Universieit in Amsterdam, werkt aan een proefschrift en denkt dat na de Spelen van 2018 te voltooien. Dat werk gaat met horten en stoten, al vertelt hij trots dat er twee artikelen klaar zijn voor publicatie in het International Journal of Sports Physiology and Performance. Die gaan over de voorspelbaarheid van een bepaalde fietstest voor de prestaties bij de eerste wedstrijd in een seizoen. “Die test is griezelig goed. Maar het blijft statistiek wat erachter zit. Het heeft een betrouwbaarheidsinterval van 95 procent en er zijn altijd factoren je niet in de hand hebt.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden