Interview

Jac Orie: De Spelen geven, de Spelen nemen

Jac Orie, van oorsprong bewegingswetenschapper, is een man van modellen.Beeld ANP

Jac Orie, de coach achter drie van Nederlands gouden medailles, is ook de coach van Sven 'wéér niet de 10 km' Kramer. Wat weegt zwaarder?

Het begin van de Spelen was als een gouden regen voor schaatscoach Jac Orie. Hij haalde goud met Carlijn Achtereekte, Sven Kramer en Kjeld Nuis. Hij was de succescoach die al zijn schaatsers op tijd in vorm had, dat was zijn verhaal. Tot donderdag. De tegenslag. Sven Kramer werd voor de vierde keer geen olympisch kampioen op de 10 kilometer.

Hoe dicht liggen winnen en verliezen bij elkaar op deze Spelen voor jou?

"Net zo dicht als een superprestatie leveren of juist iets net niet bereiken. Je zoekt de grens op. Dat is gelijk het mooie van topsport. Het verschil tussen goed en slecht is veel kleiner dan je denkt.

"Het is risico's nemen. De hele topsport zit zo in elkaar. Dat weet iedereen stiekem wel, dat voelt iedereen ook, maar soms wordt dat weleens vergeten. Als trainer weet je dat een nederlaag op de loer ligt. Zoals met Sven. We proberen alles wat we hebben erin te stoppen. Als dat niet lukt, dan is dat niet leuk. En dat is een understatement natuurlijk. Je voelt het al op de ijsbaan."

Een verlies komt aan bij Orie. Zoals donderdag, toen hij pas om 03.30 uur in bed lag. Verlies is als een kiespijn, zeurderig en constant aanwezig. Dat gevoel blijft veel langer hangen dan euforie. Eigenlijk gaat het pas weg als hij bezig is met het plannen van nieuwe trajecten. Hij kan uren achter zijn computer zitten, al plannend en vergelijkend. "Als ik mijn vrouw niet had gehad, zou ik maar met mijn bestandjes in de weer zijn. Zij zegt: 'nu is het genoeg, doe die laptop dicht man'."

Gisterochtend pakte hij na het wakker worden toch weer meteen zijn laptop, om naar een specifieke vorm van intervaltraining te kijken. "Dat heeft zijdelings met die rit te maken. Als de wedstrijd is gereden, evalueer ik een wedstrijd vijfhonderd keer. Je analyseert het hele seizoen. Dan schiet er ineens wat in je hoofd over een intervaltraining in de zomer. Niet dat het van enig belang was voor deze wedstrijd, alleen dat komt dan in je hoofd op."

Jij keert dus bij een tegenslag altijd terug naar dat puzzelen?

"Ja, klopt. Teleurstellingen ebben weg als ik weer een nieuwe route heb bepaald. Ook uit de rit van Sven heb ik weer lessen gehaald. Welke? Dat zeg ik niet."

Orie (50), van oorsprong bewegingswetenschapper, begon ooit op de Universiteit van Amsterdam met het naast elkaar leggen van allerlei stromingen in de wetenschap. Hij koos er een, ontwikkelde op basis daarvan een filosofie gestoeld op data en statistiek. Dat is zíjn aanpak, die hij met niemand deelt. De concurrentie luistert immers mee.

Het leidde ook tot succes. Op vijf achtereenvolgende Spelen leidde hij iemand naar goud. "Die filosofie is gereedschap. Die houdt je op het pad. Elke keer."

De lach breekt door als hij het over Carlijn Achtereekte heeft, die zaterdag verrassend de 3 kilometer won. Zij is een toonbeeld van hoe Orie werkt. In één jaargang wist hij haar naar goud te leiden. "Weet je, ik maak zelf een index. Daar voer ik factoren in die ik belangrijk vind. Zij wilde bij ons rijden, wij gingen haar testen. In mijn model scoorde ze heel hoog. Toen ging ik combinaties maken. Met wie kon zij goed samenwerken? Kwam ik op Yvonne Nauta uit. Potverdrie, dat gaan we doen, dacht ik. Uit mijn model rolde dat ze podium kon rijden. Ik ben zo ongelooflijk blij dat het gelukt is."

Wéér een schaatser van Jac Orie die een medaille wint, klonk het deze week. Krijg je dat mee?

"Ja, er zijn er in het team die het tegen me zeggen. Of mijn vrouw stuurt wat door. Achteraf kan ik er ook wel van genieten. Maar dat duurt maar kort."

Zijn dit je succesvolste Spelen?

"Qua medailles wel ja. Maar meestal zeggen anderen dat tegen me. Ik zie mezelf niet als coach. Het is, met superveel respect voor wat mensen ervoor doen en vooral laten, een groot experiment."

De blijdschap zit niet bij de medaille?

"Wat ik ge-wel-dig vind is het proces naar zo'n Spelen, waarin je voelt dat het gaat lopen. En als het aan het eind het resultaat klopt, is dat een stap erbovenop. Dan ben ik meestal op de baan een kwartier blij. Daarna ben ik het kwijt. Mijn vrouw zegt dat ik meer moet genieten. Maar ik kan dat niet zo goed."

Ben je dan blijer met de medaille voor Achtereekte dan die voor Nuis, met wie je al acht jaar werkt?

"Nee joh, maakt mij niet uit. Ik vind ze allemaal geweldig. Ik ben écht niet kieskeurig."

En voor Kramer?

"Moet je luisteren. Je bent twaalf jaar de beste. Je wint 99,9 procent van je wedstrijden. Dan win je voor de derde keer een 5 kilometer, op een rij. Weet je wat voor prestatie dat is? Dat is huge, jongen. Dat is nog nooit iemand gelukt. Ik ben met die medaille van Sven waanzinnig blij. We weten hoe grillig de Spelen zijn. Het toernooi geeft en neemt. En wat doet Kramer: hij pakt na twaalf jaar weer die 5 kilometer. Met al die druk. Geweldig."

Snap jij dat er nu de hele tijd wordt verwezen naar het gat op Kramers cv?

"Ja, want natuurlijk is dat zo. Maar hij heeft wel wat meegemaakt. Komt iemand in de buurt van zijn cv? Komt iemand in de buurt van de helft van zijn cv?"

Dat is toch kijken naar zeges, waar jij niet zo van bent?

"Klopt, maar daar wordt me nu naar gevraagd. Moeten we daarmee bezig zijn? Ik denk van niet. Ik ben heel blij met die 5 kilometer. Vind het echt geweldig dat het gelukt is, net zoals ik het vreselijk vind dat die 10 kilometer niet slaagde. Dat gat op zijn cv? Ja, dat is waar. Maar dat andere is ook waar. Als ik alles op een rij zet, dan ben ik superblij met die 5 kilometer."

Was het proces van Kramer niet goed?

"Als het antwoord op die vraag winnen of niet winnen is en als hij niet gewonnen heeft, dan klopt het proces niet. Dat is eenvoudig. Wij hebben er echt alles aan gedaan."

Het was zoals hij een dag eerder vertelde. Orie heeft geen idee waar het mis ging. Anders was hij een 'idioot' geweest, want dan had hij het wel gefikst. "Alleen hebben wij niet alles in de hand. Ik heb een model, een vereenvoudiging van de werkelijkheid. Anders hadden we de wereld wel kunnen sturen."

Ook bij Kramer zat de teleurstelling. Harde humor helpt, zegt Orie. "Die jongens nemen ook zichzelf op de hak. Het was een uur zwaar rot. Maar toen begon de eerste weer een dingetje te doen."

"Ik zat aan het eind van de tafel bij het ontbijt en hoorde gegniffel. Toen dacht ik, 'oh, het begint weer'. Sven is veerkrachtig. Anders had hij al die andere wedstrijden niet kunnen winnen. Dit gaan we wel oplossen."

Lees ook:

Het moest zijn dag worden. Iedereen verwachtte eindelijk die gouden plak op de olympische 10 kilometer, de kroon op een fantastische carrière.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden