Jaaroverzicht 2000

Fortuyn vermoord, zijn partij vergruisd tot de puinhopen van Pim, twee kabinetten naar de ratsmodee, prins Claus gestorven, bouwers die zich met pepernoten te rijk rekenen, een hele samenleving die lijkt te verloederen (zegt haar koningin) en een wereld waarin aids oprukt in Oost-Europa en Azië en een Amerikaanse oorlogsmachine naar het Golfgebied: 2002 was geen jubeljaar - in de media. Daarbuiten ervoeren velen, zeker in Nederland, grote en kleine vreugden, maar dat was maar zelden nieuws.

Januari

Euro? Zeg maar duro. Twaalf EU-landen gaan op de eenheidsmunt over. Her en der slaat de commercie er een slaatje uit. Alles wordt duurder. Maar velen overschatten de prijsstijgingen en de invloed van de euro: ze hebben last van gevoelsinflatie, suggereert later landsbankier Nout Wellink. Guldenheimwee noemt hij onzin.

Biotechnologie 'interesseert de meeste mensen geen donder', zegt Jan Terlouw. Toch weet een door hem geleide commissie dat twee derde van Nederland genvoedsel nier per se afwijst.

Lava uit de vulkaan Nyiragongo teistert de armste helft van de Congolese stad Goma: 100 000 daklozen.

In Sierra Leone verkrachtten rebellen in tien jaar burgeroorlog 250 000 meisjes en vrouwen, meldt een Amerikaanse artsenorganisatie.

De regering-Bush laat Al-Kaida-strijders en Taliban rechteloos en naamloos gevangenzetten op Cuba, aanvankelijk in kooien in de openlucht. In november 2002 zijn het er 598, uit minstens 34 landen. Een onschuldige Pakistaan komt dan vrij, zonder excuus.

President Bush profileert zich als oorlogsleider in een strijd tegen de As van het kwaad: Noord-Korea, Iran en Irak (29-1). In februari presenteert hij een oorlogsbegroting: 379 miljard dollar voor defensie. ,,We zullen met Saddam Hoessein afrekenen'', zegt hij in maart.

Februari

Een vorstelijk migratiehuwelijk: kroonprins Willem-Alexander trouwt (2-2) met feestbeestje (zegt ze zelf) Máxima Zorreguieta, dankzij haar uitstraling en tango-Nederlands nu de populairste Oranje.

Intussen gaat Argentinië, haar geboorteland, ten gronde aan corruptie en een economische crisis. Pesoficatie: einde van de fictie dat een peso een dollar waard is. In november is één op de vijf kinderen ondervoed.

Leefbaar Nederland ontdoet zich van lijsttrekker Pim Fortuyn, die, tegen de afspraken in, Nederland vol noemt (en de islam een achterlijke cultuur). De charismatische nieuwe Mussert (Rob Oudkerk) met zijn megafoonpolitiek (Dijkstal) richt de LPF op.

Hbo-fraude: hogescholen - 22, blijkt in december - hebben de overheid getild door tientallen miljoenen te incasseren voor spookstudenten.

Een op de vijf moslimscholen krijgt of kreeg steun van radicale islamitische organisaties, meldt de BVD.

Na drie jaar en 9000 doden tekenen Molukse moslims en christenen een vredesakkoord. Het beteugelt niet iedereen.

De Servische regering, beducht voor 'burgeroorlog', weigert oorlogsmisdadiger Mladic uit te leveren. Soortgenoot Karadzic ontsnapt in maart aan Navo-troepen.

Op de Olympische Winterspelen rept zich schaatser Jochem Uytdehaage naar goud (2x) en zilver. In maart wordt hij, met slijmsik, wereldkampioen.

Maart

'Professor' Pim vraagt premier Kok hem niet meer te demoniseren. Zelf noemt hij minister Borst 'erger dan Osama bin Laden' voor de gezondheidszorg. Bij raadsverkiezingen (6-3) stuift hij met Leefbaar Rotterdam alle anderen voorbij (17 van de 45 zetels). Ook elders zegevieren Leefbaren en andere lokale partijen. In een nachtelijk tv-debat kan PvdA-kroonprins 'meneer Mellekert' (aldus Fortuyn) niet op tegen de flamboyant-pesterige Pietje Bell van de politiek (Bolkestein).

'Pure hufterigheid' verwijt minister Netelenbos transporteurs die niet met spoed aan de dobli (dode- en blindehoekspiegel) willen. Politiek beleidschinees is in 2002 hier en daar uit: Melkert bejammert het 'gezeik en gezeur' over zijn imago; collega-PvdA'er Oudkerk kent 'kut-Marokkanen'; minister Van Boxtel (D66) typeert haat zaaiende imams als 'mafkezen'; kamerlid Kant (SP) beticht asielminister Nawijn van 'lulpraat' ('nulpraat', verbetert kamerpreses Weisglas). Bij de LPF behoren 'lulpraat' (minister Heinsbroek over collega Bomhoff) en 'flapdrol' (kamerlid Eberhard over fractiechef Wijnschenk) tot de interne omgangstaal.

In Afghanistan ondernemen de geallieerden hun grootste grondoffensief: operatie-Anaconda. Het aantal burgerslachtoffers van de oorlog wordt eind 2002 op 3500 geschat. Bij de terreuraanslagen van 11-9-2001 in de VS vielen er 3010.

In het verloederde Zimbabwe bokst de bejaarde tiran Mugabe zijn herverkiezing als president voor elkaar. Hoewel hongersnood dreigt, laat hij veruit de meesten van de 4500 commerciële blanke boeren van hun land verjagen.

April

In 1995 werden 7400 moslims die onder bescherming van Nederlandse VN-militairen heetten te staan, door Bosnische Serviërs afgeslacht. Van Nederlandse schuld wil premier Kok niet weten. Nochtans vindt hij in een Niod-rapport over 'Srebrenica' (10-4) reden tot aftreden (16-4). Zijn collegae volgen hem, zeven jaar na dato en een maand voor de verkiezingen.

Kamerlid P. van Wijnen (CDA) vindt Nederland 'overvol'. Alom in de EU verscherpen regeringen hun immigratieregels. Waarschijnlijk dringen in 2002 nog geen 18 000 asielzoekers tot Nederland door (32 579 in 2001).

Een striktere Tabakswet maakt roken her en der illegaal.

Imam El-Moumni mag van een rechtbank - en later van een gerechtshof - homoseksualiteit een 'besmettelijke ziekte' noemen. Kwestie van godsdienstvrijheid.

In de VS, en vooral in het aartsbisdom Boston, regent het aanklachten tegen rk priesters die met seksuele bedoelingen de jeugd tot zich lieten komen. In december mag doofpotkardinaal Bernard Law van de paus aftreden.

In Angola eindigt, formeel, een burgeroorlog die een miljoen mensenlevens heeft geëist (4-4).

Net als in Noorwegen en Zweden (2001) en in Portugal (17-3) zwenken in Frankrijk de kiezers naar rechts. In ronde 1 van de presidentsverkiezing (21-4) legt de socialist Jospin het af tegen vreemdelingenhater Le Pen. In ronde 2 moet links kiezen tussen de pest (Le Pen) en de cholera (president Chirac). De cholera wint ruim.

Het aidsvirus, waarmee 42 miljoen mensen zijn besmet, verspreidt zich nu ook schielijk in Oost-Europa en Centraal-Azië.

Mei

Vijf kogels doden Pim Fortuyn (6-5). De schutter in het Hilversumse mediapark, eco-desperado (AD) Volkert van der G., bekent in november, na maanden zwijgen. De milieuactivist zag in Fortuyn een groot gevaar voor de samenleving. Met de verdachtmaking 'De kogel kwam van links' wakkert een LPF-bestuurder de weerzin jegens linkse politici aan. Haatmail volgt, inclusief tientallen kogelbrieven, ook gericht aan voetbaltrainers en vermoedelijk afkomstig van één afzender. Melkert ontvangt een doorgeladen pistool.

Bij kamerverkiezingen (15-5) triomferen het CDA (van 29 naar 43 zetels) en de discipelen van Pim (26). Hoewel verstoken van het charisma waarmee hun solistische leider een onvoldragen programma glans gaf, worden ze door een poldermoe electoraat ruim beloond voor zijn agitatie tegen 'de puinhopen van Paars' en de aanwas van het legioen der 'onderklasse-allochtonen'.

Na de klap die Fortuyn postuum uitdeelde, gaan diverse partijleiders af. Melkert (PvdA) maakt eerst plaats voor Jeltje van Nieuwenhoven en in november voor Wouter Bos; Dijkstal (VVD) voor Zalm; Rosenmöller (GroenLinks) voor Halsema; Veling (ChristenUnie) voor Rouvoet.

Buitenlandse moslimradicalen ronselen in Nederland djihad-strijders, waarschuwt de AIVD (ex-BVD). Ze zouden ook de twee Eindhovense hbo-studenten van Marokkaanse komaf hebben gerekruteerd, die in januari in Kashmir de dood vonden. In december lopen er in Nederland drie strafzaken tegen in totaal zestien mogelijke djihad-activisten.

Het straatarme Oost-Timor wordt, na zestien jaar Indonesische tirannie, formeel onafhankelijk (20-5).

Ajax verovert de landstitel, Feyenoord de Europa-Cup.

Juni

Voor 800 miljoen dollar, op 4-6 opzijgelegd door de nieuwe Tweede Kamer, mag Nederland meedoen aan de ontwikkeling van een Amerikaans oorlogsvliegtuig, de Joint Strike Fighter.

Het land mag vol heten, Schiphol niet: ook de senaat accepteert de aanleg van landingsbaan nr. 5, de polderbaan.

Na tal van berichten over pinpasfraude verscherpen de banken de controle op geldautomaten om hun klanten te beschermen tegen spookopnamen.

Om Palestijnse zelfmoordmisdadigers te weren laat de regering-Sjaron een barrière aanleggen langs Israëls grens met de westelijke Jordaanoever. Verzoening lijkt voorgoed onmogelijk in een jaar vol barbaarse wraak en onmenselijke weerwraak: op acties van zelfmoordcriminelen volgen bezettingen, verwoestingen en liquidaties, ook van onschuldigen - en omgekeerd. Israëls economie keldert, de Palestijnse bestaat niet meer. Angst, woede, verbittering en wanhoop regeren.

O.a. stamhoofden en krijgsheren, bijeen als Loya Jirga, kiezen Hamid Karzai tot president van Afghanistan (13-6), dat minder buitenlandse hulp krijgt dan was beloofd. Een internationaal legertje - in 2003 geleid door Duitsers en Nederlanders - patrouilleert in en om Kaboel. Elders vechten krijgsheren tegen elkaar en bestoken geallieerden restanten van Al-Kaida.

India en Pakistan laten hun ruzie om Kashmir niet in een kernoorlog ontaarden.

Weer zegeviert rechts in Frankrijk: in het parlement raakt pluriform links bijna de helft van zijn zetels kwijt.

Kankerverwekkend nitrofeen blijkt de Duitse biologische veehouderij te hebben verziekt.

Nog zoiets: een MPA-schandaal. Via een Belgisch bedrijf is het verboden hormoon MPA ook in het voer van Nederlandse varkens beland.

Nederland profiteert ietwat van een Guus-effect, wanneer het elftal van de verafgode Zuid-Koreaanse bondscoach Hiddink de halve finale van het WK voetbal bereikt.

Juli

CDA, LPF en VVD vormen een toverballenkabinet (SP), aangevoerd door Jan Peter Balkenende, de Harry Potter van het Binnenhof (23-7). Zeven uur later ligt staatssecretaris Philomena Bijlhout (LPF) er al uit, wegens autobiografisch bedrog.

Volkert van der G., misnoegd over zijn behandeling, veroorzaakt met een hongerstaking (12-7 tot 19-9) een discussie over dwangvoeding.

De NS schrappen nu en in het najaar treinen. In augustus sjoemelen ze met hun belofte in 2002 (wegens miserabele service) de prijzen niet te verhogen: op 31-12, om 23.59 uur, 4,9 procent erbij. En medio 2003 nog eens ruim 4.

Telecom-reus WorldCom vraagt surseance aan. Het is een van de vele bedrijven in de VS die zich door nijver geknoei met de boekhouding en winstvandalisme van topmanagers in de nesten hebben gewerkt. Als eerste ging energiegigant Enron met zijn meefrauderende Andersen-accountants voor de bijl. Sindsdien heerst op de beurs enronitis: de vrees dat bedrijven beleggers met cijfermanagement beduvelen.

Een akkoord tussen Congo en Rwanda moet zicht bieden op het einde van de multinationale oorlog in Congo (twee miljoen doden in vier jaar). Maar Oeganda en Rwanda blijven in 2002 Congo plunderen.

Marokko en Spanje treiteren elkaar met een operetteoorlogje om een onbewoonde rotsklomp in zee, het Peterselie-eiland.

In Den Haag komt, voorlopig vooral als postbusnummer, het Internationaal Strafhof ter wereld, ondanks hevige tegenwerking van de VS.

Augustus

De verweesde Lijst Politieke Flapuits (NRC) biedt liefhebbers van politieke soap waar voor hun stem: gekrakeel in en met het bestuur, bewindslieden die met allerlei proefballonnetjes Van Dale de term roept-u-maar-strategie aanreiken, knetterende ruzies in de fractie. Vanaf oktober moeten drie LPF'ers, onder wie fractieleider Wijnschenk, de geest van Pim buiten de fractie levend houden.

Een sluipcrisis op de beurzen bezorgt niet alleen speculanten een penibele vermogenskrimp, maar ook de pensioenfondsen, die bijna de helft van hun geld in aandelen hebben belegd.

Een werkloze Enschedeër ontploft, wanneer hij wegens betrokkenheid bij de vuurwerkramp van 13-5-2000 tot vijftien jaar wordt veroordeeld.

Een millenniumvloed richt in Midden-Europa, en vooral in Saksen en Tsjechië, voor vele miljarden schade aan.

In Colombia plegen rebellen van het Farc moordaanslagen bij het parlementsgebouw waar president Uribe wordt beëdigd (7-8). Door zijn draconische anti-guerrillabeleid breidt de burgeroorlog zich in 2002 uit tot de steden.

Op een wereldtop in Johannesburg - zonder president Bush - maken regeringsleiders vage afspraken om het milieu te beschermen en armoede te bestrijden. Hier en elders blijken de EU-landen niet van zins, ten behoeve van arme landen hun extreme landbouwbescherming serieus te matigen.

September

Het kabinet-Balkenende vindt het 'wenselijk', maar niet per se nodig dat de Veiligheidsraad een (Amerikaanse) oorlog tegen Irak goedkeurt.

Nederland, hét Europese doorvoerland voor drugs, kan de drugssmokkel niet de baas, erkent minister Donner (justitie). Hoewel de meeste troep via de havens binnenkomt, is in 2002 vooral Schiphol in het nieuws. Hier arriveren jaarlijks 20 000 drugskoeriers (schat de douane), onder wie legio Antilliaanse bolletjesslikkers. Bij ontdekking heenzenden? De politici die daar eerst tegen tekeergingen, moeten er nu in berusten: opsluiten kan niet meer, wegens gebrek aan cellen. Daardoor ontlopen dit jaar ook duizenden anderen een deel van hun straf.

Universiteiten voeren allengs de bama-structuur in: eerst een brede opleiding tot bachelor (ook aan hogescholen beschikbaar), daarna voor een kleinere groep een master-studie.

Van de West-Europese landen maakt vooral Groot-Brittannië het met zijn anti terreurbeleid te bont, constateert o.a. een mensenrechtenorganisatie. Nederland krijgt een reprimande omdat de politie er zo vaak telefoons aftapt. In de VS is sinds 11-9-2001 de immigratiecontrole spectaculair verscherpt. In november valt daar het besluit om, naast de FBI en de CIA, ook nog een ministerie van staatsveiligheid op te richten.

Na Duitse verkiezingen blijft de rood-groene coalitie van kanselier Schröder aan de macht, ondanks verlies van diens SPD. Een panacee voor economisch herstel heeft ze niet. Ook in 2003 zal de EU moeten berusten in een Duits begrotingstekort van formeel onacceptabele omvang.

Na de zoveelste zelfmoordaanslagen schieten Israëlische tanks Arafats hoofdkwartier goeddeels in puin.

Bijna 1000 passagiers sterven wanneer een Senegalese veerboot, voorheen Rijnschip, voor de kust van Gambia vergaat.

Oktober

Na een jarenlange strijd tegen ettelijke kwalen sterft prins Claus (6-10). Hij evolueerde van gewantrouwde Duitser tot 'deze blanke zwarte blanke / oudere broer van miljoenen / deze geboren koning' (Huub Oosterhuis in de uitvaartdienst).

Op 4-10 beantwoordt premier JP kamervragen over kabinetskrakeel met een jolige ansicht: ,,Wij groeten u in gezamenlijkheid en eenheid''. Eenheid?? Twee LPF-'ers, minister van geluk Bomhoff en Ferry Herrie Hoogendijks buurman Heinsbroek, 'kunnen elkaars bloed wel drinken' (Zalm). Op 16-10 valt circus-Balkenende, nadat de ruziemakers de piste al hebben verlaten. Zalm trekt de stekker eruit. Balkeneinde (aldus een fortuynist) blijft met een gekrompen ploeg demissionair tot de verkiezingen van 22-1-2003.

Het was de wil van Allah, zegt de moeder van een 18-jarige Venlonaar van Marokkaanse komaf. Haar zoon takelde een 22-jarige student zo zwaar toe (22-10) dat die twee dagen later stierf.

'Schandalig', zegt in De Telegraaf prins Bernhard over de vervolging van twee Albert Heijn-helden die een winkeldief, een verslaafde Surinamer, hebben afgetuigd. Later blijkt een der helden al tweemaal wegens zeer losse handjes te zijn gestraft.

De Somalisch-Nederlandse Hirsi Ali, islamcritica, PvdA-medewerkster en moslimbounty (aldus ex-knuffelimam Haselhoef), duikt na bedreigingen onder. In november duikt ze weer op - als nummer 16 op de kandidatenlijst van de VVD.

Aanslagen op Bali kosten bijna 200 mensen, merendeels toeristen, het leven (12-10). Al-Kaida? Dat vermoeden rijst vaker in 2002, o.a. na de aanslagen op een synagoge in Tunesië (11-4; 19 doden), op een Franse supertanker bij Jemen (6-10), op Israëliers in Kenia (zie november) en na het gijzelingsdrama in Moskou (hieronder). Zekerheid ontbreekt. Tot dusverre zijn wereldwijd 2700 Al-Kaida-verdachten opgepakt (onder wie een enkel kopstuk), zegt een adviseur van Bush in november. In meer dan zestig landen zouden 'aanwijzingen voor Al-Kaida-activiteiten' zijn aangetroffen. Onvindbaar blijven Bin Laden en rechterhand Zawahiri.

Nachtmerrie in het oosten van de VS: de Beltway-sniper, een tot de islam bekeerde ex-militair, schiet in drie weken met zijn 17-jarige stiefzoon tien mensen dood.

De regering-Poetin laat zoveel bedwelmend gas in een Moskous theater spuiten (26-10) dat van de bijna 800 bezoekers die daar sinds 23-10 in gijzeling worden gehouden, er 128 sterven, evenals de 41 gijzelnemers uit Tsjetsjenië. Die eisten beëindiging van de oorlog in hun republiek, waar 'Russen er straffeloos op los martelen' (Trouw).

Het Israëlische kabinet valt uiteen, wanneer de Arbeiderspartij er, niet vanwege de anti-intifada-politiek, de brui aan geeft: verkiezingen op 28-1-2003.

November

Verhoren door een parlementaire enquêtecommissie versterken de indruk dat de landmachttop in 1995 zoveel mogelijk vuile was omtrent 'Srebrenica' onder de pet hield. Zelfs defensieminister Voorhoeve werd niet royaal ingelicht. Ook blijkt dat het kabinet-Lubbers in 1993 besloot Dutchbat naar Bosnië te sturen zonder nauw te letten op de precieze bestemming: een onverdedigbare enclave.

Koningin Beatrix dineert met de criminele president van een land waaraan het bedrijfsleven hoopt te verdienen: Kazachstan.

Na twee maanden geharrewar geeft de Veiligheidsraad Saddam Hoessein een 'laatste kans' zich van massavernietigingswapens te ontdoen, op straffe van 'ernstige gevolgen' (8-11). Op 18-11 arriveren de eerste wapeninspecteurs van de VN in Irak. Onzeker is, in hoeverre het van hun bevindingen (in 2003) afhangt of Amerika met een oorlog aanstuurt op een regimewissel aldaar

Meer armslag voor president Bush: zijn Republikeinen veroveren de meerderheid in de Senaat (5-11).

Met raketten vanuit een onbemand vliegtuigje executeert de CIA in Jemen zes inzittenden van een auto, 'allen Al-Kaida-terroristen'.

Olie uit de gehavende en later gezonken enkelwandige tanker Prestige begint vooral de kust van het Spaanse Galicië over honderden kilometers te verzieken (15-11).

Bloedige onlusten in Nigeria (zeker 215 doden), als een journaliste suggereert dat Mohammed gecharmeerd zou zijn van het Miss-World-circus aldaar. De meisjes verkassen naar Londen. Daar wint Miss Turkije, geboortig en woonachtig te Almelo.

De Navo belooft o.a. Roemenië en Bulgarije het lidmaatschap, in 2004.

Bij parlementsverkiezingen in Oostenrijk winnen de conservatieven, maar Jörg Haiders FP & Ouml; kukelt van 27 naar 10 procent. Voor de zesde keer zegt Haider de politiek te verlaten. Wéér doet ie 't niet.

Een autobom explodeert bij een Israëlisch hotel in Kenia (11 doden); in de omgeving missen twee raketten een Israëlisch vliegtuig.

December

Met illegale prijsafspraken zijn de kosten van bouwprojecten met bijna 9 procent opgedreven, constateert een kamercommissie (12-12). Dankzij haar enquête, in september, kreeg Nederland weet van pepernoten oftewel monopolygeld (zogenaamd fictieve bedragen die tijdens koffierondjes in de bouw over tafel gingen), platte (omkoopbare) ambtenaren die gesmeerd en gefêteerd werden, en corrumperend clubbezoek (bordeelvisites). In haar rapport stelt ze ook (ex-) ministers in gebreke. Demissionair minister Korthals treedt af, wegens zwijgzaamheid over een schikking of verwijtbare geheugenzwakte.

Leefbaar Nederland verspeelt lijsttrekker Fred Teeven, wanneer het bestuur entertainer Emile Ratelband verkiest - zonder succes, want de leden prefereren de 22-jarige Haitske van de Linde (7-12).

Mat Herben wordt LPF-lijsttrekker (7-12) nadat minister Nawijn heeft afgehaakt.

Ofschoon Pim Fortuyn daar geen zin an had en hij toch wel vermoord zou zijn, had het kabinet hem vanaf februari moeten laten beveiligen, meent een commissie geleid door oud-rechter Van de Haak.

De EU nodigt, na veel financieel gesteggel, Polen, Tsjechië, Hongarije, Slowakije, Slovenië, Estland, Letland, Litouwen, Malta en Cyprus uit, in 2004 toe te treden (13-12). Nederlandse bedenkingen ('eerst besluiten tot hervorming van het landbouwbeleid') zijn machteloos gepruttel gebleken.

Ter voorbereiding van een (eventuele?) oorlog tegen Irak, die bij voorbaat op steun van Balkenende c.s. lijkt te kunnen rekenen, sturen de VS vanaf eind december nog eens tienduizenden militairen naar het Golfgebied.

Noord-Korea heeft geen invasie te vrezen, hoewel deze lidstaat van de As van het kwaad openlijk afspraken over nucleaire zelfbeheersing schendt.

Kamikaze-terroristen blazen het hoofdkwartier van Moskous bondgenoten in Tsjetsjenië op: 46 doden (27-12).

Tussen 29-9-2000 en kerst 2002 vielen in de intifada minstens 1757 Palestijnse en 441 Israëlische burgerdoden. Bijna 400 waren 1 dag tot 18 jaar oud.

Koningin Beatrix kerstboodschapt dat in Nederland 'de samenleving lijkt te verloederen'. Januari

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden