Jaar cel voor illegale handel in elektronica-afval

Afgedankte elektronica uit Nederand op weg naar Ghana. (Greenpeace)

De illegale handel in elektronica-afval en het dumpen daarvan in onder meer Afrika, heeft een 34-jarige man uit Deventer een jaar celstraf opgeleverd. De rechtbank in Zwolle veroordeelde drie andere mannen vandaag tot werkstraffen van 120 en 150 uur.

Greenpeace, die de zaak aan het rollen had gebracht, is verheugd dat de illegale handel in elektronisch afval voor het eerst tot veroordelingen heeft geleid. Dit vormt het begin van de aanpak van een groter netwerk, meent de mileiuorganisatie. ‘Het gaat om het topje van de ijsberg’, stelt Ilze Smit, campagneleider giftige stoffen en groene elektronica bij Greenpeace, vanuit de rechtbank. ‘Uit recente berichten van politie, douane en VROM-inspectie blijkt dat de illegale export van het afval naar Ghana onverminderd doorgaat. De wet die deze uitvoer verbiedt, wordt onvoldoende gehandhaafd.’

De vonnissen vielen overigens lager uit dan de eisen. Tegen de hoofdverdachte had het Openbaar Ministerie anderhalf jaar cel geëist, omdat hij volgens het functioneel parket met de handel was begonnen. De andere verdachten hoorden twee weken geleden een jaar onvoorwaardelijke celstraf eisen, omdat ze volgens justitie alleen maar aan hun eigen portemonnee dachten en zich er niet om bekommerden of het afval op verantwoorde wijze zou worden verwerkt.

De vier hadden een uitkering en hebben volgens het Openbaar Ministerie vermoedelijk honderdduizenden euro's verdiend aan de illegale handel. Het afval werd onder meer in Ghana en Oost-Europa gedumpt.

De verdachten zamelden op grote schaal elektronisch afval en witgoed in bij winkeliers in onder meer Overijssel. Ze hadden hier geen vergunning voor en verkochten het afval door aan handelaren, die het naar Ghana of Oost-Europa verscheepten. In Ghana belandden de meeste apparaten en koelkasten met giftige CFK's op een stortplaats. Tijdens het slopen, waar vaak kinderen bij zijn betrokken, komen giftige stoffen vrij.

De rechtbank legde lagere straffen op dan justitie had geëist, onder meer omdat twee verdachten na hun aanhouding de vereiste opleidingen voor het inzamelen van afval hebben afgerond. De hoofdverdachte, die al eerder was bestraft voor een soortgelijk delict, werd ook veroordeeld voor witwassen. Hij was op veel grotere schaal bezig dan de andere drie.

Criminele praktijken

In 2008 startte de politie IJsselland een onderzoek naar deze criminele praktijken, nadat Greenpeace had aangetoond dat veel van het in Nederland ingezamelde afval terechtkomt in Ghana. Daar vormt de verwerking van de elektronica een bedreiging voor mens en milieu. Op schroothopen in Ghana troffen specialisten van Greenpeace grote hoeveelheden giftige stoffen aan, waaronder lood, broom en weekmakers. Met de hand wordt de elektronica uit elkaar gehaald. Om het kostbare koper uit kabels te halen, worden deze verbrand, waarbij rookwolken met zeer giftige dioxinen vrijkomen.

Uit onderzoek van adviesbureau CREM blijkt dat het Nederlandse systeem voor de inzameling van elektronica grote gaten kent. Van slechts 15 procent van afgedankte computerapparatuur en bruingoed kan met zekerheid worden vastgesteld dat het bij een erkend recyclingbedrijf terechtkomt. Omdat de export van afgedankte elektronica naar ontwikkelingslanden is verboden, worden de spullen vaak verscheept als zijnde tweedehands en nog bruikbaar. Het overgrote deel van de spullen gaat echter linea recta naar de vuilnisbelt.

Greenpeace spoort al jaren producenten aan om hun elektronica vrij te maken van giftige stoffen als broom en PVC. ‘Daarnaast moeten bedrijven ook verantwoordelijkheid nemen voor de recycling van hun producten’, stelt Smit. ‘Het kan niet zo zijn dat afgedankte elektronica via onze havens Nederland verlaat, richting landen die niet over de faciliteiten beschikken om dat afval op mens- en milieuvriendelijke wijze te verwerken.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden