Jaar cel geëist tegen oud-NS-topman Timo Huges om fraude bij aanbesteding

Voormalig NS-topman Timo Huges.Beeld ANP

De NS benadeelden Veolia bij een aanbesteding. Dat een oud-topman nu in deze zaak celstraf hoort eisen, is niet langer opmerkelijk.

Voormalig NS-directeur Timo Huges hangt een celstraf van 12 maanden boven het hoofd. De topman zou leiding hebben gegeven aan de fraude bij de aanbesteding van het openbaar vervoer in Limburg. Huges is niet de eerste topman uit de semi-publieke sector tegen wie een celstraf is geëist.

Huges kwam in 2015 in opspraak toen bleek dat de NS hun concurrent, vervoersbedrijf Veolia, bewust hadden benadeeld, zodat NS-dochterbedrijf Qbuzz er met een opdracht vandoor kon gaan. Volgens het Openbaar Ministerie namen de NS via een schijnconstructie de oud-directeur van Veolia, René de B., in dienst. Hij speelde vervolgens informatie door naar de NS. Zo konden de Spoorwegen de aanbesteding winnen. Huges, destijds topman van de NS, zou daarvan geweten hebben. In 2015 moest Huges vanwege de affaire al aftreden, Arriva won uiteindelijk de aanbesteding.

Topmannen

Oud-topman Huges ontkent dat hij iets wist van wat zijn mensen in 2015 bij NS-dochters Abellio en Qbuzz deden. Hij had in zijn functie naar eigen zeggen nauwelijks iets te maken gehad met het voorbereiden van aanbestedingen. Die uitspraak deed de officier van justitie vandaag af als ‘onwaarachtig’. Huges gaf feitelijk leiding aan de strafbare feiten en iedereen wist van de schijnconstructie en de reden ervan, zei de officier van justitie. Ook René de B. is volgens het OM schuldig. Hem hangt een celstraf van acht maanden boven het hoofd.

De NS zijn niet het eerste bekende bedrijf met een topman voor het hekje. Ahold, woningcorporaties Vestia en Rochdale en het Rotterdamse havenbedrijf, dat de gemeente Rotterdam oplichtte: stuk voor stuk werden de topmannen gedagvaard, die celstraffen tegen zich hoorden eisen.

Dat nu een topman van een publiek bedrijf als de NS, sterk gelieerd aan de politiek, een celstraf boven het hoofd hangt, verbaast Aldo Verbruggen, strafrechtexpert en partner bij advocatenkantoor Jones Day, niet. “Op mensen met een publieke functie ligt nog meer druk dan normaal. De politiek zal niet de schijn willen wekken dat zij mensen ontziet.”

Macht

Dat macht corrumpeert is vaak geschreven. Topmannen werken zich sneller in de nesten door hun zoektocht naar beloning. De plek of tijdgeest maakt daarbij niet uit. Gerben van Kleef, hoogleraar sociale psychologie aan de Universiteit van Amsterdam: “Macht stimuleert de toenadering naar beloning. Dat kan van alles zijn: een prijs, een baan of een vrouw. In ons systeem wordt deze toenadering actief . En tegelijk wordt het remmende gevoel dat mensen normaal hebben minder actief. Macht veroorzaakt een optimistisch gevoel waardoor sneller risico’s genomen worden. De kans op succes wordt groter geacht.”

“Er zijn volop voorbeelden van machtige mensen die te ver zijn gegaan. Sterker: ik denk dat wat we zien slechts het topje van de ijsberg is. Ironisch genoeg houdt macht ook in dat mensen makkelijker weg komen met misschien wel strafbare feiten. Ze worden minder op hun daden aangesproken omdat mensen het gevoel hebben dat ze afhankelijk zijn van de machthebber”, aldus Van Kleef.

Volgens Verbruggen, oud-officier van justitie en medeauteur van het boek ‘Onderneming en strafbaar feit’, is de tijd dat een topman wegkomt met een ‘schikkinkje’ of een boete voorbij.

“Dat er weer een bestuurder een forse eis aan zijn broek krijgt, past in de trend die het Nederlands strafrecht heeft ingezet. Deze ontwikkeling is overgewaaid uit de Verenigde Staten, waar bedrijven wordt gevraagd onderzoek te doen naar eigen mensen, en dit vervolgens te delen. Daarnaast speelt de publieke opinie ook een rol. Mensen vinden het onaanvaardbaar dat een winkeldief wel een straf krijgt maar een topman niet.”

De ontwikkeling heeft wel een wrange consequentie voor de betrokkenen, zegt Verbruggen. “Zelfs als een topman uiteindelijk vrijgesproken wordt, is de reputatieschade al veroorzaakt, mede door de media-aandacht die zo’n zaak krijgt. Is je naam besmet, vergeet het maar dat je dan nog bij een beursgenoteerd bedrijf aan de slag komt.”

Lees ook: Oud-NS-topman 'had geen weet' van fraude in Limburg

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden